Auto-immuunziekten bestrijden zonder bijwerkingen? Q10 maakt het misschien mogelijk
Co-enzym Q10 bij auto-immuunziekten krijgt steeds meer aandacht van onderzoekers. Auto-immuunziekten komen veel voor en zijn lastig te behandelen. Een overzichtsartikel, gepubliceerd in International Journal of Molecular Sciences, wijst op het vitamineachtige co-enzym Q10 als mogelijke optie binnen een bredere behandelaanpak.
Een auto-immuunziekte is een ziekte waarbij het immuunsysteem het verkeerde doelwit aanvalt. Niet de ongewenste indringer, bijvoorbeeld een virus, wordt vernietigd, maar het immuunsysteem valt de gezonde weefsels van het lichaam aan. Dit kan verschillende symptomen veroorzaken. Er zijn ongeveer 90 auto-immuunziekten beschreven in de medische literatuur, waarbij vaak veel lichaamsweefsels betrokken zijn.
Drie belangrijke kenmerken van auto-immuniteit zijn mitochondriale disfunctie, oxidatieve stress en ontstekingen, aldus een overzichtsartikel dat in april 2024 in het International Journal of Molecular Sciences werd gepubliceerd. Co-enzym Q10 wordt daarbij als stof met interessante eigenschappen genoemd.
Meer energie en minder ontstekingen
Co-enzym Q10 is essentieel voor de energieomzetting die plaatsvindt in de mitochondriën, de kleine krachtcentrales die energie genereren in een proces waarbij vetten, koolhydraten en eiwitten worden omgezet in ATP (adenosinetrifosfaat). Het immuunsysteem is zeer afhankelijk van energie, wat betekent dat co-enzym Q10 een cruciale rol speelt bij het helpen functioneren van de afweermechanismen.
Co-enzym Q10 is bovendien een krachtige antioxidant die beschermt tegen oxidatieve stress. Ten slotte heeft de stof ontstekingsremmende eigenschappen.
De huidige behandeling van auto-immuunziekten bestaat uit immunosuppressieve therapieën, waarbij vaak corticosteroïden worden gebruikt. Omdat die echter ongewenste bijwerkingen hebben, is er grote behoefte aan nieuwe, veiliger en natuurlijker manieren om auto-immuunziekten te voorkomen en te behandelen. Vanwege de onmisbare functie van co-enzym Q10 in de mitochondriën en zijn rol als krachtige antioxidant, is het een interessant molecuul om in dit kader verder te onderzoeken.
Helpt cellen optimaal te functioneren
Deze veiligheidsgegevens zijn relevant omdat mensen met een auto-immuunziekte vaak al meerdere medicijnen gebruiken en dus behoefte hebben aan aanvullende opties met een gunstig bijwerkingenprofiel. Dat co-enzym Q10 van nature in het lichaam voorkomt en ook via voeding, zoals vette vis, orgaanvlees en noten, wordt binnengekregen, maakt het bovendien een stof die het lichaam al kent, in tegenstelling tot veel synthetische geneesmiddelen.
Co-enzym Q10 is een goed onderzochte en veilige stof. Op Medline staan meer dan 200 gerandomiseerde klinische onderzoeken waarin suppletie met co-enzym Q10 is ingezet bij tal van aandoeningen. Geen van deze onderzoeken vermeldt ernstige bijwerkingen als gevolg van het gebruik van de stof, ongeacht de toegepaste dosis.
In principe draagt co-enzym Q10 bij aan het functioneren van de immuuncellen, terwijl het tegelijkertijd de celmembranen en lipoproteïnen in de bloedsomloop (bijvoorbeeld cholesterol) beschermt tegen oxidatieve schade.
Co-enzym Q10 bij auto-immuunziekten: fibromyalgie als voorbeeld
Fibromyalgie geldt weliswaar niet als klassieke auto-immuunziekte, maar wordt vanwege overlappende mechanismen vaak in hetzelfde onderzoeksveld naar co-enzym Q10 bij auto-immuunziekten meegenomen.
