Ultrabewerkte Voeding: 3 Wetenschappelijke Bevindingen over Dementie en Gezondheid

Dat ultrabewerkte voeding uit de voedingsindustrie slecht is voor de gezondheid, was al langer bekend. Het verhoogt onder meer het risico op depressie en hart- en vaatziekten. Een grootschalig onderzoek onder ruim 72.000 Britten uit de UK Biobank-studie heeft nu ook een duidelijk verband met dementie aangetoond.

De deelnemers waren 55 jaar of ouder en hadden bij aanvang van het onderzoek geen dementie. Ze werden gemiddeld ruim 10 jaar gevolgd, waarbij onderzoekers via herhaalde voedingsdagboeken bijhielden hoeveel ultrabewerkte voeding iedere deelnemer dagelijks at. Na correctie voor leeftijd, geslacht, familiegeschiedenis van dementie, hartaandoeningen en andere risicofactoren bleek dat voor elke 10% toename van de dagelijkse inname van ultrabewerkte voeding, het risico op dementie met 25% toenam.

Wat het onderzoek naar ultrabewerkte voeding en dementie laat zien

Het onderzoek werd uitgevoerd door onderzoekers verbonden aan de American Academy of Neurology (AAN) en gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Neurology. Van de 72.083 deelnemers ontwikkelden uiteindelijk 518 mensen een vorm van dementie, waarvan 287 de ziekte van Alzheimer kregen en 119 vasculaire dementie. De onderzoekers verdeelden de deelnemers in vier even grote groepen op basis van hun inname van ultrabewerkte voeding: de laagste groep at gemiddeld 225 gram per dag (9% van de totale voeding), terwijl de hoogste groep gemiddeld 814 gram per dag at, oftewel 28% van de totale dagelijkse voeding.

De volledige studie is te lezen via Neurology, het wetenschappelijke tijdschrift van de AAN, en er is ook een toegankelijke samenvatting beschikbaar via het persbericht van de AAN. De onderzoekers benadrukken dat het gaat om een observationele studie: er is een duidelijk statistisch verband aangetoond, maar dat bewijst nog geen rechtstreeks oorzakelijk verband. Wel concluderen ze dat het beperken van ultrabewerkte voeding, en het vervangen ervan door onbewerkte of licht bewerkte voeding, mogelijk bijdraagt aan een lager risico op dementie.

Ultrabewerkte voeding omvat producten die veel industriële bewerkingsstappen hebben ondergaan en vaak toevoegingen bevatten zoals kleurstoffen, smaakversterkers, emulgatoren of conserveringsmiddelen, denk aan kant-en-klaarmaaltijden, frisdrank, bewerkt vlees en de meeste snacks uit een verpakking.

Meer wetenschapsnieuws in het kort

Tuinieren kan herstel na kanker bevorderen

Meer bewegen, genoeg groenten en fruit eten en de kans om ervaringen uit te wisselen met lotgenoten heeft een goede invloed op de gezondheid van (ex-)kankerpatiënten en bevordert hun kwaliteit van leven. Dat blijkt uit een vooronderzoek van Wageningen University & Research. Zij startten in 2016 het project Helende Tuinen op het Parkhuys Almere, waar deze groep onder begeleiding een seizoen lang kon tuinieren. “Deelnemers waren actiever en voelden zich energieker dan voorheen”, zegt professor Ellen Kampman. “En ze waardeerden het contact met lotgenoten.” (bron: www.wur.nl)

Astaxanthine verbetert immuunsysteem van duursporters

Bij veelvuldige en langdurige fysieke inspanning ontstaat lichamelijke stress, die net als psychische stress het immuunsysteem kan onderdrukken. Onderzoek op 32 gezonde recreatieve hardlopers wees uit dat suppletie met het antioxidant astaxanthine klachten vermindert en het welbevinden significant doet toenemen. De helft van de groep kreeg gedurende drie weken voor en een week na een hele of halve marathon dagelijks een supplement met 8 mg astaxanthine, de andere helft een placebo. De verschillen tussen beide groepen waren aanzienlijk. (bron: www.orthokennis.nl)

Gezonde leefstijl kan chronische darmontstekingen voorkomen

Wie zich heel strikt houdt aan gezonde eet- en leefregels, loopt aanzienlijk minder risico op chronische darmontstekingen zoals colitis ulcerosa en de ziekte van Crohn. Een onderzoeksteam analyseerde de gezondheidsdata van drie langlopende studies onder meer dan 270.000 zorgmedewerkers en kwam uit op een percentage van 43 tot 61% vermijdbare gevallen voor de ziekte van Crohn en 42% voor colitis ulcerosa. De onderzoekers maken wel een voorbehoud: het is een observationele studie, dus een causaal verband kan niet worden vastgesteld. (bron: www.scientias.nl)

Overheid moet besluiten over zomer- en wintertijd

De Hersenstichting roept de overheid op snel een standpunt te bepalen over het afschaffen van de zomer- en wintertijd. Veel mensen ervaren namelijk gezondheidsklachten nadat de klok is verzet. In 2019 bracht het RIVM een rapport uit waarin werd geconcludeerd dat een standaardwintertijd het meest wenselijk zou zijn omdat die het beste aansluit op ons waak- en slaapritme. Een permanente wintertijd is volgens de Hersenstichting van belang voor gezonde hersenen, een gezond hart, gezonde bloedvaten en een goed afweersysteem. (bronnen: www.hersenstichting.nl en www.rivm.nl)

Meer wetenschapsnieuws over voeding en gezondheid vind je bij het thema NWP Magazine 2023.

Veelgestelde vragen over ultrabewerkte voeding en dementie

Wat is precies ultrabewerkte voeding?

Ultrabewerkte voeding bestaat uit producten die veel industriële bewerkingsstappen hebben ondergaan en vaak toevoegingen bevatten zoals kleurstoffen, smaakversterkers, emulgatoren of conserveringsmiddelen. Denk aan kant-en-klaarmaaltijden, frisdrank, bewerkt vlees en de meeste verpakte snacks.

Betekent dit onderzoek dat ultrabewerkte voeding dementie veroorzaakt?

Nee. Het gaat om een observationele studie die een sterk statistisch verband laat zien, maar geen rechtstreeks oorzakelijk verband kan aantonen. Andere factoren kunnen ook een rol spelen.

Hoeveel verhoogt ultrabewerkte voeding het risico op dementie volgens het onderzoek?

Voor elke 10% toename van de dagelijkse inname van ultrabewerkte voeding vonden de onderzoekers een 25% hoger risico op dementie, na correctie voor andere risicofactoren.

Wat kan ik zelf doen om mijn inname van ultrabewerkte voeding te verminderen?

Kies vaker voor onbewerkte of licht bewerkte producten zoals groenten, fruit, volkoren granen en peulvruchten, en beperk kant-en-klaarmaaltijden en verpakte snacks.