Door: Jandirk Veenstra
Lang voor de Westerse psychologie en coachingspraktijk zich ontwikkelden, schreven de oude Indiërs al over de werking van de psyche, de vorming van karakter en gedrag en over moksha: het vinden van vrijheid in het loskomen van verlangens en pijnervaringen.
Een van de meest tot de verbeelding sprekende hedendaagse figuren op dit vlak is de Indiase Mata Amritanandamayi, vaak kortweg Amma (moeder) genoemd, een op het oog eenvoudige vrouw met slechts een paar jaar lagere school. Door een diep inzicht in die oude wijsheden ontwikkelde ze zich tot een van de meest bijzondere en inspirerende mensen van deze tijd.
Naar aanleiding van een wereldtour waarin Amma ook Nederland aandeed, spraken we Br. Shubamrita, een van haar assistenten, over Amma’s visie op coaching en het geheim van zingeving.
Amma (64) is een van de meest bijzondere mensen die rondlopen op aarde. Haar dagen brengt ze door met het onophoudelijk omhelzen en troosten van iedereen die bij haar komt, vaak duizenden mensen per dag, vaak meer dan 18 uur in een etmaal. Daarnaast heeft ze een enorme organisatie opgebouwd die onder de naam Embracing the World op grote schaal noodhulp geeft bij rampen, jaarlijks duizenden huizen bouwt voor armen, pensioen en studiebeurzen geeft, weeshuizen exploiteert, scholen en ziekenhuizen bouwt met gratis zorg voor de armen en een grote universiteit heeft opgezet. En dat alles gerund door vrijwilligers die zich door Amma geïnspireerd en gemotiveerd weten.
Mensen hebben een doel in het leven nodig om voldoening te kunnen ervaren. Hoe kunnen ze dit bereiken?
Het is waar dat een doel in het leven ons tevreden en gelukkig maakt. We moeten hier op twee manieren naar kijken. Ten eerste hebben we allemaal talenten en sterke punten. Deze moeten we in onszelf ontdekken, ontwikkelen en gebruiken om onszelf, onze gezinnen en de maatschappij als geheel mee te dienen. Anders zullen we nooit gelukkig worden. Ook al is dit erg belangrijk, toch is er nog een belangrijker doel in ons leven. Namelijk het realiseren van onze ware natuur. De kern van de Indiase spiritualiteit is dat Zelfrealisatie – de bevrijding van alle begrenzingen en beperkingen – de enige weg is waardoor men een staat van permanent geluk kan verwerven.
In het Westen is persoonlijke vrijheid van het individu belangrijk, maar het spirituele pad leert ons het ego te overstijgen. Dit lijkt tegenstrijdig.
Dit is totaal niet tegenstrijdig. Veel mensen vergissen zich in het feit dat het ego uitleven gelijk is aan vrijheid. In werkelijkheid houdt het ego ons altijd gevangen; het is nimmer bevrijdend. Wanneer een golf voelt dat hij verschilt van de oceaan, heeft hij zichzelf beperkt naar een kleine en tijdelijke entiteit. De waarheid is dat de golf net zo weids is als de hele zee. Hetzelfde geldt voor mensen en hun ego. Als we ons steeds vast blijven houden aan ‘Ik’ en ‘mijn’, winnen we daar weinig mee, maar verliezen we veel liefde en gelukzaligheid. Vertoeven in liefde en gelukzaligheid daarentegen, zal ons maken tot het beste individu dat we kunnen zijn. Liefde is bevrijdend, ego is gevangenis.
Hoe gaat het aanleren van gewoonten in zijn werk? En kunnen wij negatieve gewoonten veranderen?
