Resveratrol verbetert cognitieve prestaties en insulinegevoeligheid bij postmenopauzale vrouwen
Resveratrol is een polyfenol dat van nature voorkomt in onder andere rode druiven, rode wijn, pinda’s en bessen. Het heeft onder meer antioxidatieve, ontstekingsremmende en neuroprotectieve eigenschappen en activeert het enzym SIRT-1 (sirtuïne-1) met metabole effecten die vergelijkbaar zijn met calorierestrictie. Onderzoek laat zien dat een lage dosis ervan verrassend krachtige effecten kan hebben op het brein en de insulinegevoeligheid van postmenopauzale vrouwen. Dit maakt het mogelijk tot een interessante interventie bij gezond ouder worden.
Het enzym SIRT-1, dat deze stof activeert, staat bekend als een van de zogeheten “longevity-genen”: eiwitten die betrokken zijn bij celreparatie, stofwisseling en veroudering. Datzelfde enzym wordt ook geactiveerd door calorierestrictie, wat verklaart waarom het soms een “calorierestrictie-nabootser” wordt genoemd.
Waarom postmenopauzale vrouwen een kwetsbare groep zijn
Na de overgang daalt de oestrogeenspiegel sterk, en oestrogeen speelt van nature een beschermende rol voor zowel de hersenen als de bloedvaten. Dit verklaart mede waarom cognitieve achteruitgang en een verminderde insulinegevoeligheid bij vrouwen vaak juist rond en na de menopauze versnellen. Interventies die deze twee aspecten tegelijk kunnen ondersteunen, zoals resveratrol in deze studie, zijn daarom extra relevant voor deze levensfase.
Deze langetermijnstudie is bijzonder waardevol omdat veel eerder onderzoek hiernaar beperkt bleef tot enkele weken of maanden. Door het cross-overdesign, waarbij elke deelnemer zowel de actieve stof als de placebo kreeg, konden onderzoekers bovendien individuele verschillen beter uitsluiten als verklaring voor de gevonden effecten.
Cross-overdesign
De studie omvatte 125 vrouwen tussen de 58 en 72 jaar, die gedurende twaalf maanden tweemaal daags 75 mg resveratrol (Veri-te™) of een placebo kregen. Vervolgens wisselden de groepen van behandeling voor nog eens twaalf maanden. De cognitieve prestaties werden gemeten bij aanvang, na 12 maanden en opnieuw na 24 maanden. Daarnaast werden hersendoorbloeding, bloeddruk, nuchtere glucose- en insulinespiegel en lipidenwaarden geëvalueerd.
Cognitieve voordelen en betere doorbloeding
De algehele cognitieve prestaties namen toe met 33% ten opzichte van placebo. Bij vrouwen ouder dan 65 jaar was de verbetering in verbaal geheugen het grootst. Dit was inclusief beter verbaal leren en een verbeterd korte- en langetermijngeheugen, vergeleken met jongere vrouwen. Resveratrol verhoogde significant de bloedstroomsnelheid in rust met 8% en verbeterde de cerebrovasculaire responsiviteit (CRV) op hypercapnie (te hoog koolstofdioxidegehalte in het bloed) met 12%. CRV is een belangrijke indicator voor de flexibiliteit van hersenvaten om te kunnen ontspannen en verwijden en is een voorspeller van cognitieve achteruitgang.
Verbeterde insulinegevoeligheid
De insulinegevoeligheid verbeterde: nuchtere insulinespiegels daalden met 9% en de insulineresistentie-index (HOMA-IR) met 8%, zonder significante veranderingen in nuchtere glucosewaarden. Er werden van deze lage dosering geen positieve effecten op bloeddruk en bloedlipiden gezien.
Goede verdraagbaarheid en ervaren voordelen
Opmerkelijk is dat 88% van de vrouwen aangaf na afloop van de studie waarschijnlijk met de suppletie te willen doorgaan. Meer dan de helft meldde subjectieve verbeteringen in hun geheugen, stemming, slaap en pijnbeleving, wat aansluit bij de objectief gemeten resultaten uit de cognitieve testen. De suppletie werd goed verdragen en leidde niet tot noemenswaardige bijwerkingen.
Langdurige voordelen en toekomstig onderzoek
Deze studie is de meest uitgebreide tot nu toe, die resveratrol onderzocht in het kader van gezond ouder worden bij postmenopauzale vrouwen. De bevindingen suggereren dat langdurige suppletie met een lage dosis resveratrol blijvende voordelen kan bieden voor zowel de hersenfunctie als de insulinegevoeligheid. Verder onderzoek moet uitwijzen of deze effecten op lange termijn ook het risico op dementie en andere leeftijdsgebonden aandoeningen kunnen verkleinen.
De studie is gepubliceerd in Clinical Nutrition en is terug te vinden via PubMed en PMC. Dit nieuwsbericht verscheen eerder op www.orthokennis.nl.
Ook opvallend: ondanks de duidelijke verbeteringen in cognitie, doorbloeding en insulinegevoeligheid, werden er geen significante effecten gevonden op bloeddruk en bloedlipiden. Dit laat zien dat resveratrol niet als een breed werkend wondermiddel moet worden gezien, maar als een gerichte interventie met specifieke, meetbare voordelen.
De onderzochte dosering van 150 mg per dag, verdeeld over twee giften, is aanzienlijk hoger dan wat via voeding haalbaar is, maar wel in lijn met wat in eerder onderzoek naar resveratrolsuppletie als veilig wordt beschouwd bij langdurig gebruik.
Voor de dagelijkse praktijk betekent dit dat resveratrol als gerichte ondersteuning kan worden overwogen, naast een gezonde leefstijl met voldoende beweging, goede voeding en voldoende slaap, in plaats van als vervanging daarvan.
Veelgestelde vragen
Is resveratrol veilig om langdurig te gebruiken?
In deze 24 maanden durende studie werd de suppletie goed verdragen zonder noemenswaardige bijwerkingen, wat de veiligheid van langdurig gebruik bij deze dosering onderbouwt.
Kan ik voldoende resveratrol uit voeding halen?
De hoeveelheden resveratrol in voeding zoals rode wijn en druiven zijn doorgaans veel lager dan de onderzochte dosis van 150 mg per dag, waardoor een supplement nodig is om vergelijkbare effecten te bereiken.
Werkt resveratrol ook bij mannen of jongere vrouwen?
Deze specifieke studie onderzocht alleen postmenopauzale vrouwen tussen de 58 en 72 jaar. Voor andere groepen is apart onderzoek nodig om vergelijkbare effecten te bevestigen, al zijn de antioxidatieve en ontstekingsremmende eigenschappen van resveratrol in bredere zin ook bij andere bevolkingsgroepen onderzocht.
Meer nieuws en onderzoek over gezond ouder worden lees je in dit magazine.
