Herstel voor Betrokkenen van Narcisme

Wanneer een cliënt in zijn of haar leven intensief betrokken is geweest met narcisme, laat dit vaak diepe sporen na. Toch kan het lastig zijn om als therapeut te ontdekken dat narcisme een rol heeft gespeeld in iemands leven. Vaak wordt de cliënt door omstanders betiteld als grenzeloos of overbezorgd. Het gevolg daarvan is dat de persoon steeds meer geïsoleerd raakt; dit is onderdeel van de mishandeling die hij of zij ondergaat. Hij gaat enorm twijfelen aan de eigen waarneming en durft nauwelijks met zijn of haar verhaal naar buiten te komen.
Zeker wanneer we spreken over narcisme in de vroegkinderlijke periode is traumatisering geen uitzondering. Veelal hebben we dan te maken met een complex trauma, het dag in dag uit moeten ondergaan van terreur van ouder(s) of andere gezinsleden. Ik zie vaak dat Betrokkenen uitgeput zijn en radeloos, niet wetende wat te doen.

Hoe kun je als therapeut signaleren dat er narcisme in het spel is of was. Vaak is de persoon uitgeput, heeft hij een burn-out. Doordat er manipulatie in het spel is, raakt de Betrokkene steeds verder bij zichzelf vandaan en kan hij vaak niet de vinger op de zere plek leggen. In de communicatie tussen de Betrokkene en de Narcist speelt vaak het volgende:
Wanneer de Betrokkene terecht de ander ergens op wijst, wordt de schuld altijd weer bij de Betrokkene gelegd. De situatie wordt verdraaid, je krijgt nooit iets uitgesproken en op deze manier word je tot slachtoffer gemaakt doordat alle middelen om er iets van te maken, je worden ontnomen.
Aan de intenties van de Betrokkene wordt een verkeerde uitleg gegeven. Dit noemen we framing of herkadering. Dit kan ook heel subtiel gebeuren zodat anderen dat niet merken.
In gezelschap van anderen heb je vaak met een heel sociaal persoon te maken maar binnen vier muren met een destructief iemand. Die destructieve kant ziet niemand of enkel incidenteel. Betrokkenen hebben dus naar de buitenwereld toe een ongeloofwaardig verhaal.
Wanneer de Betrokkene niet mee gaat in de beleving van de Narcist, wordt het anders denken vaak hard aangevochten en schuld aangepraat. Het elke keer de strijd aan moeten gaan maakt cliënten ‘confrontatiemoe’.

Tijdens mijn opleiding bij Bureau de Roos heb ik geleerd om standvastig aan de kant te blijven staan van de Slachtoffers. Dit is misschien wel een van de belangrijkste interventies.
Nadat ik mijn opleiding heb afgerond, heb ik mij verdiept in het onderwerp Narcisme. Ik heb veel Slachtoffers en Betrokkenen geïnterviewd en het heeft bij mij een verlangen opgewekt om voor deze doelgroep een mooi herstelprogramma te ontwikkelen. Dit heb ik recent afgerond. Het betreft een 3-maandenprogramma waarin men om de week een dagdeel van 2½ uur bij elkaar komt. Door de gerichte educatie in het programma krijgen Betrokkenen goed inzicht in wat er precies in hun leven is gebeurd. Door dat inzicht weten ze wat er in het contact gebeurt en zijn ze niet meer manipuleerbaar. Ze krijgen inzicht in wat voor uitwerking dit heeft op onder andere het brein en ze krijgen hierin mooie handvatten voor herstel.
Naast de ik-versterkende opdrachten wordt er ook geoefend om weer een andere oriëntatiegewoonte te krijgen en meer lichaamsbewustzijn. Ook is er een dagdeel gewijd aan communicatie, vooral wanneer er andere hulpverleners in het spel zijn, bijvoorbeeld vanwege gezamenlijke kinderen.
De kern van het programma is dat Betrokkenen zich weer kunnen verbinden met het leven en los mogen komen van de ander en van de omstandigheden waar ze in vast hebben gezeten. Wanneer u geïnteresseerd bent in het herstelprogramma zie: www.praktijkintact.nl

Agnes Fidder is psychosociaal therapeut en relatietherapeut. In de loop der jaren heeft ze zich gespecialiseerd in de hulpverlening voor slachtoffers van Narcisme. Speciaal voor deze doelgroep heeft ze diverse programma’s samengesteld.

Narcisme herkennen in de praktijk

Narcisme laat vaak subtiele maar diepe sporen na bij betrokkenen, en het herkennen van narcisme in iemands levensverhaal vraagt om geduld en vakkennis van de therapeut. Door narcisme bespreekbaar te maken, ontstaat ruimte voor herstel. Lees ook meer artikelen over trauma en herstel in dit magazine, en verdiep je via Narcisme.info verder in de gevolgen van narcisme.