Door: Sietske van der Veen
Ontspannen voor cliënt én therapeut
Het lichaam is een prachtig richtpunt bij de aanpak van gezondheidsklachten. De taal van het lichaam geeft feilloos aan wie we zijn en hoe het met ons is. Of het gaat om lopen, staan, zitten, liggen, elkaar de hand schudden, dansen of weer anders bewegen, we drukken ons wezen erin uit en leren elkaar erdoor kennen. Vaak heel wat beter dan we zelf weten.
Een therapeut die een cliënt behandelt, kan aan diens lichaam de perfecte leidraad hebben. Als de therapeut hierbij zelf beschikt over een goed ontwikkeld lichaamsbewustzijn en zorgt dat hij of zij goed gegrond en gecenterd is, kunnen zeer heilzame processen op gang komen. In dit artikel pleit ik ervoor dat therapeuten de verdubbelaar inzetten als het gaat om hun eigen ontspannen (werk)houding.
Steun
Onze lichaamshouding weerspiegelt onze innerlijke houding. De taal staat bol van de verwijzingen naar de mentale lading van allerlei lichaamshoudingen. Wie ‘staat als een huis’, komt krachtig voor zichzelf op. Iemand die ‘je zo omver blaast’, is juist onzeker. ‘Sterk op je benen staan’ wordt in het algemeen verbonden met mentaal sterk zijn. Als therapeut ben je pas een echte steun, als je zelfbewust bent en zelfvertrouwen uitstraalt. Al heb je nog zoveel kennis en techniek in huis, ze worden pas echt effectief wanneer ze vol zelfvertrouwen worden ingezet. Een cliënt zal op zijn gemak zijn bij een therapeut die als een rots in de branding is. Net zoals ieder mens de waarde kent van een vriend op wie hij bouwen kan. Ontspanning is de X-factor wanneer je een ander tot steun wilt zijn.
Kracht en rust
In Oosterse vechtsporten vormt de harahouding een centraal uitgangspunt. Met hara wordt bedoeld: het krachtscentrum van het lichaam, gelegen rond het lichaamszwaartepunt. Denk aan een lachende boeddha met een machtige buik, en het is duidelijk wat met lichaamszwaartepunt bedoeld wordt. Wie goed met dit centrum verbonden is, staat stevig, is sterk en zelfstandig. De hara is centrum van kracht én rust. Als het gaat om ontspannen, of je nu staat, zit of ligt, is aandacht voor de hara essentieel.
Door eenvoudige oefeningen kan iedereen leren zich bewust met dit centrum te verbinden. Juist op momenten van spanning of onrust is dit belangrijk. Vergroting van het lichaamsbewustzijn zal leiden tot meer emotioneel bewustzijn. Emoties drukken zich immers in het lichaam uit in de vorm van spierspanningen, een hoge adem, de grond onder je voeten kwijtraken etc. Ben je je door de signalen van je lichaam meer bewust van je emoties, dan zal je daar anders mee om kunnen gaan. Je krijgt meer mogelijkheden om te kiezen hoe je in bepaalde situaties reageert, soms ontdek je nu pas dát er een keuze is. Groter emotioneel bewustzijn laat meer ruimte voor reflectie toe. Zo groeit door meer aandacht voor ontspannen ook ons zelfbewustzijn.
Wiebelende tenen
Tijdens het geven van behandelingen is het goed om steeds bewust de adem te verbinden met je eigen centrum van kracht en rust. Onwillekeurig raak je hiervan soms afgeleid, maar door er aandacht aan te besteden kun je voor jezelf steeds blijven werken aan ontspanning. Hoe is het in je eigen lichaam? Hoe voelen je mond en tong, je schouders, je buik, billen en benen? Kun je in je werkhouding losjes de tenen bewegen?
Ik wil hiermee natuurlijk niet stimuleren dat therapeuten tijdens een sessie voornamelijk met zichzelf bezig zijn. Een gezonde dosis aandacht voor de eigen ontspanning is echter altijd heilzaam voor de cliënt. Als we kunnen leren onszelf tot rust te brengen, wordt ons bewustzijn niet overheerst door onze eigen angsten en emoties. We mogen niet vergeten dat onze gedachten en emoties niet binnen onszelf blijven, maar als het ware overstromen naar de atmosfeer en andere mensen in de omgeving beïnvloeden. Stoornissen in ons eigen energieveld versterken stoornissen in het veld van de cliënt.
“Spanning is wie u meent dat u moet zijn, ontspanning is wie u bent” (Chinees spreekwoord)
Innerlijke vrede
Een goed hulpmiddel om onze gedachten en emoties tot rust te brengen en lichamelijk te ontspannen is het centeren zoals dit via Therapeutic Touch bekendheid kreeg. Hier begint de voorbereiding op een behandeling door in een ontspannen houding de adem tot rust te brengen. Vervolgens concentreert de behandelaar zich op een beeld uit de natuur, zoals een boom, bloem of berg. Het is een beeld dat hij of zij spontaan in zichzelf laat opkomen. Het geeft een gevoel van innerlijke vrede en heelheid.
Met deze innerlijke vrede en kracht als beginpunt, stelt de therapeut zich open voor de essentie van de cliënt. Er is aandacht voor zijn of haar gehele wezen. Dit is heel iets anders dan ons afstemmen op alleen zijn of haar klachten. Het gaat veel dieper en omvat veel meer. ‘We stemmen ons niet af op ziekte maar op een innerlijk streven naar orde: op het genezingsproces.’
Werk je met je handen, dan kun je vanuit deze houding contact maken met je cliënt, en wachten totdat eventuele bewegingen zichzelf openbaren. Je past je aan deze bewegingen aan en volgt ze. Zo help je het lichaam zijn eigen weg te gaan, je cliënt om zichzelf te zijn.
Aanwezigheid
Wie zo afgestemd, ontspannen, open en vol vertrouwen een ander behandelt, heeft aan diens lichaam de perfecte leidraad en aan het eigen lichaam een ijkpunt en wegwijzer. Verbetering van je behandelingen is veelal niet te vinden in het toepassen van nieuwe technieken of andere handgrepen. ‘Niet het proberen te helpen, maar je aanwezigheid is de sleutel.’
Sietske van der Veen is natuurgeneeskundig therapeut. Ze heeft ruim twintig jaar ervaring met lichaamswerk en heeft vanuit allerlei technieken haar eigen stijl ontwikkeld. Voor kleine groepen verzorgt zij de tweedaagse cursus ‘Ontspannen voor therapeuten…’ Ontspanning en vertrouwen staan er centraal. Voor therapeuten zijn dit leerzame dagen van zelfreflectie waarop men ook zelf eens bij kan tanken.
www.praktijksietskevanderveen.nl
