Wat is zelfonderzoek?
Zelfonderzoek gaat over bewustwording en persoonlijke groei. Het draait om het blootleggen van de overtuigingen en overlevingsstrategieën die je dagelijks – vaak onbewust – inzet. Wat leveren die patronen je eigenlijk op? En hoe zou het voelen om niet langer vanuit angst te reageren, maar vanuit je diepere essentie, je zijn? Piet van Gijssel van Jouw Wijze, centrum voor zelfonderzoek, begeleidt mensen op precies die zoektocht: ontdekken, nieuwe keuzes maken en nieuwe houdingen uitproberen.
Bewust worden van je patronen
Wie zelfonderzoek doet, komt er vaak achter dat oude, vertrouwde reacties niet meer voldoen. Leven vanuit angst voelt anders dan handelen vanuit wat je hart je ingeeft – en dat verschil is voelbaar, ook voor de mensen om je heen. Van Gijssel benadrukt dat het proces niet per se gemakkelijk is, maar wel de moeite waard: door bewust te kiezen wat je in een situatie doet, en daar voldoening in te vinden, ontstaat meer eigen stevigheid en meer plezier in het contact met anderen.
Een ervaringsgerichte, intuïtieve aanpak
De werkwijze van Van Gijssel is vooral ervaringsgericht: het gaat om wat er innerlijk gebeurt, niet om theorie. Hij noemt het zelf een mix van technieken en invalshoeken. Vanuit de gestaltbenadering sluit hij zonder oordeel aan bij wat er bij de cliënt speelt, en let hij net zo goed op hoe iemand iets vertelt – via lichaamstaal – als op wat er gezegd wordt. Daarbij is hij nieuwsgierig naar de vraag achter de vraag. Onderweg laat hij, op basis van intuïtie, mogelijke keuzes zien en helpt hij obstakels te onderzoeken en op te ruimen, bijvoorbeeld met projecties of voice dialogue.
Hij benadrukt dat hij niet de weg van zijn cliënt kent, maar zich laat leiden door – in de woorden van Jung – de wijze vrouw of man in de ander zelf. Voor de cliënt vraagt dat om volledige betrokkenheid: mentaal, fysiek, emotioneel en energetisch. Nieuwe keuzes maken en gedrag veranderen wordt dan een natuurlijk proces van transformatie, op weg naar wat Van Gijssel “de bron in jou” noemt.
Werken met het enneagram
Het enneagram als kompas voor je reis
Voor die innerlijke reis gebruikt Piet van Gijssel vaak het enneagram – niet primair als typeringsinstrument voor persoonlijkheden, zoals het vaak wordt ingezet, maar in een meer oorspronkelijke betekenis: als symbool voor de kwaliteiten en de werking van het bewustzijn. Het centrum staat voor het (transpersoonlijke) Zelf, dat wat je ten diepste bent. De negen punten op de omtrek verbeelden de verschillende kwaliteiten van dat Zelf. Daaromheen draag je je persoonlijkheid, het masker van vaste gedragspatronen en overlevingsstrategieën dat het contact met je innerlijke bron juist in de weg kan staan. Cliënten ervaren het enneagram als een snelle manier om zichzelf beter te leren kennen.
Hoe ziet een enneagramsessie eruit?
In de praktijk krijgt het enneagram vorm als een kleed op de grond, met de negen punten erop uitgetekend. De cliënt zet letterlijk stappen op een of meer van die punten. Met behulp van meditatietechnieken ontstaat zo veel openheid dat er contact ontstaat met de specifieke betekenis en energie die bij dat punt hoort. Dat maakt het mogelijk om je eigen kracht en mogelijkheden diep van binnen te voelen en jezelf op een dieper niveau te begrijpen.
Praktijkvoorbeeld: de sessie met Anne
Hoe dat er in de praktijk uitziet, illustreert Van Gijssel aan de hand van een cliënte die hij Anne noemt. Anne, een vrouw van middelbare leeftijd, kampt al langere tijd met vermoeidheid en onverklaarbare pijn in haar bovenbenen. Ze wil die vermoeidheid onderzoeken en kiest intuïtief voor de driehoek gevormd door de punten 9, 6 en 3 van het enneagram – de zogeheten scheppingsdriehoek. Voor een schepping zijn volgens dit model twee krachten nodig: een kracht die invloed ondergaat (punt 6) en een kracht die invloed uitoefent (punt 3), te vergelijken met het vrouwelijke en mannelijke principe, yin en yang, aarde en zon. Punt 9 omvat beide en stuurt het scheppingsproces aan vanuit de intelligente wil.
Anne begint op punt 6, de aarde, en voelt hoe energie van haar voeten omhoog stroomt naar haar borstkas. Ze noemt de energie “een lichte zwaarte”. Bij punt 3 voelt ze zich juist wiebelig en slap, “als een vaatdoek” – tot de slapte langzaam wegtrekt en ze weer kan staan, de zon voelt en meer ruimte in haar ademhaling ervaart. Terug bij punt 6 brengt ze beide energieën – van aarde en zon – met elkaar in contact, wat tijd en aandacht vraagt. Uiteindelijk vindt ze via punt 9 een moment van evenwicht: ze voelt zich heel, ervaart ruimte en spreekt uit: “Ik ben heel. Ik voel dat het klopt.”
Na afloop van de sessie is de pijn in Annes benen verdwenen. Een week later laat ze weten aanzienlijk minder last van haar benen te hebben – en daar is ze blij mee.
Piet van Gijssel werkt vanuit Jouw Wijze, centrum voor zelfonderzoek, en is aangesloten bij TPnet, het netwerk voor coaches, counselors en therapeuten met een transpersoonlijke werkwijze.
