De Ayurveda, de traditionele Indiase geneeswijze, is een rijke inspiratiebron voor veel hedendaagse complementaire therapieën. Diverse ayurvedische kruiden, zoals kaneel, zoethout, curcuma, boswellia en gember hebben al een plaats veroverd in kruidenpreparaten en voedingssupplementen. Zo ook ashwagandha, waarvan de wortels al meer dan 3.000 jaar in de Ayurveda worden toegepast. In de complementaire praktijk wordt dit kruid vooral ingezet bij angsten en (chronische) stress.
Ashwagandha, ook wel bekend als Withania somnifera of winterkers, is een kleine struik die zijn oorsprong vindt in India, Pakistan en Sri Lanka, maar tegenwoordig ook voorkomt in Afrika en het Middellandse Zeegebied. Van oudsher worden de wortels onder andere als adaptogeen, afrodisiacum, levertonicum en ontstekingsremmer gebruikt. De belangrijkste werkzame bestanddelen zijn steroïde alkaloïden en withanolides. Withanolides vertonen overeenkomsten qua structuur en activiteit met de werkzame bestanddelen van Panax ginseng, de ginsenosiden.
In onderzoeken met dieren is vastgesteld dat ashwagandha beschikt over antioxidant eigenschappen en de schade door vrije radicalen kan remmen. Bij gestreste konijnen en muizen bleek toediening van ashwagandha de spiegels van de antioxidantenzymen glutathion peroxidase, catalase en superoxide dismutase in de hersenen te verhogen. Ander dieronderzoek laat tevens een remmend effect op lipide peroxidatie als gevolg van stress zien.
Uit meerdere studies komt naar voren dat ashwagandha een gunstige invloed heeft op angsten en stress. In een Indiaas onderzoek kregen 61 volwassenen met een geschiedenis van chronische stress tweemaal daags 300 mg ashwagandhawortelextract of een placebo. Na 60 dagen waren de serumcortisolwaarden (een stressmarker) in de behandelgroep 27,9% lager dan aan het begin van het onderzoek (placebogroep: -7,9%). De scores van zelf ervaren stress op de PSS (Perceived Stress Scale) waren met 44% gedaald in de groep die ashwagandha had gekregen (placebogroep: -5,5%). Ook de gegevens uit de DASS (Depression Anxiety Stress Scales)-vragenlijst lieten opmerkelijke resultaten zien: de depressiescore was 77% lager, de angstscore 75,6% lager en de stress-score 64,2% lager. In de placebogroep daarentegen was sprake van een slechts zeer bescheiden daling of zelfs een stijging van de scores. Volgens de onderzoekers verbetert ashwagandha de stressbestendigheid en daarmee de subjectieve kwaliteit van leven.
Aan een Canadees onderzoek namen 64 volwassenen deel die langer dan zes weken last hadden van matige tot ernstige angstklachten. Gedurende twaalf weken kreeg de ene helft standaard psychotherapie, ontspanningstechnieken in de vorm van ademhalingsoefeningen en een placebo. De andere helft kreeg voedingsadviezen, dezelfde ademhalingsoefeningen, een multivitamine voor 50-plussers en tweemaal daags 300 mg ashwagandha-extract. Aan de hand van diverse vragenlijsten, waaronder de Beck Anxiety Inventory (BAI) werden de resultaten gemeten. In beide groepen was de BAI-score gedaald, maar significant meer in de suppletiegroep dan in de psychotherapiegroep (-56,5% versus -30,5%). Ook werden in de suppletiegroep omvangrijkere verbeteringen gezien wat betreft mentale gezondheid, sociaal functioneren, concentratie, vermoeidheid, vitaliteit en kwaliteit van leven.
Van bepaalde ashwagandhabestanddelen is in dieronderzoek vastgesteld dat ze neurogenese (de vorming van nieuwe zenuwcellen) bevorderen. Zo blijkt een combinatie van withanolide A, withanoside IV en withanoside VI bij muizen schade aan zenuwcellen in de hersenen, veroorzaakt door bèta-amyloïd, te kunnen herstellen. Bèta-amyloïd is een eiwitfragment van APP (Amyloid Precursor Protein; speelt een belangrijke rol bij de groei en reparatie van zenuwcellen), dat zich voornamelijk in de uiteinden (synapsen) van zenuwen bevindt. Bij een onjuiste afbraak van bèta-amyloïd ontstaan onoplosbare complexen, de amyloïde plaques, die schade toebrengen aan zenuwen en als een oorzaak van de ziekte van Alzheimer worden gezien.
Japanse wetenschappers hebben in een review de effecten van ashwagandha op neurodegeneratieve aandoeningen, en dan met name Alzheimer en ruggengraatletsel, beschreven. Suppletie met ashwagandha-extract gedurende 30 dagen bij muizen met Alzheimer verbeterde het motorisch geheugen en zorgde voor een verlaging van de bèta-amyloïdwaarden in de hersenschors en hippocampus en een verhoging in plasma. Bij ruggenmergletsel wordt het herstel van axonen verstoord door remmende proteoglycanen. Withanoside IV blijkt bij muizen de groei van axonen in het aangedane deel van de ruggengraat te kunnen stimuleren en de motorische functies van de achterpoten te kunnen herstellen.
Ten slotte is uit een klinisch onderzoek bij mensen een mogelijk nut van ashwagandha (in combinatie met boswellia, curcuma en zink) bij artrose gebleken. Ook zijn in een kleinschalig onderzoek hypoglycemische, diuretische en cholesterolverlagende effecten van ashwagandha waargenomen.
www.vitortho.nl
