Omega 3-suppletie vertraagt biologische veroudering bij gezonde ouderen
Suppletie met omega 3-vetzuren lijkt de biologische veroudering bij gezonde ouderen enigszins te vertragen. Dat blijkt uit een post-hoc analyse van de DO-HEALTH-studie, onlangs gepubliceerd in Nature Aging. Ook combinaties van omega 3 met vitamine D en lichaamsbeweging lieten effect zien, maar minder overtuigend dan omega 3 alleen. De onderzoekers bekeken het effect van deze interventies op zogeheten epigenetische klokken: modellen die biologische veroudering inschatten op basis van veranderingen in het DNA.
Wat meten epigenetische klokken eigenlijk? Het zijn wiskundige modellen die biologische veroudering inschatten aan de hand van DNA-methylatie. Bij dit proces hecht een molecuulgroep (CH₃) zich aan het DNA. Dat verandert het DNA zelf niet, maar beïnvloedt wel of genen aan- of uitstaan. Naarmate we ouder worden, veranderen methylatiepatronen op bepaalde plekken in het DNA. Epigenetische klokken analyseren deze patronen om te berekenen hoe biologisch “oud” iemand is, of hoe snel iemand veroudert.
Omega 3 liet het sterkste effect zien
Aan de analyse deden 777 overwegend gezonde en actieve ouderen van 70 jaar en ouder mee, afkomstig uit de bredere DO-HEALTH-studie waaraan in totaal meer dan 2.150 ouderen in vijf Europese landen deelnamen. Zij kregen gedurende drie jaar een interventie: omega 3 (1 gram per dag, bestaande uit 330 mg EPA en 660 mg DHA uit mariene algen), vitamine D (2000 IE per dag), een eenvoudig krachttrainingsprogramma voor thuis (drie keer dertig minuten per week), of combinaties van deze drie.
Omega 3-suppletie leidde tot een statistisch significante vertraging in biologische veroudering op drie van de vier epigenetische klokken (PhenoAge, GrimAge2 en DunedinPACE). De vertraging bedroeg gemiddeld 2,9 tot 3,8 maanden over een periode van drie jaar. Hoewel dat bescheiden lijkt, wijzen de onderzoekers erop dat zelfs kleine veranderingen in biologische veroudering relevante effecten zouden kunnen hebben op de gezondheid op populatieniveau. Bovendien bestond de onderzoeksgroep uit relatief gezonde en actieve ouderen, waardoor het lastiger is om grote effecten aan te tonen.
Bij combinaties van omega 3 met vitamine D en lichaamsbeweging werd slechts bij één klok (PhenoAge) een significant effect gevonden, dat net iets groter was dan het effect van omega 3 alleen op die klok. Vitamine D en beweging afzonderlijk lieten geen aantoonbaar effect zien.
Belangrijk om te nuanceren
Hoe snel iemand biologisch veroudert, is lastig te meten. De onderzoekers analyseerden de best gevalideerde epigenetische klokken, die volgens hen de huidige stand van de wetenschap op dit gebied weerspiegelen. Toch zijn deze klokken gebaseerd op één specifiek mechanisme, DNA-methylatie, en geven ze daarmee slechts een deel van het totale beeld. De resultaten moeten dan ook met de nodige voorzichtigheid worden geïnterpreteerd. Verder onderzoek moet uitwijzen of de vertraagde biologische veroudering zich ook daadwerkelijk vertaalt naar meetbare gezondheidsvoordelen op de lange termijn, zoals minder chronische ziekte of een langere levensverwachting.
Wat betekent dit voor de praktijk
Voor gezonde ouderen die overwegen omega 3 te gaan suppleren, is deze studie een interessant, maar geen doorslaggevend argument. De onderzochte dosering (1 gram per dag, met 330 mg EPA en 660 mg DHA) is vergelijkbaar met wat in veel visolie- of algenoliesupplementen wordt gebruikt, en wordt over het algemeen als veilig beschouwd voor gezonde volwassenen. Toch is het verstandig om, zeker bij gebruik van bloedverdunners of andere medicatie, eerst te overleggen met een arts of apotheker voordat je met suppletie start.
Wat deze studie vooral laat zien, is dat voeding en leefstijl op celniveau meetbare sporen kunnen achterlaten, ook op latere leeftijd. Dat is een bemoedigende gedachte voor wie denkt dat het “toch te laat” is om nog iets aan de eigen gezondheid te veranderen: blijkbaar reageert het lichaam, tot op celniveau, ook op hoge leeftijd nog op relatief eenvoudige aanpassingen in voeding en leefstijl. Meer artikelen over voeding, supplementen en het proces van gezond ouder worden zijn te vinden op de thema-pagina van N&S Magazine.
Interessant is ook dat het effect van omega 3 het sterkst leek bij deelnemers die bij aanvang van de studie een relatief lage omega 3-status in het bloed hadden. Dat suggereert dat suppletie vooral zinvol kan zijn voor mensen die via hun voeding weinig vette vis of andere omega 3-bronnen binnenkrijgen, en minder voor wie al een ruim voldoende inname heeft. Dit sluit aan bij een breder patroon dat vaker terugkomt in voedingsonderzoek: supplementen lijken doorgaans het meeste effect te hebben bij mensen met een aantoonbaar tekort, en veel minder bij mensen die via hun dagelijkse voeding al goed voorzien zijn van de betreffende voedingsstof.
De onderzoekers benadrukken ook dat de DO-HEALTH-studie een van de weinige langlopende, gerandomiseerde onderzoeken is die specifiek epigenetische veroudering als uitkomstmaat gebruikt bij relatief gezonde ouderen. Veel eerder onderzoek naar epigenetische klokken werd uitgevoerd bij kleinere groepen of bij mensen met een specifieke aandoening, wat de resultaten van deze studie extra waardevol maakt voor de algemene oudere bevolking, en voor toekomstig onderzoek naar de relatie tussen voeding en biologische veroudering.
