Een veranderde kijk op agressie, vanuit een student Systeemspecialist
Jesse, een jonge man van 16 jaar, wordt aangemeld bij ons. De reden is dat hij snel ruzie maakt, een grote mond heeft tegen leerkrachten, soms met spullen gooit en sporadisch ook betrokken is bij vechtpartijen. De hulpvraag is of we Jesse kunnen helpen zijn agressie te reguleren, zodat hij minder agressief wordt. Samen verkennen we wat er zoal gebeurt en wat maakt dat Jesse tot dit gedrag komt. Vervolgens ga ik met hem werken aan zijn agressiviteit; niet om deze te verminderen maar juist om deze te versterken! Deze jongen, en vele mensen met hem, mogen leren agressiever te worden.
Een stukje etymologie
Maatschappelijk is agressie haast verworden tot een synoniem van destructie, een ander moedwillig kwaad doen, en daarmee wordt agressie vaak afgekeurd en is de agressor ook snel de dader. Echter, als we kijken naar de oorsprong van het woord agressie, het Latijnse Aggredior, ontdekken we dat het zoiets betekent als ‘ergens gericht op afgaan’, ’toenadering zoeken’ (Bron: Agressie in Perspectief van Visser, Woortman en Terpstra). Agressie gaat dan over staan uit kracht, in tegenstelling tot vechten uit angst, wat we maatschappelijk vaak agressie noemen.
Anders kijken
Als student Systeemspecialist wordt ons geleerd anders te kijken naar mensen en hun relaties. ‘Anders’ betekent dan vrijheid van denken, buiten onze bestaande kaders en vaak anders dan maatschappelijk aangenomen. We laten ons bij agressie als mens ook snel meenemen in een stigmatisering van dader en slachtoffer, zeker als iemand op last van de rechter wordt doorverwezen. Juist dan is dit anders denken een bevrijding in het therapeutisch proces. Op het moment dat Jesse wordt aangemeld met een vraag voor agressieregulatie, denk ik gelijk twee dingen: waarom agressieregulatie? Agressie is juist een goed iets. En het tweede: iedereen deugt. Hij zal dus een goede reden hebben voor zijn reactie.
Systemische therapie
Jesse heeft, net als iedereen, een relatie met zichzelf en de ander. Tevens leeft hij in deze context waarin bepaalde posities, patronen, regels en opvattingen heersen. Van daaruit lukt het Jesse niet goed om zijn punt te maken, aan te geven wat hij wil. Hij wordt steeds verder in het nauw gedreven, tot hij het niet meer houdt en gaat dan vechten, vechten uit angst.
In de therapie ga ik met hem aan de slag met als doel een sterkere relatie met zichzelf te krijgen, met behoud van de relatie met anderen. Net zoals het voor een vechtsporter essentieel is om zijn eigen krachten, emoties en kunnen te kennen, wordt dat voor Jesse ook een doel. Hierdoor kan hij eerder leren staan voor zichzelf. Bijvoorbeeld als we gaan sparren met de bokshandschoenen ga ik hem dicht op de huid zitten, ik kom op en zelfs over zijn grens, ik dwing hem mij te volgen tot hij in de hoek staat; ik tart zijn grond, zijn existentiële zijn. Op het moment dat hij dit vervelend vindt, vraag ik hem zichzelf duidelijk te maken en aan te geven wat hij wil. Hiermee spreek ik hem aan op zijn daad- en levenszin. Hij kan leren eerder, en adequater, agressief te worden. Met behulp van deze interventies vergroot Jesse zijn zelfvertrouwen en zelfbewustzijn, waardoor hij in nieuwe situaties niet vanuit angst hoeft te reageren, maar adequaat voor zichzelf kan staan, in zijn agressie!
Bas van der Brugge, Psychomotorisch therapeut / Bewegingswetenschapper / Trainer / Systeemspecialist i.o. – IKOS Training & Hulpverlening, Houten
Agressieregulatie in de praktijk
Goede agressieregulatie begint met het erkennen van agressie als gezonde energie, in plaats van iets dat direct moet worden onderdrukt. Wie leert werken met agressie in plaats van ertegen, ontwikkelt vaak juist meer zelfcontrole. Meer over gezonde omgang met agressie is te vinden bij het Nederlands Jeugdinstituut. Lees ook ons overzicht van vakartikelen over agressieregulatie en gedrag.
