“Dat wat lastig te bespreken is en aandacht vraagt kan door beelden/visuele ondersteuning in beweging gezet worden.”
Vanuit het narratieve systemisch denken en werken staat de diversiteit van de betekenis van een verhaal in de praktijkruimte centraal. Soms is het voor klanten te moeilijk om direct face to face te praten of is het nog zo ongrijpbaar wat er speelt, dat het helpt om in de ‘derde ruimte’ te spreken. Het verhaal op tafel zetten, waarbij een klant kan puzzelen, schuiven, aanraken en ervaren, helpt veelal om op een veilige manier over moeilijke zaken te kunnen spreken. Het effect hiervan is prachtig, juist door de combinatie van ervaren, voelen en praten. Wat ik merk is dat de beelden vaak veel beter blijven hangen dan gesproken tekst en dat mensen er later nog vaak op terugkomen. In dit stukje aandacht voor een bruikbare methodiek die het gesprek op wonderbaarlijke wijze kan ondersteunen.
De Yucel-methode wint meer en meer terrein op verschillende gebieden in hulpverleningsland. Mehmet Yucel, een transcultureel systeemtherapeut, bedacht deze methode doordat hij als kleine jongen zijn moeder zag ‘vertellen’ door gekleurde bonen. De bonen vertelden haar verhaal, de kleuren gaven betekenissen en op deze manier kon zij zich uitdrukken in een periode waarin er weinig mensen werkelijk beschikbaar voor haar waren. Het hielp ordenen, betekenis verlenen en werkte helend. Yucel vertaalde deze bonen naar een koffer met gekleurde blokken waarin zich ook 4 balken bevinden. Een puntgave balk, een met butsen, een gebroken balk die bij elkaar wordt gehouden met een elastiek en een gebroken balk.
De balk staat voor het leven van de klant maar kan ook een andere betekenis hebben. Zo valt te denken aan depressie, verslaving, periode 3 van het schooljaar of de partnerrelatie. Onderaan de balk ga je met de klant op zoek naar krachten die helpend zijn in het leven, bij het omgaan met depressie, bij het naar school gaan of welke context ook is toegekend aan de balk. Door het stellen van zogeheten “groene vragen”, krachtgerichte vragen die zich enkel richten op het probleemoplossend vermogen en de eigen krachten van de klant en zijn of haar omgeving, krijgt iemand goed zicht op de helpende zaken in zijn bestaan. De methode gaat uit van de positieve gezondheid en legt de regie van het proces op een laagdrempelige manier bij de klant waardoor hij zelf zijn leven positief kan beïnvloeden.
Het lijkt een makkelijk trucje maar het is een kunst om echt krachtgericht uit te vragen. Zijn we niet allemaal klachtgericht opgeleid? Door de lasten in het bestaan bovenop de balk te stapelen die gedragen wordt door de krachten, ontstaat een prachtige opstelling die heel mooi weergeeft hoe het met iemand zijn draagkracht/last is gesteld. Ook kun je de lasten weer externaliseren, uit de opstelling pakken om over door te praten. Een mens ís namelijk niet zijn klacht en deze techniek helpt om het probleem los te koppelen van de persoon, er met afstand naar te kijken. Door ook de gewenste situatie te bouwen krijgt iemand beter zicht op zijn wensen en de eerste stappen in die richting. Een prachtige methodiek met ongekend veel mogelijkheden en ruimte voor betekenis en reflectie.
Zie voor meer informatie www.yucelmethode.nl
Door Luit Afman, systeemspecialist in eigen praktijk (www.luitafman.nl)
Systeemspecialistisch werken in de praktijk
Bij systeemspecialistisch werken staat de beleving van de klant centraal, ondersteund door beeldmateriaal dat het gesprek op gang brengt. Op Curova delen we regelmatig methodieken die therapeuten helpen bij systeemspecialistisch werken. Meer achtergrond over narratieve en systemische benaderingen is te vinden bij de Nederlandse Vereniging voor Relatie- en Gezinstherapie.
