Door: Maartje Albert, redactie PSC
Al vanaf zijn jeugd is psycholoog Albert Sonnevelt gedreven door gezondheid en vitaliteit. Op zijn zeventiende overleed zijn vader en vlak daarna werd bij zijn moeder een spierziekte geconstateerd. De prognose was dat zij nog anderhalf jaar te leven had. Vanaf dat moment was zijn drijfveer: hoe houd ik mijn moeder in leven? Vanuit deze vraag kwam Sonnevelt op het pad van de natuurgeneeskunde, voeding en meditatie.
Wat gaf jou richting in je zoektocht naar gezondheid en vitaliteit?
“Ik kreeg bij toeval het boekje ‘De ervaarbare adem’ van Ilse Middendorf in handen en toevallig gaf zij in die tijd een workshop. Deze dame was toen rond de tachtig, supervitaal en al meer dan vijftig jaar professioneel met adem bezig en gaf wereldwijd workshops.
Tijdens de workshop viel buiten een grote ruit op de grond en iedereen was afgeleid. Middendorf zelf bleef volledig kalm. Dit was zo opmerkelijk. Ik besefte dat er een relatie is tussen haar vitaliteit, de manier waarop ze met die adem omgaat, haar leeftijd en de rust die ze heeft. Ze ervaarde totaal geen stress op dat moment. Ik ging in de pauze naar haar toe en zei: ‘Dat wil ik ook.’ Ze antwoorden met: ‘Fang mal an bei den Füßen.’ Aanvankelijk had ik hier niets mee. Ze verwees me naar Hanne Marquardt, de grondlegger van de voetreflexologie in Europa. Ik ben me gaan verdiepen in de voetreflexologie en die toe gaan passen. Ik merkte dat ik voor de mensen (met bijvoorbeeld angsten en fobieën) die ik behandelde in mijn praktijk, wat kon doen aan de benauwdheid die zij ervaarden. Door op het punt te drukken dat correspondeert met het middenrif, konden mensen weer doorademen. Ik ben toen ook mijn moeder gaan behandelen en constateerde dat ze bleef leven, terwijl de anderhalf jaar die de artsen haar hadden gegeven, al verstreken was. Op een bepaald moment waren we vier jaar verder en ze leefde nog steeds. Of het kwam door de reflexologie, de aandacht of de hulp die ze kreeg, ik kon het niet meer loslaten. Ik begon te snappen dat, als we meer vanuit de natuur gaan leven met natuurlijke geneeskunden, de kwaliteit van leven verbeterd kan worden. Ziekte ontstaat vanuit disbalans. Aan de ene kant gebeurt er iets te veel en aan de andere kant iets te weinig. Als we het ene verkleinen en het andere vergroten, kan het lichaam de balans herstellen. De natuur verspilt geen energie en die gedachte heeft me nooit meer losgelaten.
Als ik daarna mensen zag tobben, vastzittend in hun gedachten of overtuigingen, dacht ik: ze zijn energie aan het verspillen. De natuur doet dat niet. Wat kan ik doen voor mezelf en voor anderen, dat ze weer in lijn gaan lopen met wat bedoeling is van het leven? Met als resultaat dat ze zich bijvoorbeeld meer uitgerust voelen, zich vitaler voelen en gepassioneerder zijn. Ik zocht een voertuig om deze boodschap over te brengen en dat is voor mij een opleidingsinstituut geworden. Ik had op dat moment een eigen praktijk en startte met een workshop voor zes mensen. Mensen die ik zelf behandeld had en met vragen kwamen over bijvoorbeeld familieleden die ergens last van hadden. De afgelopen achttien jaar is dit enorm gegroeid. Ik ging docenten aantrekken en opleiden. Aanvankelijk zaten de opleidingen voornamelijk in de richting van de massage. Dit was een heel grappig tegenwicht van de psychologieopleiding die ik gevolgd had.”
Hoe zijn de andere opleidingen erbij gekomen?
“De voetreflexologieworkshop groeide uit tot een meerjarige opleiding. Mensen wilden steeds dieper de materie induiken. Daarnaast liepen mensen in de praktijk tegen cliënten aan die moeilijk met emoties om konden gaan en te maken hadden met stress. Ik besefte dat ik hier ook iets mee kon doen. Ik ben toen opleidingen gestart als stresscounseling en psychologie in de praktijk. Uiteindelijk is dit uitgegroeid tot 18 opleidingen waar ik ontzettend hard aan gewerkt heb. Ik was enorm fanatiek. Ik volgde verschillende opleidingen tegelijkertijd in een onstilbare honger naar kennis en wilde veel mensen bereiken om deze kennis over te brengen en in te zetten voor een betere gezondheid.”
Wat is voor jou gezondheid?
