Eerste Hulp Zelfempathie in de therapie/coachpraktijk
In mijn rol als therapeut of coach kan het zo maar gebeuren dat er, terwijl ik luister naar de cliënt, ook in mij iets wordt aangeraakt of getriggerd. Hoe kan ik er dan voor zorgen dat ik aanwezig kan blijven bij degene die op dat moment aan mijn zorg is toevertrouwd?
Onderstaande oefening kan mij daarbij helpen en daarom deel ik hem graag. De oefening gaat over zelfempathie. Daar waar empathie in principe alleen maar gaat om inleven, betreft het hier dus inleven in mijzelf.
Zelfempathie is in contact komen met wat er in mij leeft en het enige dat in mij leeft, zijn gevoelens en behoeften. De bedoeling is om daarmee in contact te komen. Binnen het gedachtegoed van Verbindend Communiceren beginnen we gewoonlijk het liefst met een neutrale waarneming. Wat deed of zei de cliënt? Zie daarvoor ook mijn voorgaande artikelen. Na het registreren van deze neutrale waarneming focus ik op mijn gevoelens. Let op dat je niet verstrikt raakt in gedachten. Gevoelens, emoties zijn woorden die gelijk zijn aan, of afgeleid zijn van bang, boos, blij of bedroefd, de zogenaamde 4 B’s.
De volgende stap die niet geheel het Verbindende Communicatieproces volgt, doch mijzelf wel veel kan opleveren, is om contact te maken met wat ik over de situatie die mij ’triggert’, denk. Dat denken gaat namelijk vooraf aan het ontstaan van de eerder vastgestelde gevoelens. Meestal gaat het er bij mij om dat ik boos word omdat ik de persoon die ik in mijn waarneming tegenkom, veroordeel. Daarna ga ik met mijn aandacht naar de behoeften die in mijn ervaring niet worden ingevuld. Let op: verwar behoeften nu niet met wat ik een strategie noem. Een strategie is de manier om een behoefte in te vullen, niet de behoefte zelf! Het zou zomaar kunnen zijn dat er meer dan één behoefte niet wordt ingevuld. Bepaal je dan tot de twee voor jou meest belangrijke. Rouw of treur om het niet ingevuld zijn daarvan. Neem enige tijd om je te verbinden met de energie van die niet ingevulde behoeften en hoe het zou voelen als die behoeften wél zouden zijn ingevuld. Neem er zo mogelijk even tijd voor en haast je vooral niet in deze processtap.
Nu komen we aan bij waar het werkelijk om gaat. Het eventueel doen van een verzoek. Verzoeken doen is ook voor mij soms een uitdagend proces. In onze cultuur wordt ons al zolang aangeleerd om te focussen op wat we níet willen. Herken je dat? Hier gaat het er dus om dat je nu een, voor jou, ‘positieve’ actie vraagt. En besef dat er een keuzemogelijkheid is: vraag je jezelf iets of vraag je iets aan je cliënt? Verzoeken doen aan jezelf is wel een prima plek om te beginnen. Als je kijkt naar hoe je jouw gedrag, en wellicht ook je reactiepatroon zou kunnen veranderen, houd je volledige vrijheid ervoor te kiezen alsnog iets aan je cliënt te vragen waardoor jouw behoeften wél worden ingevuld of het zwijgen ertoe te doen.
Ben je door een van deze twee mogelijkheden uit te voeren tot rust gekomen, kijk dan eens of je bereid en in staat bent om empathisch uit te reiken naar je cliënt. En mocht je die rust in jezelf nog niet ervaren, maak dan even contact met wat er eventueel nog aan spanning in je lijf zit, of kijk of er nog gedachten zijn die onrust veroorzaken en gebruik dat als waarneming om het proces nog eens te doorlopen. Bedenk wat die ander heeft gedaan en hoe jij je zou voelen als jijzelf dat zou doen? En door welke universele behoeften zou dat gestimuleerd zijn?
Meer dan eens hebben we niet alle tijd die we zouden willen om dit proces tijdens het cliënt-contact uit te voeren. Ik raad je daarom aan om dit buiten je cliënt-contact te gaan oefenen. Om te ervaren dat je op een gegeven moment in staat bent om, wat ik Eerste Hulp Zelfempathie noem, uit te voeren. Écht waar!
Tekst: Jan van Koert
Zelfempathie als basis voor verbindende communicatie
Zelfempathie vraagt om regelmatig te oefenen: door bewust stil te staan bij je eigen gevoelens en behoeften, vergroot je als therapeut of coach je vermogen om aanwezig te blijven. Wie zelfempathie serieus neemt, ontdekt dat dit de basis legt voor verbindende communicatie met cliënten. Meer weten over dit gedachtegoed? Lees ook andere artikelen over verbindende communicatie in dit magazine, en verdiep je via NVC Nederland verder in zelfempathie en Verbindende Communicatie.
