Door: Martina Jager
Bewuste levenshouding
Als je mensen vraagt of ze bewust en met aandacht leven, zullen ze bijna altijd bevestigend antwoorden. Maar hebben we werkelijk aandacht voor wat we doen, zijn we ons bewust van wat we dagelijks denken, voelen, eten of ruiken? Eigenlijk doen we veel op de automatische piloot: we rijden, lopen of fietsen elke dag dezelfde route, poetsen onze tanden en zijn in gedachten met van alles bezig. We zitten aan tafel om te eten en vragen ons intussen al weer af wat we straks gaan doen. We rennen van doel naar doel en zijn meestal ontevreden over het huidige moment zelf, want het volgende staat alweer te wachten.
Deze drukte en hectiek, prestatiedruk en stress zijn eigen aan de hedendaagse maatschappij. Onze gedachten ratelen maar door. Ook is onze geest vaak niet sterk genoeg om allerlei verleidingen te weerstaan of slechte gewoontes te doorbreken. We weten niet hoe we onze wilskracht sterker kunnen maken. Als we alleen zijn of niets te doen hebben, weten we vaak niet wat we moeten doen. Echt even helemaal niks doen is er niet meer bij. Toch zijn rust, aandacht, evenwicht en concentratie in feite voorwaarden om goed te kunnen leven. Als deze voorwaarden niet altijd in de leef- en/of werkomgeving te vinden zijn, wordt het tijd om die ergens anders te zoeken. Dit helpt om jezelf op de rails te houden. We weten heel goed dat ons lichaam moet uitrusten om goed te kunnen functioneren. Maar we weten niet goed hoe we onze geest tot rust kunnen brengen. Helaas komen we meestal pas op het idee om ons daarmee bezig te houden, als we al klachten hebben ontwikkeld.
Mindfulness training
Om een stressvol bestaan tegen te gaan en een meer bewuste levenshouding aan te nemen raad ik cliënten in mijn praktijk een mindfulness training (MBCT) aan. In deze training leer je toe te laten wat er is, zonder het te willen veranderen. Het is namelijk juist het je ertegen verzetten waardoor klachten ontstaan, verergeren of in stand worden gehouden. Willen we bewustwording bereiken, dan begint de verandering bij jezelf. Bewustwording bereik je niet door de situatie te willen veranderen of de verandering bij een ander te laten plaatsvinden. Het moment waarop dit had kunnen gebeuren, is immers al geweest. Wat rest, is dit te aanvaarden en te accepteren dat ‘het is zoals het is’. Je leert zo een andere en effectievere manier van reageren. Door simpelweg stil te staan en op te merken vergroot je je bewustzijn. En dat is nodig om anders te leren reageren.
De oefeningen tijdens de training zijn kort en daardoor makkelijk toepasbaar in het dagelijks leven. Je leert hoe het systeem, de gedachten, het gevoel en de gewaarwordingen werken volgens een menselijk mechanisme van ‘vluchten en vechten’.
Een voorbeeld: je krijgt kritiek en bent het daarmee niet eens. In plaats van bijvoorbeeld automatisch te reageren met de gedachte ‘dit pik ik niet, het is niet eerlijk’, leer je bij jezelf te blijven en te voelen wat het ‘jou’ doet. Dit geeft inzicht (bewustwording) en ruimte voor een andere manier van reageren dan je gewend bent. Dit helpt om stress te reduceren.
Mindfulness Based Cognitive Therapy (MBCT)
Dit is een wetenschappelijk onderzochte methode om de psychische weerbaarheid te verhogen. Zij bevordert de stressbestendigheid en het psychisch welzijn. Cognitieve gedragstherapie gaat uit van verbanden tussen gedachten, gevoelens en gedrag en is gebaseerd op de vaststelling dat negatieve gedachten kunnen leiden tot psychische klachten. Gebeurtenissen kunnen leiden tot negatieve gedachten en veroorzaken zo negatieve gevoelens en lichamelijke spanningen. Door MBCT leer je rechtstreeks met negatieve gedachten, lastige gevoelens en spanningen in het lichaam om te gaan. Via het uitvoeren van korte meditatieoefeningen leer je dit mechanisme te herkennen, waardoor je niet meer automatisch op negatieve gedachten of emoties reageert. Je wordt je bewust van hoe je aandacht geeft aan gebeurtenissen. Aandacht en bewustwording, daar draait het om bij mindfulness.
Eye Movement Desensitisation Reprocessing (EMDR)
Dit is een methode waarbij snel en diepgaand beladen herinneringen en trauma’s verwerkt kunnen worden, zoals een geweldsmisdrijf, een plotseling overlijden van een naaste, een verkeersongeval of het horen van een nare diagnose. Maar ook als iemand gepest is of angsten heeft, biedt EMDR een oplossing.
Bij EMDR richt je je op de sensaties van beladen gebeurtenissen (beelden, gevoel, emotie) waarbij er tegelijkertijd een afleidende stimulus is door klikjes die je hoort in een koptelefoon of door oogbewegingen. Dit wordt ook wel een bilaterale stimulus genoemd. Per behandeling verandert al gauw de emotionele beleving gekoppeld aan de herinnering. De aanvankelijk beladen gevoelens worden meestal vrij snel neutraal of zelfs spontaan positief.
In het begin werd EMDR vooral gebruikt bij de behandeling van posttraumatische stressstoornissen (PTSS). Op het gebied van traumaverwerking is er geen methode waarover zoveel wetenschappelijk onderzoek is gepubliceerd als over EMDR. Gebleken is dat bij behandeling van PTSS EMDR een van de beste methoden is. Dat EMDR ook helpt voor veel andere klachten, krijgt steeds meer ondersteuning vanuit de wetenschap en de praktijk.
MBCT in combinatie met EMDR
MBCT in combinatie met EMDR is effectief voor mensen met ernstige en mindere ernstige psychische en lichamelijke klachten. Ervaringen in de praktijk, inmiddels gesteund door diverse onderzoeken, leveren het bewijs.
In mijn praktijk zet ik sinds 2007 MBCT in combinatie met EMDR in bij veel verschillende psychische klachten. Bij een traumatische gebeurtenis, bij angst om zo’n gebeurtenis te moeten ervaren, bij fantoompijn of fobieën geef ik zelfs de voorkeur aan de combinatie MBCT-EMDR boven andere behandelingsvormen.
Vanuit het hele land komen mensen om deze combinatie te ervaren. De effectiviteit van de trainingen is groot: meestal zijn de cliënten na een training van 8 weken binnen 3-4 maanden vrijwel verlost van hun klachten.
“We blijven stilstaan bij wat er met ons gebeurt en ademen mee met wat er is”
Wens
Ik ben zo tevreden over het effect dat ik het liefst iedereen die zijn/haar bewustwording wil vergroten en spiritueel, mentaal en emotioneel wil groeien, een training aanraad. Je krijgt er zoveel wijsheid en innerlijke kracht van. En wijsheid en innerlijke kracht wens ik iedereen toe. De oefeningen en tips die je leert en kunt toepassen in je leven, zijn een cadeau voor jezelf. Bewustwording is de sleutel tot verandering in 2012.
Martina Jager heeft een eigen praktijk voor mentale vitaliteit en psychosociale therapie. Vanuit de grote vraag naar stressreductietrainingen is zij samen met een aantal professionals uit de medische en maatschappelijke wereld een eigen trainingscentrum gestart. www.imvt.nl