“De nadruk ligt tegenwoordig vooral op ongezond en waarom wij ziek worden. Dat is eigenlijk raar, want voor mij is gezondheid een natuurlijke staat van zijn. Dat is hetzelfde als blijheid. Je moet echt moeite doen om ongelukkig te zijn. Uit onderzoek naar mimiek bijvoorbeeld blijkt dat een mens meer spieren moet gebruiken om chagrijnig te kijken dan om blij te kijken.
Een kind in zijn oorsprong is gelukkig. Het is blij en leeft in het hier en nu en wanneer de basisvoorwaarden aanwezig zijn, heeft een kind geen reden om ongelukkig te zijn en ongezond. Zo is ook gezondheid voor mij een natuurlijke staat van zijn en je moet echt je best doen om ongezond te worden. Er zijn mensen die hier ontzettend hun best voor doen door ongezond te eten, weinig te bewegen en door hun instelling. Gezondheid is voor mij geen vaststaand iets. Het is het optimum van een systeem dat zich iedere keer opnieuw kan verhouden naar een veranderende omgeving. Darwin zegt niet voor niets dat het niet de sterkste soort is die overleeft, maar de soort die zich het beste kan aanpassen aan een veranderende omgeving.
We worden steeds ouder. Dit is geen verdienste van de medici, maar een verdienste van de verbetering van de hygiëne en voedselvoorziening. We komen nu wel in een spanningsveld door de toename van stress en bijvoorbeeld milieuvervuiling. Als je puur kijkt naar een cel en deze onder de optimale omstandigheden voedt, blijft deze bestaan, want hij heeft geen enkele reden om dood te gaan. Uit onderzoek blijkt dat 95 procent van de welvaartsziekten wordt veroorzaakt door stress. Er zijn drie soorten stress ofwel overprikkelingen van het systeem, waardoor het systeem zich niet meer kan verhouden naar zijn omgeving. De chemische en geopathische stress, bijvoorbeeld electrosmog. De lichamelijke stress, zoals temperatuur of bijvoorbeeld een verkeerde lichaamshouding. En de emotionele stress en misschien is die wel de grootste energievreter. Ik zeg altijd: als je niet in staat bent om je emotionele indrukken uit te drukken, krijg je een hypotheek op je lichaam waarvoor je geen rente aflost. En dat is wat veel mensen doen. Mensen in andere culturen en kinderen doen dat niet. Kinderen gaan bijvoorbeeld als reactie op spanning huilen als ontlading en in moslimculturen scheuren mensen in rouw de kleding van het lijf. Bij ons wordt die spanning en stress allemaal onderdrukt en binnengehouden. Volgens professor Walfort krijgen we een bepaalde hoeveelheid energie mee in ons leven (2500 joule per gram lichaamsgewicht). De vraag is hoe snel we die opmaken. Ik zie die energie als een accu. Die heeft een bepaalde levensduur. De accu kan aangevuld worden met een goede dynamo, maar een keer verslijt de accu.”
Ondanks alle kennis die je had opgedaan, kreeg je te maken met een tegenslag.
“Ja, ik was enorm fanatiek vanuit de angst om dood te gaan. Dit was het voorbeeld dat ik had gehad en ik wilde zelf niet op vroege leeftijd doodgaan. Ik wilde niet verliezen en mijn intentie om in leven te blijven was dan ook vanuit kramp. Ik leefde supergezond, ik rookte niet, dronk geen alcohol en koffie, ik at geen gluten en koemelk, at vegetarisch en macrobiotisch, maar deed dit alles vanuit kramp en kon er niet van genieten. Ik brandde op en liep met hoge snelheid tegen een betonnen muur op. Ik was niet in balans, te weinig flexibel en te rigide in het gezond willen en moeten leven.
Dokter F.X. Mayer, bekend van de darmspoelingen, zei al: het gaat er niet om wat je eet, maar of je lichaam in staat is het op te nemen. En dat is per persoon verschillend. Wat ik wel zeker weet, is dat je lichaam in kramp niets opneemt.
Die burn-out was voor mij het moment dat ik het ging omdraaien. Ik keek niet meer naar wat ziek kan maken, maar naar wat ervoor zorgt dat je gezond blijft. Dit leek een simpele stap, maar was voor mij een enorme omwenteling.”
Je bent toen vitale en gezonde ouderen gaan interviewen. Wat leverde dit op?
“Ik heb inderdaad honderden mensen geïnterviewd. Ik kwam ze overal tegen en heb de meest fascinerende gesprekken gehad. Zo heb ik gesproken met een man die zijn hele leven in de mijnen heeft gewerkt en twee pakjes per dag rookte. Het mijnstof kwam letterlijk vanbinnenuit door zijn huid naar buiten. Toch was de man al 92 jaar oud!
Door de gesprekken ben ik patronen gaan herkennen; datgene waarin zij zich onderscheiden. Daarnaast ben ik literatuuronderzoek gaan doen en zo is de piramide voor vitaliteit tot stand gekomen. De piramide laat zien wat de kernpunten zijn van alle interviews die ik heb gevoerd en alle literatuur die ik bestudeerd heb.
