Van scepsis naar zelfonderzoek
Online therapie wint aan populariteit: steeds meer mensen kiezen voor coaching en therapie via internet in plaats van in de spreekkamer. Psychosociaal therapeut Mirjam Windrich ontwikkelde met Mindful Analysis een vorm van online therapie waarbij een week lang dagelijks mailen centraal staat.
Kan coaching of therapie ook via e-mail, zonder oogcontact en in slechts één week tijd? Toen psychosociaal therapeut en coach Mirjam Windrich in 2006 met deze werkwijze begon, stuitte ze regelmatig op scepsis en soms zelfs op weerstand. Dat is niet zo vreemd: praten over emoties is in Nederland, zeker in het bedrijfsleven, nog altijd geen vanzelfsprekendheid, en over eigen angsten en verlangens schrijven voelt al helemaal kwetsbaar aan. Toch bleken cliënten na een week dagelijks schrijven vaak opvallend opgelucht, tevreden en soms zelfs gelukkiger dan daarvoor. Die ervaring vormde de basis voor de methodiek die inmiddels bekendstaat als Mindful Analysis.
Schrijven als zelfonderzoek
Windrich raakte al tijdens haar eigen kennismaking met psychotherapie, in 2001 bij Interapy, gefascineerd door de kracht van schrijfopdrachten over persoonlijke ervaringen. Zelfreflectie op papier zetten om jezelf beter te leren kennen is overigens geen nieuw idee: al in de vierde eeuw spoorde kerkvader Augustinus mensen aan om naar binnen te keren en op te schrijven wat ze daar tegenkwamen. Diezelfde gedachte duikt eeuwen later weer op bij de Griekse filosoof Epictetus en in de moderne filosofie van de levenskunst.
Voor haar methodiek liet Windrich zich bovendien inspireren door de psychoanalyse van Freud en diens werk rond vrije associatie, door taalfilosofen als Lacan en Foucault, en door hersenonderzoek naar mediterende monniken. Vanuit die combinatie van bronnen ontstond het idee voor een vernieuwde vorm van cliëntgerichte therapie: een aanpak waarin mensen die geneigd zijn zichzelf overmatig verantwoordelijk te houden voor hun eigen geluk, leren zien hoe aannames, verwachtingen en oordelen – van zichzelf en van anderen – juist voor extra druk en stress kunnen zorgen.
Doorslaggevend bleek het medium zelf. Achter een scherm, zonder direct oogcontact, durven mensen makkelijker door schuld en schaamte heen te breken en op te schrijven wat er werkelijk speelt. Windrich gaf de schrijfopdrachten eerst als aanvulling tussen face-to-face gesprekken door, maar merkte dat het voortdurend terugverwijzen naar die teksten het proces eerder verstoorde dan versnelde. Uiteindelijk besloot ze volledig over te stappen op dagelijks mailen, zonder gesprekken ertussendoor – met verrassend goede resultaten.
De vier fasen
Door tientallen trajecten van cliënten te analyseren, ontdekte Windrich dat het schrijfproces een vast, natuurlijk patroon volgt van vier fasen. Eerst wordt de actuele situatie in kaart gebracht: wat is er aan de hand, wat speelt er? Vervolgens gaat de cliënt, vaak gestuurd door gerichte vragen, op onderzoek uit naar de oorzaken en de voorgeschiedenis – hoe is de situatie ontstaan? Deze tweede fase is een therapeutische verwerkingsfase.
Pas als die goed is doorlopen en er weer mentale ruimte is ontstaan, breekt de derde fase aan: het verkennen van mogelijkheden. Wat zou je kunnen doen? Het traject sluit af met de vierde fase, waarin concrete stappen worden geformuleerd: wat gaat de cliënt daadwerkelijk doen en hoe ziet het vervolg eruit?
Is online therapie iets voor jou?
Online therapie via e-mail biedt rust en ruimte om bewust te formuleren wat je bezighoudt, zonder de druk van een live gesprek. Voor veel cliënten is online therapie daardoor een laagdrempelige eerste stap. Lees ook dit artikel over de rol van suggestie in hypnotherapie voor meer over hoe taal en communicatie in therapie werken. Meer achtergrond over online hulpverlening vind je bij de NFG.
Mindful Analysis als methodiek
Op basis van deze bevindingen ontwikkelde Windrich de methodiek Mindful Analysis: een vorm van online coaching en therapie waarbij cliënt en begeleider een week lang dagelijks met elkaar mailen, zonder telefoon- of videocontact. De juiste, doelgerichte vragen zijn daarbij essentieel: ze houden het proces gericht op wat de cliënt bezighoudt en maken ruimte voor introspectie, reflectie en het toelaten van emoties. Dat samenspel van vraag en antwoord smeedt het geheel, keer op keer, tot een verrassend traject. Na jarenlange ervaring met de methodiek, zowel in haar eigen praktijk als bij diverse instituten, schreef Windrich het boek Schrijf je vrij, waarmee ze de vier fasen ook toegankelijk maakt voor mensen die zelf – of met hulp van naasten – met deze vorm van zelfonderzoek aan de slag willen. Het boek laat onder meer zien hoe te hoog opgevoerde eigen verantwoordelijkheid tot stress kan leiden, en hoe oordeelloos onderzoek van jezelf en je omgeving juist tot begrip, inzicht en gerichte actie kan leiden. Een Mindful Analysis-traject duurt een week en verloopt volledig via e-mail. Zo ontstond, vanuit een aanvankelijk beladen idee, een methodiek voor online coaching en therapie die inmiddels haar waarde heeft bewezen.
Voor wie de drempel naar een fysiek gesprek nog te hoog vindt, kan online therapie een prettige tussenstap zijn richting persoonlijke groei.
Een groot voordeel van online therapie is de flexibiliteit: je kunt reageren op een moment dat jou uitkomt, zonder reistijd of wachtkamer.
