Darmgezondheid optimaliseren met een synergetische mix van prebiotische vezels
Prebiotica zijn voedingsbestanddelen die selectief worden gefermenteerd door bacteriën in de dikke darm en daarbij een gezondheidsvoordeel opleveren voor de gastheer. De fermentatie van prebiotische vezels vereist een complexe samenwerking tussen verschillende symbiotische bacteriën, waarbij meerdere enzymatische stappen betrokken zijn. Elke bacteriesoort beschikt over een unieke set enzymen die specifiek gericht zijn op de afbraak van bepaalde vezelstructuren. Een brede microbiële diversiteit in de darm is essentieel voor een efficiënte fermentatie van complexe prebiotische structuren zoals guarboonvezels, rhamnogalacturonan-I, acaciavezels en baobabvezels.
Deels gefermenteerde guarboonvezels
Guargom bestaat uit galactomannan-polysachariden en wordt gewonnen uit Indiase guarbonen (Cyamopsis tetragonoloba). Deels gefermenteerde guarboonvezels ontstaan door guargom gedeeltelijk te laten fermenteren door een enzym uit de schimmel Aspergillus niger. Hierdoor worden guarboonvezels volledig fermenteerbaar door darmbacteriën, waardoor ze een sterkere prebiotische werking hebben. De specificiteit van guarboonvezels is gemiddeld en door hun viscositeit en fermentatieprofiel worden ze als functionele prebiotische vezels beschouwd.
In-vitro-SHIME-studies en klinische studies laten zien dat guarboonvezels de vermeerdering en activiteit van Bifidobacteria, melkzuurbacteriën zoals Lacticaseibacilli, Bacteroides, Parabacteroides, Faecalibacterium, Akkermansia en Ruminococcus kunnen stimuleren en de groei van Clostridium, Proteobacteria, Desulfovobrio spp. en externe pathogenen zoals Salmonella en Campylobacter kunnen remmen.
Rhamnogalacturonan-I, een pectine uit wortelpulp
Rhamnogalacturonan-I (RG-I) is een complexe polysacharide en een belangrijk onderdeel van pectine, dat voorkomt in de celwanden van planten. Het is een wateroplosbare voedingsvezel met gezondheidseffecten bij de mens. Onderzoek toont aan dat RG-I verschillende gunstige gezondheidseffecten heeft, waaronder het ondersteunen van een gezond darmmicrobioom en immuunsysteem. Uit diverse studies blijkt dat RG-I een voorspelbaarder effect op het darmmicrobioom heeft dan vezels met een lage specificiteit zoals inuline.
Preklinische en klinische studies tonen aan dat wortel-RG-I (cRG-I) het darmmicrobioom positief kan beïnvloeden. Wortel-RG-I wordt vervaardigd uit de wortelpulp die overblijft na het uitpersen van wortelen voor sap of concentraat. De belangrijkste bevindingen zijn dat cRG-I de groei van diverse bacteriesoorten geassocieerd met gezondheid stimuleerde, zoals Bifidobacterium longum, Bifidobacterium adolescentis, een aantal nuttige Bacteroidetes spp. zoals Bacteroides dorei, Firmicutes zoals Acidaminococcaceae, Lachnospiraceae en Ruminococcaceae, Prevotella sp., Roseburia hominis, butyraatvormende bacteriën zoals Faecalibacterium prausnitzii en Blautia sp. en Anaerobutyricum hallii. Ook nam de activiteit van deze bacteriesoorten toe, te zien aan een toename van de productie van korteketenvetzuren. Andere Bacteroidetes die als pathogeen worden beschouwd zoals B. fragilis, namen af. Al bij een heel lage dosering cRG-I equivalent aan 300 mg per dag werden deze effecten bereikt.
Acaciavezel, unieke vezel voor regelmatige stoelgang
Acaciavezel (ook wel Arabische gom genoemd) is de harsachtige gom van de Acaciaboom (Acacia seyal) die voor meer dan 90% uit oplosbare vezels bestaat. De acaciavezel is een complexe, vertakte arabinogalactan-polysacharide die voornamelijk is opgebouwd uit de monosachariden arabinose, galactose, rhamnose en glucuronzuur. De acaciavezel is een van de weinige vezels die in het transversale en distale deel van het colon (colon descendens) gefermenteerd wordt. Omdat fermentatie van acaciavezel effect heeft in het gehele colon, is het een belangrijke vezel om in te nemen. Het distale deel van het colon is vaak de plek waar problemen optreden zoals colitis ulcerosa, poliepen en tumoren.