Sommige auto-immuunziekten zoals fibromyalgie en multiple sclerose zijn in verband gebracht met een tekort aan co-enzym Q10. Van fibromyalgiepatiënten is aangetoond dat ze verminderde weefselniveaus van de stof hebben (doorgaans ongeveer 40-50% van de normale niveaus) en tegelijkertijd verhoogde niveaus van mitochondriale disfunctie, oxidatieve stress en ontstekingen.
Uit een onderzoek onder twintig fibromyalgiepatiënten bleek dat dagelijkse suppletie met 300 mg co-enzym Q10 gedurende 40 dagen de pijn en vermoeidheid met meer dan 50% verminderde. Er trad ook een opmerkelijke verbetering op van de mitochondriale energieomzetting en de oxidatieve stress en ontstekingen verminderden.
Co-enzym Q10 bij auto-immuunziekten: wat het betekent voor de behandeling
Het is belangrijk om deze bevindingen in perspectief te plaatsen: co-enzym Q10 wordt in het overzichtsartikel besproken als veelbelovende aanvulling op onderzoek naar auto-immuunziekten, niet als vervanging van bestaande immunosuppressieve behandeling. Veel van de genoemde studies zijn bovendien klein van omvang, zoals het fibromyalgie-onderzoek met twintig deelnemers, wat vraagt om grotere en langduriger onderzoeken voordat harde conclusies te trekken zijn.
Stop of verminder daarom nooit voorgeschreven medicatie voor een auto-immuunziekte zonder overleg met je behandelend arts of reumatoloog. Co-enzym Q10-suppletie kan in overleg als aanvulling worden overwogen, bijvoorbeeld bij een aangetoond tekort, maar vervangt geen medische behandeling. Meer artikelen over voeding, supplementen en gezondheid lees je in ons N&S Magazine overzicht.
Veelgestelde vragen
Wat is co-enzym Q10 en waar wordt het voor gebruikt?
Bij de vraag naar co-enzym Q10 bij auto-immuunziekten hoort eerst een basisuitleg: Co-enzym Q10 is een vitamineachtige stof die essentieel is voor de energieproductie in de mitochondriën van cellen. Het wordt onder meer onderzocht bij hartgezondheid, veroudering en, zoals in dit artikel, bij auto-immuunziekten vanwege de antioxidatieve en ontstekingsremmende eigenschappen.
Is co-enzym Q10 veilig om te gebruiken naast medicatie voor auto-immuunziekten?
Onderzoek naar co-enzym Q10 bij auto-immuunziekten wijst op een gunstig veiligheidsprofiel: Co-enzym Q10 geldt als een goed onderzochte en over het algemeen veilige stof, maar overleg altijd met je arts voordat je het combineert met immunosuppressieve medicatie of andere voorgeschreven behandelingen, zeker bij bestaande auto-immuunziekten.
Bij welke aandoeningen is een tekort aan co-enzym Q10 aangetoond?
Co-enzym Q10 bij auto-immuunziekten wordt vooral onderzocht bij aandoeningen met een aangetoond tekort: Onderzoek laat verlaagde weefselniveaus van co-enzym Q10 zien bij onder meer fibromyalgie en multiple sclerose, twee aandoeningen die ook in verband worden gebracht met mitochondriale disfunctie, oxidatieve stress en ontstekingen.
Welke dosering co-enzym Q10 werd in het fibromyalgie-onderzoek gebruikt?
Voor wie co-enzym Q10 bij auto-immuunziekten overweegt, is de gebruikte dosering relevant: In het besproken onderzoek kregen twintig fibromyalgiepatiënten 40 dagen lang dagelijks 300 mg co-enzym Q10, waarbij pijn en vermoeidheid met meer dan 50% afnamen. Dit is een relatief hoge dosering; bespreek met een arts of diëtist wat een passende dosering is voor jouw situatie.
