Door: Annelies Klink
Het is algemeen erkend dat veel geneesmiddelen hun oorsprong in de natuur vinden. Waarschijnlijk het meeste bekende voorbeeld is de aspirine, afgeleid van salicylzuur uit de wilgenbast. Aangenomen wordt dat de tropisch regenwouden nog een schat aan (toekomstige) geneesmiddelen herbergt. Alleen al daarom krijgen de diverse natuurbeschermingsorganisaties bijval van wetenschappers in hun strijd tegen het verdwijnen van de regenwouden.
Exotische klimplant
Een voorbeeld van een exotische klimplant met een medicinale werking is de Cardiospermum halicacabum. De Cardiospermum, ook wel blaaserwt genoemd, is een exotische klimplant die oorspronkelijk voorkwam in Afrika, Azië en Amerika. In de verschillende culturen wordt de plant al eeuwen gebruikt als voedingsbron en medicijn. In Azië en Afrika wordt hij al generaties lang gebruikt voor de behandeling van reuma.
Inmiddels is de anti-inflammatoire en pijnstillende werking van Cardiospermum halicacabum in verschillende studies aangetoond. Een verminderde inductie van Tumor Necrosis Factor (TNF) en Nitric Oxide (NO) is aangetoond. Beide stoffen spelen een belangrijke rol bij ontstekingsreacties.
Cardiospermum bij eczeem
Eczeem
Inflammatoire aandoeningen komen veel voor. Een voorbeeld van een inflammatoire aandoening is eczeem. Veel voorkomende vormen van eczeem zijn constitutioneel en contacteczeem. Bij kinderen is constitutioneel eczeem, na astma, de belangrijkste chronische aandoening. Constitutioneel eczeem is een chronische huidaandoening, die zich vaak al voor het eerste levensjaar openbaart. Deze vorm gaat gepaard met roodheid, zwellingen, vochtblaasjes, vochtafscheiding (‘natten’) en kloofjes. Contacteczeem kan ontstaan als het gevolg van blootstelling aan een breed scala van mogelijke allergenen of irritantia. Het kan zich op verschillende manieren presenteren: van een acuut stadium met blaasjes op een rode huid tot een chronisch beeld met schilfering en lichenificatie. Erg kenmerkend voor eczeem is jeuk. Belangrijk bij eczeem is de veelal droge huid in goede conditie te houden. Aanvullend kunnen corticosteroïden gebruikt worden. Langdurig gebruik van dergelijke middelen is echter niet aan te raden.
Cardiospermum
Ook crèmes met extracten van de eerder genoemde exotische klimplant Cardiospermum kunnen een oplossing zijn. In klinisch onderzoek met zalf en crèmes met Cardiospermum (10%) bleek Cardiospermum effectief in het verminderen van verschillende soorten eczeem, waaronder constitutioneel eczeem, contacteczeem en droog eczeem. Naast vermindering van de symptomen van constitutioneel eczeem werd er ook een afname in het gebruik van de conventionele geneesmiddelen, zoals antihistaminica en hydrocorticosteroïden waargenomen. Voor het gebruik van hydrocorticosteroïden werd er een vermindering gemeld van 91,2% tot 8,8% na behandeling met Cardiospermum. Cardiospermum bleek ook effectief in een onderzoekspopulatie met constitutioneel eczeem, contacteczeem en eczema seborrhoicum. De artsen verklaarden in 84% van de gevallen de eczeemsymptomen genezen of verbeterd. De patiënten hadden een vergelijkbare mening. Een opvallend goede score, zeker omdat er in 55% van alle gevallen sprake was van huidaandoening van chronische aard. Cardiospermum werd in alle studies goed verdragen.
Medicijnen uit de natuur?
Uit bovenstaande blijkt dat Cardiospermum typische eczeemklachten, waaronder jeuk, roodheid, bultjes, schilfering en uitdroging relevant kan verminderen. Een mooi voorbeeld van een effectieve exoot. Zo zijn er meer voorbeelden waarin de effectiviteit van eeuwenoude volksmiddelen inmiddels door modern klinisch onderzoek onderbouwd kan worden. Hopelijk is er nog voldoende tijd om meer medicinale planten met potentie te ontdekken.
Fyto Facts wordt mede mogelijk gemaakt door VSM Geneesmiddelen bv
Cardiospermum is tegenwoordig verkrijgbaar in verschillende vormen, zoals zalf, gel en homeopathische druppels, en wordt binnen de complementaire zorg steeds vaker toegepast als natuurlijk alternatief voor corticosteroïden. Huisartsen en therapeuten raden desondanks aan om bij aanhoudende of ernstige klachten eerst professioneel advies in te winnen, zodat de juiste vorm en dosering gekozen kan worden. Toekomstig klinisch onderzoek zal moeten uitwijzen of Cardiospermum ook bij andere ontstekingsgerelateerde huidaandoeningen een net zo relevante bijdrage kan leveren als bij eczeem.
Zo laat dit voorbeeld zien hoe traditionele plantenkennis en modern wetenschappelijk onderzoek elkaar kunnen versterken, en hoe de natuur nog altijd een waardevolle bron van inspiratie vormt voor de ontwikkeling van veilige en goed verdraagbare behandelingen.
