Omega 7-vetzuren voor happy hormonen en meer

Door: Rineke Dijkinga

De prachtige duindoornbessen op ons land, met volop omega 7-vetzuren, zetten mij aan tot het schrijven van dit artikel. Wat heeft Moeder Natuur toch een fantastisch arsenaal aan gezonde en lekkere ingrediënten. En wat kan menig mens daar toch baat bij hebben. Zeker als je hormonen, huid en/of slijmvliezen niet in balans zijn. In dit artikel de ins en outs van omega 7-vetzuren die in duindoorn voorkomen.

Wat zijn omega 7-vetzuren

Omega 7-vetzuren zijn net als omega 3, omega 6 en omega 9 onverzadigde vetzuren. De omega 3 en 6 zijn zogenaamde essentiële vetzuren (die je lichaam niet zelf kan aanmaken waardoor het essentieel is dat ze in je voeding voorkomen). Omega 7-vetzuren kun je zelf aanmaken en zijn daardoor niet essentieel. Maar er kunnen veranderingen in ons leven optreden (overgang, chronische ontstekingen etc.) waarbij de aanmaak van omega 7-vetzuren tekortschiet. Omega 3 en 6-vetzuren zijn meervoudig onverzadigde vetzuren, omega 7 en 9 zijn enkelvoudig onverzadigde vetzuren.

Waar zitten deze omega 7-vetzuren in?

Duindoorn (pitten en pulp) is de onbetwiste kampioen als het gaat om het gehalte aan omega 7-vetzuren. Het is een enkelvoudig onverzadigd vetzuur (net als omega 9) en komt ook van nature voor in macadamianoten/olie, avocado, ansjovis, vlees, boter, melk, yoghurt en in moedermelk. De bekendste vetzuren die onder de groep van de omega 7-vetzuren vallen zijn vacceenzuur en palmitoleïnezuur.

Wat kan duindoorn voor ons betekenen?

Uitwendig rehydrateert, verzorgt, versterkt, regenereert en verzacht de olie de huid en slijmvliezen. Daarom is duindoornolie inzetbaar bij brandwonden, zonnebrand, stralingswonden/stralingsschade, postmenopauzale droogte van de vaginale slijmvliezen, droge mond en aanvullend bij de ziekte van Sjögren. De olie beschermt de huid bovendien tegen uv en ioniserende straling. Inwendig is de hele vrucht, door de rijkdom aan vitamine C, behulpzaam bij alle klachten waarbij een hogere vitamine C-inname gewenst is, zoals chronische stress/uitputting, ontstekingen en virale belasting. Omdat alle slijmvliezen van onze ‘mond tot kont’ een orgaansysteem zijn, kan duindoornolie ook ingezet worden bij alle slijmvliesklachten, of ze nu van luchtwegen, vagina, blaas, darmen, maag of mondholte zijn.

Zwarte bessen en rozenbottels zijn net als duindoorn uitzonderlijk rijk aan vitamine C. Goed om te weten dat fruit uit eigen land, dat een natuurlijke afrijping heeft ondergaan, veel hogere gehaltes aan vitamine C en andere antioxidanten bevat dan onrijp geoogst fruit (zoals sinaasappels die we associëren met vitamine C) uit het buitenland.

Een paar specifieke eigenschappen

Duindoorn heeft een positief effect op de vaginale slijmvliezen (wat betreft branderigheid, jeuk en droogheid) bij postmenopauzale vrouwen, en zou daarmee een alternatief kunnen zijn voor vrouwen die geen hormonale substitutie willen of kunnen gebruiken. Het versnelt de wondheling/genezing van brandwonden en zou de ontstekingsmarker CRP significant verlagen, al zijn er ook onderzoeken die daar minder zeker van zijn. Het heeft antibiofilm-, antivirale en antibacteriële eigenschappen — zo worden Candida albicans, Dengue-virus en S. aureus specifiek genoemd — en wordt daarom ook in de voedingsmiddelenindustrie getest om voedselbederf tegen te gaan. In elk geval in dieronderzoek beschermt het tegen atherosclerose, verlaagt het het risico op insulineresistentie en verhoogt het de insulinegevoeligheid en verlaagt het de nuchtere glucosewaarden. Omdat duindoorn uitzonderlijk rijk is aan fytochemische stoffen, is het mogelijk dat de positieve effecten van het synergie-effect van omega 7 plus al deze inhoudsstoffen afhankelijk zijn en niet alleen van de omega 7-activiteit.

Meer gezonde stoffen dan alleen omega 7

Duindoorn (Hippophae rhamnoides) heeft meer gezonde inhoudsstoffen dan alleen de omega 7-vetzuren: vitamine C, E, F en K; flavonoïden/quercetine, lycopeen, bètacaroteen/carotenoïden, zeaxanthine en luteïne (de hoeveelheid antioxidanten in duindoorn wordt uitzonderlijk hoog genoemd, en die zouden ook kunnen bijdragen aan vermindering van glycatie/acrylamide in voedsel); essentiële suikers als arabinose en rhamnose; omega 3-, 6- en 9-vetzuren plus verzadigde vetzuren, wat bijdraagt aan onze omega 3/6-balans; en mineralen als calcium/magnesium, ijzer, zink en kobalt, waardoor het van oudsher ook werd ingezet bij uitputting en griepachtige toestanden.

Duindoorn in het dagelijks gebruik

Van duindoorn worden veel kant-en-klare producten op de markt gebracht: body-olie, supplementen, sapjes en gemalen als poeder. Omdat oliën met omega 3-, 6- en 7-vetzuren snel kunnen oxideren, kun je de olie het best in een klein/donker flesje kopen of in capsules. Let op: elk voedingsmiddel/supplement kan bij gevoelige mensen reacties oproepen; vermijd in dat geval ook blootstelling aan direct zonlicht na het aanbrengen van de olie. Uiteraard kun je zelf ook op scharrel gaan in de natuur (mits je de wildplukregels in acht houdt). Normaliter worden de bessen vlak voor de vorst geoogst; ze zijn flink zuur als je ze plukt, maar door ze in de diepvries te leggen worden ze iets zoeter.

Favoriete toepassingen: een dressing maken (bijvoorbeeld met wat appeldiksap en rauwmelkse kefir hangop), mengen met ander/zoeter fruit tot jam of compote, drogen als hele bes (lekker door muesli), gebruiken als azijn, of mengen met een zoetere vrucht tot fruitleer.

De oogst van duindoorn is lastig en tijdrovend door de grote doornen en omdat de bessen vlak tegen de tak aan groeien. Toch kan duindoorn ook voor de bodem, natuur en het milieu zeer verdienstelijk zijn: het herstelt gedegradeerde bodems, maakt zijn eigen stikstofknolletjes, draagt bij aan het waterbergend vermogen van de bodem, gaat bodemerosie en woestijnvorming tegen en is een robuuste struik die zich goed weet aan te passen aan veranderende omstandigheden. Laat je er ruim voldoende hangen voor de trekvogels — het is voor hen een belangrijke voedingsbron onderweg naar hun overwinteringsgebied.

Rineke Dijkinga is opgeleid als natuurgeneeskundig- en orthomoleculair therapeut. Ruim 15 jaar lang heeft ze mensen met chronische klachten begeleid in haar praktijk op het gebied van voeding en leefstijl. Inmiddels richt ze zich volledig op het inspireren van mensen om te kiezen voor onbewerkt, gezond, duurzaam en divers voedsel via haar boeken, lezingen, platforms, magazines en trainingen. www.rinekedijkinga.nl. Bronnen kunnen opgevraagd worden bij de redactie.