Ouders te koop
Ik ken maar weinig mensen die zonder kleerscheuren, butsen of schrammen hun jeugd zijn doorgekomen. De meesten van ons hebben onderweg wel iets opgelopen wat we liever niet aan onze fiets hadden hangen. Hoe ze ook hun best deden, het leek onoverkomelijk dat onze ouders een deel van onze behoeften onvervuld lieten en we zodoende onze heelheid ergens in onze opvoeding verloren. En of dat nou bedoeld was of niet (meestal dus niet), wij zitten er maar mooi mee opgescheept!
Adriaan Hogendijk, grondlegger van de loopbaancoaching in Nederland, beschreef het ooit mooi: “We zijn een stelletje verkreukelde harten bij elkaar.” De tekstschrijvers van Kinderen voor Kinderen beseften dat in 1990 ook al en schreven het briljante liedje Ouders te koop; over die valse lieden die vreselijk de baas spelen en over al die stomme regels die een regelrechte straf zijn. Als twaalfjarige een lied naar mijn hart, hoewel werkelijk te koop zetten me net te ver ging. Wel las ik als jongvolwassene boeken met titels als Van je ouders moet je het hebben en Doe je dat echt aan?! Boeken die ik als een soort uitgestoken tong op ooghoogte in mijn boekenkast zette.
In alle aspecten van ons volwassen leven kunnen we last hebben van die jong opgelopen kreukels. Werk is daarop geen uitzondering. Ik wandel vaak met mensen die ooit een nuttige studie deden – zo eentje met florissante vooruitzichten op de arbeidsmarkt – omdat hun ouders dat destijds stimuleerden. Niemand gunt zijn of haar kind immers een toekomst zonder inkomen. Kwaliteiten als creativiteit, muzikaliteit en inlevingsvermogen werden bij de grote keuzes in het leven veelal minder geprezen dan leiderschap, organisatietalent en goed zijn met cijfers. Nogmaals: goed bedoeld, maar ook onhandig. Want na 15 jaar netjes het werk gedaan te hebben dat bij de economische, administratieve of managementopleiding past, zit het kind van toen klem. Klem tussen wie hij of zij van nature is en hoe het leven geworden is. De stem van papa of mama in gedachten nog steeds aanwezig: “Maar daar kun je toch geen geld mee verdienen?!”
Het is op je 35e te laat om je ouders te koop te zetten.
Dat hoeft ook niet. Het is namelijk niet meer aan je ouders. Joanne Rowling sprak in 2008 de Harvard-geslaagden toe met de volgende woorden: “There is an expiry date on blaming your parents for steering you in the wrong direction. The moment you are old enough to take the wheel, responsibility lies with you.”
Een waarheid als een koe. Toch valt het zomaar niet mee om die stemmen van toen achter het stuur vandaan te halen en op de achterbank te zetten (of in de aanhanger). Het is allesbehalve gemakkelijk om de kreukels in je hart te aanschouwen met liefde en compassie wanneer die je nooit op die manier zijn voorgeleefd.
Hier komen wij als begeleiders om de hoek kijken. Wat wij in het contact kunnen doen is die liefdevolle ruimte wél creëren. Ruimte waarin de ander zichzelf kan zien, met kleerscheuren, butsen, schrammen en al, maar ook met al het moois en lichts dat eronder vandaan komt. Zodat de diepste wensen van het verkreukelde hart gehoord kunnen worden en de ander de kans krijgt zijn of haar leven te vormen naar wie hij of zij van nature is.
En nu maar hopen dat mijn kinderen mij niet op Marktplaats zetten als ze twaalf zijn.
Jamie Nederpel is wandelend loopbaancoach en schrijver van het boek Het is altijd het goede weer. www.werkvanuitjenatuur.nl
Wat als je ouders het niet perfect deden?
Geen enkele ouders zijn perfect, en dat hoeft ook niet. Belangrijker is dat je als volwassene leert zien welke behoeften je als kind misschien miste bij je ouders, zodat je daar zelf weer verantwoordelijkheid voor kunt nemen. Meer columns en artikelen over dit thema lees je op het PSC Magazine 2018 overzicht. Wil je meer weten over de invloed van ouders op de ontwikkeling van kinderen, kijk dan bij het Nederlands Jeugdinstituut.
