Tekst: TekstBuis | Rob Buisman
‘Relaties gaan altijd gepaard met emoties en gedragingen’
“Hechten staat synoniem voor bevestigen, verbinden, contact maken en herstellen”
Kinderen leren van hun ouders. Kinderen spiegelen zich aan het gedrag van hun ouders. Daaruit bepalen zij, zeker in hun jongste jaren, hun eigen gedrag. Dat legt impliciet een grote verantwoordelijkheid bij de ouders neer. Zij moeten hun kinderen helpen om zich te ontwikkelen tot zelfbewuste mensen die vanuit hun eigen kracht keuzes maken. Daarvoor is een goede relatie van ouder(s) met kind(eren) van levensbelang.
In het artikel ‘Emotie in de ouder-kind relatie’ schrijft de Bredase kinder- en jeugdpsychologe Lajla van Orden dat hechting een belangrijke rol speelt in de ontwikkeling van het kind. “Wanneer er sprake is van veilige hechting op jonge leeftijd, wordt er een goede basis gelegd voor de verdere ontwikkeling van het kind. Een goede emotionele interactie tussen ouder en kind is een belangrijke factor voor het ontwikkelen van zo’n hechtingsrelatie. Wanneer ouders op een sensitieve en responsieve manier reageren op de wensen en behoeften van hun kind, bestaat er een grote kans op het ontwikkelen van een veilige hechtingsrelatie.”
Drie ouderstijlen
Van Orden heeft het ook over het bewustzijn van ouders ten opzichte van hun eigen emoties, de emoties van hun kind en het coachen van hun kind bij het ervaren van deze emoties. “Het bewustzijn van ouders ten opzichte van hun eigen emoties blijkt verband te houden met het bewustzijn van de emoties van hun kind.”
De Amerikaanse psycholoog John Gotmann onderscheidt drie ouderstijlen in de omgang met de emoties van kinderen: emotie-coaching, emotie-afkeuring en emotie-disfunctie. Van Orden daarover: “Ouders met de stijl emotie-coaching praten met hun kind over emoties, helpen hen emoties te herkennen en benoemen, leren ze emoties accepteren en bespreken situaties die de emoties oproepen. Daarnaast voorzien ze hun kinderen van strategieën om in zulke situaties goed met hun emoties om te kunnen gaan. Aan de andere kant zijn er ouders met de stijl emotie-afkeuring. Deze ouders hebben het idee dat de negatieve emoties die het kind ervaart, schadelijk kunnen zijn voor het kind. Ze zijn bang dat de negatieve emotie zal ontsporen, waardoor ze zo snel mogelijk de negatieve emoties willen elimineren. Ouders met een emotie-disfunctie stijl zijn in de veronderstelling dat emoties gevaarlijk zijn, maar hebben geen idee hoe ze ermee om moeten gaan. Deze ouders hebben hun eigen emoties vaak ook niet onder controle.”
Emoties
Vervolgens stelt Van Orden dat vooral de reactie van ouders op boosheid invloed heeft op het ontwikkelen van een veilige hechting. “Ouders die meer gebruik maken van het coachen van emoties, luisteren beter naar hun kind en praten meer met hun kind. Ouders die emoties afkeuren, hebben het idee dat emoties schadelijk zijn. Zodoende willen ze zo snel mogelijk van de boosheid afkomen. Dit zorgt ervoor dat ze in de interactie voorbij gaan aan het steunen van hun kind. Kinderen kunnen zich hierdoor niet geaccepteerd en ondersteund voelen door hun ouders, waardoor de kans op een veilige hechting wordt beperkt.”
Objectieve blik
Alle goede bedoelingen ten spijt, kunnen kinderen toch gedrag en gevoelens laten zien waar ouders zich geen raad mee weten. Natuurlijk kan een bekwame kindercoach dan uitkomst bieden, als professionele hulpverlener die zowel ouders als kinderen kan begeleiden. Dat betekent niet dat de ouders tekortschieten in hun opvoeding. Integendeel; juist door een kindercoach in te schakelen, kunnen ouders zich bewust worden van de situatie. De objectieve blik van de kindercoach geeft ouders de mogelijkheid om hun kind(eren) verder te begeleiden. Na een coachingstraject kunnen ouders en kinderen op eigen kracht verder om hun relatie verder vorm te geven.