In de piramide zie je dat de onderste laag, een zinvol leven, het allerbelangrijkste is. Dat gaat boven alles. Je kunt nog zo gezond op een wortel gaan zitten knagen, maar als je niet leeft naar je passie en bezieling, is het maar de vraag of je wel echt gezond leeft.
Uit al mijn onderzoek blijkt dat ‘optimale voeding’ vooral soberheid betekent. Het gaat er niet alleen om wat je eet (zoveel mogelijk onbewerkt), maar ook hoe (met aandacht), wanneer (regelmatig) en waarom je eet (niet om een emotionele leegte te vullen). Wat betreft ‘voldoende beweging’ gaat het om het genieten van het bewegen; gemiddeld een half uur per dag. Het is belangrijk af en toe de grenzen te verkennen en beweging te integreren in het dagelijks leven.
‘Regelmatige herstelmomenten’ blijken ook belangrijk te zijn. Het is moeilijk om een middagdutje of siësta te integreren in ons dagelijks leven, maar gelukkig zijn er meer manieren om een moment rust in het dagelijkse leven in te bouwen. Herstelmomenten creëer je door keuzes te maken, grenzen aan te geven en hulp te vragen.
De onderste drie lagen blijken het belangrijkst te zijn. ‘Positief denken’ houdt in dat we leren relativeren, focussen op genieten en dagelijks mediteren. Een van de vitale ouderen zei tegen mij: houd je 80 procent bezig met de oplossing en 20 procent met het probleem zelf.
‘Ondersteunende relaties’ betekent voor de vitale ouderen delen. Wie kan delen, kan vermenigvuldigen. Dit kun je pas doen als je stopt met oordelen en leert vergeven. En het mooie van relaties is, dat je elkaar kunt ondersteunen in groei.
De belangrijkste laag in de piramide is ‘zinvol leven’. Zinvol leven gaat over inspiratie en passie. Kijk eens naar de ogen van bijvoorbeeld Nelson Mandela. Daar zit zoveel levenslust en enthousiasme in. Enthousiasme komt van ‘en theos’, ofwel ‘met God’ of ‘bezieling’. Als je mensen vraagt wat nu werkelijk belangrijk is in het leven, is het niet de kwantiteit, maar de kwaliteit van leven. En de kwaliteit van leven blijkt uit twee onderdelen te bestaan: blijven leren en het leveren van een bijdrage. Vaak vergeten we dat we die bijdrage altijd kunnen leveren. Op allerlei manieren en op ieder moment. Het verschil hoeft niet altijd groot te zijn. Je kunt al verschil maken door iemand aan te kijken, aan te raken en te glimlachen.”
Dat laatste is al een waardevolle afsluiting van dit interview. Is er daarnaast nog iets dat je mee zou willen geven?
“Iedereen werkt vanuit de juiste en beste intentie om een ander te willen helpen. Toch blijf ik mijzelf als coach en therapeut altijd onderzoeken: wat is nu echt mijn intentie? Er bestaat zoiets als compulsive helping (dwangmatig helpen). Het geeft een goed gevoel en soms zelfs een kick om een ander te helpen en daar kun je verslaafd aan raken. Blijf jezelf daarom onderzoeken en kijk hoe zuiver je intentie is.
Tegenwoordig ga ik steeds meer ervan uit dat de ander al oké is. Het enige wat hij hoeft te doen, is zich dat weer herinneren. Als je te lang coacht, bestaat de kans dat je benadrukt wat er niet goed is, terwijl belangrijk is wat er al wel goed is. Het gaat erom hoe je dankbaar kunt zijn voor wat er al is en dat laten groeien. Daarbij is de vraag wie wie helpt in de therapeutische setting. Van mijn Bijbelse ontwikkeling is deze spreuk mij altijd bijgebleven: ‘Daar waar twee of meer mensen in mijn naam samen zijn, zal ik in het midden zijn’. En dat is het stuk dat geneest; het gemeenschappelijke. Het is belangrijk dat je blijft zien als coach, niet waarin verschil ik met mijn cliënt, wat mankeert hij en waaraan moet ik werken, maar wat hebben wij gemeenschappelijk te helen. Dit is een andere focus, meer gelijkwaardig. Ik vind het belangrijk dat je je daar bewust van blijft als coach.”
Met dank aan Albert Sonnevelt voor zijn zoektocht naar gezondheid en vitaliteit.
www.albertsonnevelt.nl en www.sonneveltopleidingen.nl
Vitaliteit als levenshouding
Vitaliteit gaat verder dan alleen fysieke gezondheid: het is ook een levenshouding waarin energie en veerkracht centraal staan. Door bewust met stress om te gaan, vergroot je jouw vitaliteit op de lange termijn. Meer informatie over vitaliteit en gezondheid vind je bij het Voedingscentrum. Meer artikelen over vitaliteit lees je in PSC Magazine op Curova.
