Openhartig over de overgang

Door: Jolande Rommens-Musquetier

Wat veel vrouwen niet weten, is dat de overgang al vaak begint rond je 42ste. Door afname van de vrouwelijke hormonen oestrogeen en progesteron begint het vrouwenlichaam zich klaar te maken voor de menopauze. Deze afname van hormonen leidt tot fysieke klachten zoals steeds stijver wordende spieren en gewrichten, slechter slapen, verminderd libido, opvliegers, allergieklachten die verergeren, en zweetaanvallen en hartkloppingen kunnen zowel ’s nachts als overdag optreden. Ook psychisch ervaren vrouwen meer klachten. Ze kunnen in toenemende mate last krijgen van angst en paniekaanvallen, stressklachten of depressieve gevoelens. Ze hebben vaak stemmingswisselingen, worden meer prikkelbaar (sommige vrouwen voelen zich ronduit agressief) en de zorgbehoefte neemt af. Niet zelden zie je dat in deze periode de relatie erg onder druk komt te staan.

Toen ik zelf in de overgang ging, wist ik dat niet. Ik kreeg wel steeds meer fysieke klachten zoals hierboven genoemd, waarbij mijn allergieklachten vooral erg opspeelden. Ook kwamen angst- en paniekgevoelens terug, waar ik sinds mijn zwangerschappen geen last meer van had gehad. Het werken viel me steeds zwaarder en ik kreeg meer last van stress. Op een gegeven moment ging mijn menstruatiecyclus een ander patroon krijgen en ging ik naar de huisarts. Toen ik hem vroeg of ik in de overgang zat en richting menopauze ging, kon hij me geen echt antwoord geven. “Als je een jaar lang niet meer ongesteld geworden bent, weet je het!” Testen had volgens hem geen zin, want de hormoonwaarden in het bloed fluctueren dagelijks en waren daarom onbetrouwbaar. Ik was toen 48.

Ik herinnerde me dat mijn moeder vroeger naar een VIDO-groep ging (Vrouwen In De Overgang), maar ik kon ze nu niet vinden in Breda. Waar kon ik er met andere vrouwen over praten? Aangezien ik veel op Facebook zat, besloot ik op Facebook een virtuele VIDO-groep op te richten, die ik Overgang/Menopauze noemde. Ik verwachtte zo’n 100 tot 150 vrouwen daarin te mogen treffen die informatie wilden uitwisselen over deze periode, zodat we elkaar een beetje konden bijstaan. Dat liep een beetje anders dan ik had verwacht. Binnen een jaar zaten er ruim 1500 vrouwen in en nu vier jaar later, telt de groep ruim 5700 vrouwen en groeit nog steeds. Onverwachts, maar wel heel leuk!

Toen Isa Hoes aankondigde dat ze een boek wilde uitbrengen over haar overgang, vond ik dat een prima idee. Er is nog zoveel taboe op de overgang en menopauze. Linda de Mol trok haar neus er in 2012 nog voor op in DWDD, toen haar werd gevraagd om er iets over te publiceren. Het is eigenlijk vreemd dat er zo weinig over gesproken wordt. De generatie van onze moeders sprak er niet over behalve in de speciale groepen. “Je moet er doorheen; niet zeuren en doorgaan”, was het motto. “Daar praat je verder niet over, dat deed je niet”, zeggen veel vrouwen van ruim in de 70 nu. Dat maakt de overgang en menopauze een doodgezwegen fase in een vrouwenleven. Waar we op school tijdens biologielessen van alles leren over puberteit, zwangerschap of bevalling, daar valt het stil als het over de overgang gaat. Zelfs daar wordt er niets over verteld.

Ook in medische beroepen wordt er nauwelijks aandacht aan besteed, terwijl deze fase een enorme impact heeft op de vrouw. Het is eigenlijk een omgekeerde puberteit. Je gaat van vruchtbaar en met een cyclus, naar onvruchtbaar zonder cyclus. Je hele hormoonhuishouding staat op zijn kop en verandert definitief met alle gevolgen van dien.