Fysieke beleving
Kindercoach Gerbrand Martini, met Martini Art Dojo, aangesloten bij kindercoachplatform Adiona, helpt met name jongens om zich bewust te worden van hun eigen kracht waardoor ze beter in staat zijn om met emoties om te gaan. “Om jongens in hun kracht te krijgen, is een wezenlijke voorwaarde dat vaders zelf in hun kracht staan. Alleen zijn vaders vaak aan het werk of buitenshuis, waardoor een deel van de vaderrol door de moeder wordt ingevuld. Dat zie je nog sterker bij alleenstaande moeders. Bij jongens tot een jaar of zeven is het toch al niet goed voor hun ontwikkeling wanneer de balans is verstoord. Maar voor jongens in de leeftijd van zeven tot veertien jaar heeft de vader een elementaire voorbeeldfunctie. Dan is zijn aanwezigheid extra belangrijk, juist dan wordt de emotionele band gesmeed. Stoeien met elkaar is een prima manier om die band te creëren en te versterken. Dan voel je letterlijk de verbinding: de kracht en de kwetsbaarheid van elkaar. Daarbij komt dat jongens een zekere natuurlijke energie hebben, waarmee vaders kunnen leren omgaan. Wanneer vader en zoon zich echt voor elkaar openstellen, komen ze dichter bij elkaar te staan. De fysieke beleving en herkenning leidt tot acceptatie van hun eigen ik. Dat geeft ze beiden innerlijke kracht van waaruit ze de werkelijke verbinding met elkaar ervaren.”
Contact maken
Christa Wiersma en kindercoach Jeannette Bakker leiden bij De Kunst van Kindercoaching niet alleen kindercoaches op, maar zorgen ook voor verdere scholing. Zij erkennen het belang van een goede emotionele hechting van kinderen met hun ouders, maar waarschuwen tegelijk voor classificatie van emoties en gedragingen. “Hechten staat synoniem voor bevestigen, verbinden, contact maken en herstellen. Voor kinderen is het een natuurlijke beweging om zich te hechten en om relaties aan te gaan. Het is een eerste levensbehoefte waar kinderen heel goed in zijn. Kijk maar eens op een camping of in een speeltuin. Wie leggen er als eerste contact? Precies, de kinderen. Het aangaan van relaties gaat echter altijd gepaard met emoties en gedragingen. Ieder kind toont die op zijn of haar eigen manier.”
“Wanneer volwassenen – ouders, hulpverleners en opvoeders – de emoties en het gedrag van kinderen niet kunnen plaatsen, gaan ze het gedrag indelen in ‘goed’ en ‘fout’. Dan blijken er opeens wenselijke en niet-wenselijke emoties te bestaan. Eigenlijk is dat heel eigenaardig. Wanneer wij als volwassenen emoties en ervaringen als ‘positief’ of ‘negatief’ kwalificeren, kunnen we niet meer zien en horen wat er werkelijk speelt in de belevingswereld van een kind en snappen we ook niet wat het kind aan ons duidelijk wil maken. Dat wat het kind laat zien en horen, is zijn of haar unieke manier om contact te maken en vanuit het kind gezien volkomen logisch. Wanneer je je dat gaat realiseren, ga je als opvoeder of hulpverlener een andere relatie aan met het kind. Dan spreek je dezelfde taal. Dat bevordert de communicatie en draagt dus bij aan het opbouwen en versterken van de relatie.”
Platform Adiona
Adiona is geen beroepsvereniging, maar een zelfstandig platform voor kindercoaching. Adiona werkt samen met de Nederlandse Federatie Gezondheidszorg aan verdere professionalisering van de beroepsgroep ‘kindercoaches’. Adiona houdt zich ook bezig met zingeving, ontwikkeling en kwaliteitsaspecten om kindercoaches bewust om te laten gaan met hun vak. De leden van Adiona moeten allereerst als kindercoach zijn ingeschreven bij de Kamer van Koophandel. Daarnaast moeten zij voor toelating een casus schriftelijk behandelen, de beroepseed onderschrijven, een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) aanleveren en twee referenties overleggen. Het platform verzekert zich daarmee van coaches die staan voor kwaliteit en professionaliteit. Adiona waarborgt dat de aangesloten leden zich blijven ontwikkelen binnen hun vakgebied.
www.adiona.nl