Acaciavezel is geassocieerd met een significante toename van onder meer Bacteroides, Bifidobacteria, melkzuurbacteriën zoals Lacticaseibacilli, Faecalibacterium prausnitzii, Prevotella ruminocola, en een afname van Clostridium. Acaciavezel kan diarree bij baby’s en kinderen verbeteren. Bij volwassenen met prikkelbaredarmsyndroom met overwegend obstipatie kan acaciavezel (10 g/dag gedurende 4 weken) de ontlastingsfrequentie significant verhogen. Gezonde proefpersonen die in studieverband 12 weken lang 20 gram acaciavezel per dag innamen, rapporteerden verbetering van de spijsvertering. Zij ervoeren een betere stoelgang en hadden minder last van een opgeblazen gevoel en buikpijn. Acaciavezel ingenomen bij of na een maaltijd (10-40 gram dagelijks) verhoogt het verzadigingsgevoel en verlaagt de calorie-inname.
Dagelijkse inname van acaciavezel is onder meer geassocieerd met daling van de BMI, bloeddruk, nuchtere bloedglucosespiegel en HbA1c. Daarnaast kan acaciavezel gunstige effecten hebben op het bloedlipidenprofiel. Volgens een meta-analyse is acaciavezel het meest effectieve prebioticum voor het verhogen van het HDL-cholesterol.
Baobabvezel, vezelmix van fermenteerbare en niet-oplosbare vezels
De vruchten van de baobab-boom (Adansonia digitata) zijn rijk aan oplosbare en niet-oplosbare vezels, waaronder pectines (vooral homogalacturonan en xylogalacturonan), hemicellulose, cellulose, zetmeel en FOS. Naar de prebiotische effecten van baobabvezel is nog slechts beperkt onderzoek gedaan. In een studie met 20 gezonde volwassenen verminderde de eenmalige inname van baobabvezels (15 gram extract waarvan 11 gram vezels) het hongergevoel. Een andere studie toonde aan dat baobabvezels een gunstig effect hebben op de bloedglucosespiegel na een koolhydraatrijke maaltijd. Baobabvezel (10 gram) stimuleert de groei van Bifidobacterium, melkzuurbacteriën zoals Lacticaseibacilli, Bacteroides en Firmicutes. Daarnaast zorgt baobabvezel voor een toename van Akkermansia in het distale colon. Bovendien bevordert baobabvezel de korteketenvetzuurproductie, met name van acetaat en propionaat.
Synergetisch effect acaciavezel en baobabvezel
Acaciavezels hebben vanaf 10 gram een aangetoond prebiotisch effect in de darmen. Door acaciavezels te combineren met baobabvezels is echter een aanzienlijk lagere dosering van 5 gram acacia- en baobabvezels samen al effectief. De resultaten van een in-vitrostudie tonen aan dat de combinatie van acaciavezel en baobabvezel veelbelovende prebiotische eigenschappen bezit door complementaire en synergetische effecten op het darmmicrobioom. De gecombineerde effecten van acaciavezel en baobabvezel omvatten onder meer een hoge productie van korteketenvetzuren, in alle delen van het colon. Het sterke prebiotische effect van de combinatie zorgde daarnaast voor een grotere toename van Akkermansia in het distale deel van het colon.
Suppletie en veiligheid
De hierboven besproken prebiotica zijn geschikt voor gebruik door volwassenen en kinderen en zijn zeer veilig. Doordat deze prebiotische vezels langzaam fermenteren, leiden ze doorgaans niet tot overmatige gasvorming, winderigheid en een opgeblazen gevoel. Het combineren van deze vezels kan de fermentatiesnelheid nog verder verlagen. Mochten deze klachten toch optreden, dan kan de dosering het beste worden verlaagd en vervolgens geleidelijk worden verhoogd. Langdurig gebruik van prebiotica heeft geen negatieve invloed op de opname van voedingsstoffen. In enkele gevallen kan de opname van medicijnen worden beïnvloed door het gebruik van prebiotica. Een mix van verschillende soorten prebiotische vezels die samen worden ingenomen heeft synergetische effecten en daardoor volstaat vaak een lage dosis per prebioticum.
Voor de meeste toepassingen is een dosering van circa 10 gram per dag voldoende (voor kinderen een halve dosering). De mix van guarboonvezels, acaciavezels, cRG-I en baobabvezels kan worden toegevoegd aan koude en warme dranken of voedsel (nagenoeg) zonder de smaak, geur, kleur en consistentie te veranderen. Mensen met een koolhydraatarm voedingspatroon en vooral mensen die een ketogeen dieet volgen, lopen het risico onvoldoende voedingsvezels te consumeren. Prebiotica passen uitstekend in een ketogeen dieet en zijn een goede manier om voldoende vezels binnen te krijgen, de darmperistaltiek te bevorderen en het darmmicrobioom te ondersteunen.
Lees het volledige artikel op www.orthokennis.nl. Daar vind je tevens alle referenties.
Prebiotische vezels in de praktijk
Een gevarieerde inname van prebiotische vezels ondersteunt de diversiteit van het darmmicrobioom. Therapeuten adviseren regelmatig een combinatie van prebiotische vezels om zowel korte- als langketenige fermentatie te stimuleren. Meer lezen over darmgezondheid? Bekijk meer artikelen op Curova of de achtergrondinformatie van de Maag Lever Darm Stichting over vezels en darmgezondheid.
