Maca tegen overgangsklachten: een natuurlijk steuntje in de rug?
De overgang is een bijzondere fase in het leven van een vrouw. Het markeert het einde van de vruchtbare periode, maar gaat vaak gepaard met uiteenlopende klachten die het dagelijks leven flink kunnen beïnvloeden. Al eeuwenlang wordt maca ingezet om de vrouwelijke gezondheid te ondersteunen. Maar wat kan dit bijzondere gewas uit Peru betekenen tijdens de overgang?
Wat is maca?
Maca (Lepidium peruvianum) is een knolgewas dat groeit op grote hoogte in het Andesgebergte van Peru. Het is verwant aan groenten als broccoli en bloemkool en staat bekend om zijn enorme veerkracht in barre omstandigheden van kou, wind en zon. Deze robuustheid vertaalt zich naar een rijke samenstelling van voedingsstoffen en bioactieve stoffen. In Peru wordt maca al eeuwen gebruikt als energiebron en vruchtbaarheidsbevorderaar. De wortel wordt daar verwerkt in gerechten, of na drogen tot poeder gemalen. Tegenwoordig is maca wereldwijd populair in supplementvorm en wordt het vaak ‘Peruaanse ginseng’ genoemd.
Voedingsstoffen en bijzondere plantenstoffen
De kracht van maca zit vooral in de wortel. Deze bevat essentiële voedingsstoffen zoals koolhydraten, eiwitten, vezels, vetzuren, vitamines (o.a. B-vitamines) en mineralen (zoals calcium, magnesium en ijzer). Daarnaast bevat maca een scala aan bioactieve stoffen, waaronder glucosinolaten, lignanen en macamiden en macaënen, verbindingen die alleen in maca voorkomen en in verband worden gebracht met energie, vruchtbaarheid en botgezondheid. Interessant is dat de kleur van maca (geel, rood of zwart) verschil kan maken in samenstelling en werking.
Adaptogeen: een natuurlijke stressbuffer
Maca staat bekend als adaptogeen. Dat betekent dat het lichaam helpt zich aan te passen aan stress en veranderingen, zonder daarbij schade op te lopen. Er wordt gedacht dat maca inwerkt op het endocriene systeem – het systeem dat onze hormonen aanstuurt. Zo zou maca invloed hebben op de HPA-as en de HPG-as, waarmee het mogelijk kan bijdragen aan een stabielere hormoonbalans, juist tijdens de overgang.
De overgang: een periode vol veranderingen
De overgang is de periode rondom de menopauze – de laatste menstruatie – en kan meerdere jaren duren. Meestal start dit proces tussen het 40e en 60e levensjaar. De menopauze zelf wordt vastgesteld wanneer de menstruatie een jaar lang is uitgebleven, dit gebeurt gemiddeld rond het 51e levensjaar. Veelvoorkomende fysieke klachten zijn opvliegers en nachtelijk zweten, vaginale droogheid, slaapproblemen, hoofdpijn en hartkloppingen, gewrichtsklachten en spierpijn, en gewichtstoename en een drogere huid. Daarnaast zijn er mentale klachten zoals stemmingswisselingen, somberheid, prikkelbaarheid en angst, verminderde concentratie en minder zin in seks. Ongeveer 8 op de 10 vrouwen ervaren opvliegers en 3 op de 10 kampen met vaginale klachten.
Wat zegt onderzoek over maca en overgangsklachten?
Hoewel het wetenschappelijke bewijs nog beperkt is, laten meerdere kleinschalige studies veelbelovende resultaten zien.
1. Opvliegers en nachtelijk zweten: uit kleine studies blijkt dat 2 gram maca per dag gedurende minimaal 2 maanden kan bijdragen aan een hoger oestrogeenniveau en daarmee het aantal opvliegers en het nachtelijk zweten kan verminderen. Ook klachten als slapeloosheid en nervositeit namen af.
2. Stemmingswisselingen en mentale klachten: dieronderzoek suggereert dat maca een rol speelt bij het verhogen van serotonine en dopamine, wat een positief effect kan hebben op stemming en stress. Klinische studies laten eveneens zien dat maca kan bijdragen aan minder nervositeit, prikkelbaarheid en somberheid.
3. Libido en seksueel verlangen: verschillende kleine onderzoeken laten zien dat 2 tot 3,5 gram maca per dag het libido en seksueel functioneren kan verbeteren. Niet elke studie vond hetzelfde effect, maar de resultaten zijn bemoedigend.
Veiligheid en gebruik
Maca wordt over het algemeen als veilig beschouwd bij een inname tot 3 gram per dag. Mogelijke milde bijwerkingen zijn maag-darmklachten, hoofdpijn of prikkelbaarheid. Wel is het belangrijk te letten op persoonlijke gevoeligheid en de dosering rustig op te bouwen. Vrouwen met hormoongevoelige aandoeningen of een allergie voor kruisbloemige gewassen doen er goed aan maca te vermijden. Raadpleeg altijd een arts bij twijfel of medicijngebruik.
Conclusie: veelbelovend maar meer onderzoek nodig
Maca is een bijzondere plant die al eeuwen wordt gebruikt en steeds meer aandacht krijgt als natuurlijke ondersteuning tijdens de overgang. Uit kleine studies blijkt dat maca positieve effecten kan hebben op klachten zoals opvliegers, stemmingswisselingen en een verminderd libido. Hoewel deze resultaten veelbelovend zijn, is er meer grootschalig onderzoek nodig om de werking definitief te bevestigen. Voor nu kan maca een waardevolle aanvulling zijn voor vrouwen die hun overgangsklachten op een natuurlijke manier willen verlichten.
Nieuwsgierig om meer te leren over het ondersteunen van de overgang? Dan is de Themadag overgang van SOHF iets voor u. Kijk voor meer informatie op sohf.nl/ovg. Bronnen op te vragen bij SOHF.
Maca tegen overgangsklachten: hoe gebruik je het?
Wie maca tegen overgangsklachten wil proberen, kan kiezen voor maca in poedervorm of als supplement in capsules. Begin met een lage dosering en bouw dit geleidelijk op om te ervaren hoe je lichaam reageert. Meer weten over natuurlijke ondersteuning tijdens de overgang? Bekijk ook onze andere artikelen over vrouwengezondheid op Curova, of lees meer over de overgang bij het RIVM.