Omdat ik in de Facebookgroep veel verschillende verhalen las van de vrouwen die daar actief waren, leek het me raadzaam om een boek te maken met verhalen van vrouwen anno 2016 in de overgang. Hun belevingen bleken divers en leerzaam voor andere vrouwen die nog niet in de overgang zaten, maar ook voor hulpverleners die vaak geen idee hebben wat de overgang precies is, wanneer deze begint en welke impact deze heeft. Ik heb begrepen dat 75% van de huisartsen nauwelijks informatie geeft over de overgang, maar wel vlot antidepressiva of kalmeringsmiddelen voorschrijven als een vrouw in de overgang met psychische klachten komt. Ook komen veel vrouwen in de overgang nogal eens op de eerste hulp terecht omdat ze de opvliegers en hartkloppingen zo beangstigend vinden dat ze bang zijn voor een hartinfarct.

Andere vrouwen lopen jarenlang allerlei ziekenhuizen, -logen en -peuten af, voordat ze er eindelijk achter komen dat ze ‘gewoon’ in de overgang zitten. Weer anderen worden met een burn-out gediagnosticeerd. Helaas werken veel specialisten niet samen en kijken ze niet holistisch naar vrouwen in de overgang. Ik heb me laten vertellen dat in sommige artsenopleidingen het onderwerp overgang slechts een enkele keer aan bod komt in een college en zo’n 20 minuten duurt. Er is dus nog wel een wereld te winnen.

Vrouwengezondheid is nooit een speerpunt geweest. Modern medisch wetenschappelijk onderzoek is vaak gericht op mannen en ook medicijnonderzoek wordt vaak bij gezonde mannen gedaan. Vrouwen en hun hormooncyclus zijn vaak wat complexer te onderzoeken en dat is belemmerend voor medisch wetenschappelijk onderzoek. Aangezien ik geen wetenschappelijke opleiding heb gedaan, maar therapeut ben en veel van deze vrouwen in mijn praktijk terugzie met psychische klachten, besloot ik daarom een ervaringsverhalenboek te maken. Een ervaringsverhaal spreekt vaak boekdelen, het vertelt over hoe iemand iets beleeft en daar gaat het toch om. Een oproep in de Facebookgroep leverde al snel een hoop positieve reacties op! “Ja dat moeten we doen! Super initiatief! Heel belangrijk voor onze dochters en voor hulpverleners!” Maar om uiteindelijk 24 vrouwen bereid te vinden om hun overgangsverhaal te doen is nog niet zo makkelijk. Het taboe komt dan gelijk weer om de hoek kijken. Niet iedere vrouw wil haar menopauzeverhaal delen met haar buren, collega’s of familie. Gelukkig waren er 24 vrouwen zo moedig om mij hun verhaal toe te vertrouwen voor publicatie! Sommigen onder hun eigen naam, anderen onder een pseudoniem.

Het boek is er gekomen. Een oprecht boek vol met openhartige verhalen over hoe vrouwen hun overgang en menopauze hebben ervaren. Waar ze tegenaan liepen. Het onbegrip, de relatieproblemen, sommigen zelfs een scheiding en anderen met een hoop fysieke of psychische problemen. Ook zijn er vrouwen, die er makkelijk doorheen fietsten, want net als met de puberteit of met een zwangerschap, is het niet voor iedere vrouw hetzelfde. Het boek zit vol met ‘aha’-momenten. Het biedt troost en herkenning. Je bent niet de enige die het moeilijk vindt en hier doorheen moet. En wat ik ook erg belangrijk vond, ik heb elke vrouw laten vertellen wat wel en niet helpend voor hen was in deze levensfase. Wat waren hun beste tips voor andere vrouwen? Hoe kijken ze er nu op terug? Wat hebben ze eruit meegenomen? Het is een waardevol boek geworden voor iedereen die meer wil weten over hoe het echt gaat in de overgang!

Stichting Vuurvrouw van Eveline Bakker heeft geholpen met het realiseren van het boek. Het is via internet te bestellen onder meer via Mijnbesteller.nl, Bol.com of Bruna.nl.