Geen mening
Ik bewonder mensen die een standpunt innemen en hun mening helder beargumenteren. Zij kunnen met hun visie voor verandering zorgen en de samenleving vormgeven. Maar de laatste tijd voel ik me overvoerd door een stortvloed aan meningen die vaak met grote stelligheid en felheid worden geuit. Iedereen heeft een mening en dat zullen we weten ook. Misschien heeft het grote belang dat mensen hechten aan een mening, te maken met de grote onzekerheid waarmee we tegenwoordig op veel verschillende vlakken geconfronteerd worden: onzekerheid over een virus waarvan we niet precies weten hoe het werkt, onzekerheid over onze gezondheid, over de economie, over de maatregelen die de overheid treft om het virus een halt toe te roepen, en vooral over de toekomst in een wereld die door dat virus in hoog tempo verandert.
Een mening biedt houvast. Als je iets zeker meent te weten, ervaar je even geen onzekerheid meer. Daar komt het volgens het boeddhisme door dat je je zo snel hecht aan je meningen en standpunten. Hoe harder ik me aan mijn mening vastklamp, des te feller moet ik haar verdedigen, want als ik ongelijk zou blijken te hebben, word ik opnieuw met mijn onzekerheid geconfronteerd. Hoe groter mijn gehechtheid, des te lastiger het wordt om de mening van een ander te respecteren. Echt luisteren wordt moeilijk, want daarvoor moet ik mijn eigen standpunt even kunnen loslaten. Omdat mensen met een andere mening mijn zekerheid bedreigen, beoordeel ik hen negatief. Voor mensen die het met me eens zijn, voel ik sympathie. Zo wordt het al snel ‘wij’ tegen ‘zij’.
Als je gehecht bent aan je mening, wil je graag dat zoveel mogelijk mensen je mening delen, want dat versterkt en verstevigt je gevoel van zekerheid. Daarom proberen allerlei mensen me in kranten, talkshows en vooral op social media te overtuigen van hun gelijk. Het woord ‘gelijk’ betekent ook ‘hetzelfde’. Als jij vindt dat ik gelijk heb, denken en voelen wij hetzelfde. Het Nederlandse ‘gelijk’ is ook verwant aan het Engelse ‘like’. Het delen van een mening geeft een gevoel van verbinding en verwantschap en dat voelt prettig. Like en deel dit bericht!
Maar door al die meningen die op me worden afgevuurd, krijg ik juist steeds sterker de behoefte om te zeggen dat ik het niet weet, dat ik geen mening heb en dat ik twijfel. Het trekt me helemaal niet aan om onderdeel te worden van het gekrakeel van meningen, opvattingen en standpunten. Gehechtheid, in welke vorm ook, leidt naar mijn ervaring nooit tot vrijheid, tot duurzaam geluk en welzijn. Loslaten en luisteren, belangstelling tonen en begaan zijn met de worsteling van de ander, doen dat wel. Door zonder oordeel te luisteren, verbind je je met de ander en ook zo kun je ervaren dat je hetzelfde of gelijk bent. De verwantschap en de verbinding die je dan ontdekt, wordt niet gevormd door een mening die mensen met een andere mening uitsluit en de wereld verdeelt in ‘juist’ en ‘onjuist’, ‘goed’ en ‘slecht’, maar door de onzekerheid van het wisselvallige bestaan en de pijn die we daardoor diep vanbinnen allemaal ervaren. Omdat ik niet wil verdelen, maar wil helen, probeer ik mijn mening en mijn oordeel vaker los te laten. Ik vertrouw me liever toe aan de onzekerheid dan dat ik me vastklamp aan mijn gelijk.
Willem Pinksterboer heeft een praktijk voor oosterse geneeswijzen en is als docent verbonden aan acupunctuuropleiding TCMA. Hij schrijft artikelen en geeft lezingen over filosofie, zingeving, gezondheid en de positie van de alternatieve geneeswijzen in de gezondheidszorg. www.willempinksterboer.com
De vrijheid om geen mening te hebben
In een tijd van voortdurende meningsvorming kan het verfrissend zijn om af en toe bewust geen mening te hebben. Bij Curova geloven therapeuten dat ruimte voor twijfel en onzekerheid net zo waardevol is als een heldere overtuiging. Meer over omgaan met onzekerheid is te vinden bij het Trimbos-instituut.