Gewoonten zijn niets anders dan handelingen die we steeds herhalen. Deze handelingen worden aangespoord door onze innerlijke neigingen en verlangens. Gewoonten worden al snel ons karakter. Ik herinner mij deze quote: ‘De ketenen van gewoonten zijn te licht om te worden ervaren totdat ze te zwaar zijn om te kunnen worden gebroken.’ De manier om verkeerde gewoonten te doorbreken is door middel van alertheid en bewustzijn. Zodra we de impuls ervaren om toe te geven aan een gewoonte die schadelijk voor onszelf of voor anderen is, zou het alarm van bewustzijn af moeten gaan. Dan kunnen we de actie voor een positieve handeling vervangen. Als we dit regelmatig doen, zullen de ketenen van gewoonten breken. Maar om dit voor elkaar te krijgen, moeten wij ons er eerst van bewust zijn dat de impuls aanwezig is. Dit bewustzijn ontstaat niet heel gemakkelijk maar het kan versterkt worden door meditatie en andere oefeningen in bewustzijn. De blijvende manier om slechte gewoonten te doorbreken is door aan de innerlijke neigingen te werken en ze op te lossen middels het pad van bewustzijn en liefde.
Depressie en burn-out lijken wel een nieuwe epidemie te zijn, helemaal onder jongeren; wat zegt Amma dat men kan doen om een en ander te voorkomen?
De groei van gevallen van depressie in de wereld is inderdaad alarmerend. Er zijn vele oorzaken voor. Een van de belangrijkste oorzaken is het gebrek aan de juiste mentale voeding – speciaal onder jongeren. We verbruiken energie in zoveel interacties, maar we vullen de energie nooit aan. In de wereld van vandaag is multitasken de norm geworden. We hebben geleerd om de geest sneller en sneller te maken, maar we hebben niet geleerd hoe de geest te stoppen. Daarom zijn technieken als yoga en meditatie echt belangrijk. Het gebrek aan liefde en gevoel van veiligheid dat veel jongeren ervaren, is ook een oorzaak. Als deze ontbreken en iemand heeft ook geen vertrouwen in een hogere macht, kan het leven heel moeilijk zijn. Spirituele beoefening kan werkelijk helpen om depressie te voorkomen. Daarnaast moeten ouders tijd vrij maken voor hun kinderen en hun de zo nodige liefde en aandacht schenken, samen met de juiste waarden. Amma zegt dat de geest van kinderen als een zojuist gestorte cementvloer is. Alle indrukken die erin gemaakt worden, blijven daar heel lang zitten.
Wat is volgens Amma een gezonde en gelukkige levensstijl?
De beste levensstijl is een evenwichtige levensstijl, zegt Amma. Het gaat om de integratie van facetten van onze menselijke natuur als persoonlijke effectiviteit, fysiek welzijn, emotionele voldoening en spirituele verrijking.
Jammer genoeg realiseren de meeste mensen zich pas dat bovengenoemd evenwicht ontbreekt als ze in een crisis belanden. Een crisis zou als een wake-up call moeten dienen, waardoor mensen inzien dat ze meer balans nodig hebben en hiervoor stappen gaan ondernemen.
Amma zelf is een erg succesvol manager; zij leidt talloze instituten en geeft tegelijkertijd persoonlijk advies aan duizenden mensen. Wat zijn de sleutels van haar succes?
Als je iedereen als vertakkingen ziet van je eigen Ware Zelf, volgen liefde en dienstbaarheid vanzelf. Amma is een zeer handig manager van alle projecten die zij heeft opgestart – ondanks het feit dat ze ongeveer 18 uur per dag besteedt aan het ontmoeten van mensen, het luisteren naar hun problemen en hen begeleiden naar meer vrede en harmonie in zichzelf. Haar acties en beslissingen ontspringen uit een zeer stil domein dat nooit verstoord wordt door de buitenwereld. Als mensen haar vragen naar het geheim van haar energie, geeft Amma een cryptisch antwoord: ‘Er zijn twee soorten apparaten in de wereld. De eerste soort werkt op batterijen en deze moeten keer op keer worden opgeladen. De tweede soort is direct op het lichtnet aangesloten. Zij kunnen ongelimiteerd doorgaan zonder ooit te pauzeren.’
Dit artikel is een verkorte versie van het gesprek met Br. Shubamrita. Het volledige artikel kan opgevraagd worden bij de redactie.
