Long covid vanuit twee invalshoeken bekeken

Het nieuws haalde afgelopen najaar de kranten. Wetenschappers van de Amerikaanse Yale School of Medicine hadden ontdekt dat het immuunsysteem van mensen met long covid bepaalde kenmerken vertoont. Het gebrek aan het stresshormoon cortisol kreeg in de media de meeste aandacht. Daarnaast ging het om uitgeputte afweercellen, chronische ontsteking en in sommige gevallen opnieuw geactiveerde slapende virussen in het bloed. Relevante informatie, niet alleen voor de reguliere zorg. Want inmiddels zullen er best ook al longcovidpatiënten bij complementair werkende zorgverleners hebben aangeklopt.

Om het onderwerp long covid vanuit verschillende invalshoeken te belichten, spraken we met Fien Demeulemeester van het research & developmentteam van Natura Foundation, die dagelijks wetenschappelijke onderzoeken raadpleegt voor orthomoleculaire doeleinden. Daarnaast vroegen we natuurgeneeskundige Frederike Otger naar een perspectief vanuit de oosterse geneeskunde.

Neuro-inflammatie

‘Wat het immuunsysteem betreft, zijn me twee dingen opgevallen’, vertelt Fien Demeulemeester. ‘Ten eerste dat onderzoek door de Universiteit van Amsterdam heeft uitgewezen dat er bij longcovidpatiënten sprake is van heftige neuro-inflammatie, een ontsteking in de hersenen. Die is duidelijk zichtbaar op PET-scans. Het onderzoek was weliswaar kleinschalig, maar de resultaten waren heel duidelijk. Bovendien klopt het ook met wat we in de praktijk zien bij longcovidpatiënten, zeker als ze kampen met vermoeidheid en concentratieproblemen. Ten tweede komt naar voren dat veel patiënten niet alleen te maken hebben met SARS-COV-2, maar dat hun immuunreactie ook gericht is op virussen die ze in het verleden hebben doorgemaakt en die opnieuw geactiveerd lijken te zijn. Met name geldt dat voor Epstein-Barr-virussen.’

Ochtendpiek

Fien heeft zich verdiept in resultaten van diverse studies naar oorzaken van long covid, waarbij ze eveneens het eerdergenoemde onderzoek van de Yale School of Medicine heeft meegenomen. Een studie waar ze enkele bedenkingen over uitspreekt: ‘Die lage cortisolwaarden werden uitsluitend in de ochtend gemeten. Op dat moment is er bij iedereen een ochtendpiek die we ook wel de cortisol awakening response noemen. Die is weliswaar bij longcovidpatiënten lager, maar hoe de curve de rest van de dag verloopt, kunnen we hieruit niet afleiden. Er is telkens maar één meting gedaan, dat is te kort door de bocht om er conclusies uit te trekken. Daarnaast werd bij de longcovidpatiënten anderhalf uur later bloed afgenomen dan bij de controlegroep. De precieze relatie tussen de lage cortisolspiegel in de ochtend en long covid staat voor mij om die reden dan ook niet vast.’

Risicofactoren

‘Er zijn drie risicofactoren waarvan we weten dat als die van toepassing zijn, iemand grotere kans heeft op krijgen van long covid na een coronabesmetting. Dat zijn een tekort aan spiermassa, een dysbiose in de darm en de aanwezigheid van het Epstein-Barr-virus. In ons protocol staan ook extra interventies voor allerhande symptomen die blijven slepen: vermoeidheid, concentratie- en geheugenproblematiek, kortademigheid, verlies van reuk en smaak en slaapproblemen.’ Op de vraag in hoeverre bij long covid ook een vitamine D-tekort speelt, antwoordt ze: ‘Indirect denk ik wel. Met een tekort ben je vatbaarder voor het virus en word je er heftiger ziek van. Toch zijn er ook tegenstrijdigheden in de publicaties waardoor de rol van de stof niet helemaal helder is.’

Acupunctuur

De invalshoek van Frederike Otger is een geheel andere. Ze heeft inmiddels enkele longcovidpatiënten behandeld: ‘Veel mensen met long covid weten de weg naar de complementaire zorg nog niet zo te vinden. Huisartsen verwijzen namelijk vooral door naar fysiotherapeuten, soms naar een orthomoleculair therapeut. Dat acupunctuur kan helpen en dat je met kruiden veel voor longcovidpatiënten zou kunnen betekenen, is minder bekend. In mijn praktijk is de Chinese geneeskunde het uitgangspunt: hoe qi, ofwel levenskracht, door de meridianen stroomt.’

Indringer

‘Bij ziekte zoekt je lichaam naar balans, dat geldt dus ook voor covid en long covid. Een virus is een indringer die van buitenaf komt. Als jouw afweermechanisme te zwak is, kan energie die niet van jou is, naar binnen komen. Je qi probeert zich te balanceren ten opzichte van die lichaamsvreemde energie. Bij mensen die ik behandeld heb voor long covid, bleek in de basis al een zwakte aanwezig op het moment dat ze corona kregen.’

Paddenstoelen

‘Longcovidpatiënten hebben allemaal iets met die darmflora. Je adviseert bijvoorbeeld gefermenteerde en meer lichaamseigen voeding. De laatste tijd ben ik steeds meer gaan werken met medicinale paddenstoelen. Vanuit de Chinese geneeskunde kan je zeggen dat paddenstoelen werken op het aarde-element. Als je de motor wat meer aanzet, help je ondersteunen en reguleren, waardoor het immuunsysteem weer weet wat het moet doen.’

Depressie

Op de vraag of ook depressie een kenmerk kan zijn, antwoordt Otger: ‘Dat kan inderdaad. In het geval van long covid komt dat door te weinig levensqi. Dat geeft het gevoel van moeheid, matheid, lusteloosheid, moeite om te focussen of te concentreren, en mentaal en emotioneel kwetsbaar zijn. Je kunt de mitochondriën stimuleren met voeding, moxa, verwarmende kruiden en een betere ademhaling, want zuurstof is ook essentieel voor een goede bloedkwaliteit en celcommunicatie.’

www.naturafoundation.nl/opleidingen/fien-demeulemeester
www.frederikeotger.com