Mensen met een helpend beroep, inclusief de lezers van dit tijdschrift (therapeuten, coaches en counselors) hebben vaak een bovengemiddelde gave om empathisch te zijn. Empathie is van grote waarde voor het uitoefenen van je beroep. Maar zonder de juiste zelfzorg kan het je ook uitputten.
Goed voor jezelf zorgen is van essentieel belang voor alle empathische mensen. Als je dat iedere dag met aandacht en liefde doet, komen je hooggevoelige kwaliteiten tot ontwikkeling. De oefeningen, perspectieven en meditaties die ik aanbied, helpen je om een bezielde empaat te zijn en je compassie te tonen, maar zonder de pijn van anderen over te nemen of te proberen dingen voor anderen op te lossen. Ieder mens heeft er recht op om in het leven zijn eigen weg te gaan.
Wij empaten zijn helpers, minnaars en verzorgers en we geven vaak te veel, vaak ten koste van onszelf.
Als psychiater en als empaat weet ik hoe belangrijk zelfzorg is en leer ik mijn patiënten de principes ervan. Ik wil namelijk kunnen genieten van de uitzonderlijke gaven van hooggevoeligheid, van mijn open hart, mijn intuïtieve vermogens en mijn nauwe band met Spirit en de natuur. Oppervlakkige emotionaliteit spreekt mij niet aan. Ik duik graag de diepte in en mijn hooggevoeligheid helpt me daarbij.
Niettemin is het voor alle hooggevoelige mensen een enorme uitdaging om compassie te hebben zonder de stress van anderen en de wereld over te nemen. Wij hebben niet de filters waarover de meeste mensen beschikken. We zijn emotionele sponzen; we voelen alles en nemen het instinctief allemaal in ons op. Dat is niet hetzelfde als ‘normale’ empathie, waarbij je hart uitgaat naar anderen en je meevoelt met hun pijn of hun blijdschap, echter zonder hun emoties over te nemen.
Wij empaten zijn helpers, minnaars en verzorgers en we geven vaak te veel, vaak ten koste van onszelf. Onderzoek wijst uit dat ons spiegelneuronsysteem (het deel van de hersenen dat verantwoordelijk is voor compassie) hyperactief is en ons kan uitputten. Dat is echter niet de manier waarop ik wil leven. Ik wil liefdevol zijn, maar als ik anderen te veel help of hun pijn overneem, raak ik zintuiglijk overprikkeld en dat is voor mijn gevoelige lichaam en ziel heel pijnlijk. De ander heeft daar uiteindelijk ook niets aan.
Om gezond en gelukkig te zijn, moet je goed voor jezelf kunnen zorgen, zodat je weet hoe je moet omgaan met stress. In het boek leer ik je hoe je in balans kunt blijven en een mens uit één stuk kunt zijn, door op je intuïtie te vertrouwen, je grenzen aan te geven en jezelf energetisch te beschermen.
Het geheim van zelfzorg ligt voor een empaat in het tegengaan van zintuiglijke overprikkeling; die situatie moet je voor zijn. Met de methoden en de mentale instelling die ik je in het boek aanreik en die mijn redding zijn gebleken, kun je als je overweldigd wordt of over-emotioneel, terugkomen in je centrum.
11 augustus — Weer vertrouwen hebben
Er is een Joods gezegde dat mij altijd ontroert: het meest open hart is een gebroken hart. Het kan heel moeilijk zijn om als je je verraden of afgewezen voelt, opnieuw vertrouwen te hebben. Ik heb gezien hoe patiënten zich afsloten als hun hart was gebroken; het was gewoon te pijnlijk om een nieuwe persoon toe te laten. Ze zeiden: ‘Waarom zou ik me voor iemand openstellen als ik opnieuw gekwetst kan worden?’ Met name empaten kunnen na een scheiding of verlies een snijdende pijn voelen. Ik weet hoe erg dit kan zijn en hoe lang de rouwperiode kan duren. Maar ik weet ook dat ik sterk genoeg wil zijn om te vechten voor liefde en me voor liefde wil openstellen. Het is waar dat je opnieuw teleurgesteld en gekwetst kunt worden, zo is het leven. Maar je kunt ook opnieuw liefhebben en genieten. Let er goed op aan wie je je vertrouwen schenkt. Doe het in relaties rustig aan, om te zien of iemand echt vriendelijk, verantwoordelijk, zorgzaam en consequent is. Je hoeft je niet te haasten. Laat de ander jouw vertrouwen verdienen. Blijf terwijl je waarneemt, wel ontvankelijk. Waag het erop en geef de liefde een nieuwe kans. Als je goed voor jezelf zorgt en goed gegrond bent, heb je een heel goed uitgangspunt om in je kracht te blijven en goede relaties te hebben.
Je intentie voor de dag: Ik zal niet toestaan dat mijn hart zich blijvend sluit. Als ik zover ben, zal ik mij voor de juiste persoon of in de juiste situatie opnieuw openstellen en zal ik vertrouwen hebben.
25 januari — De zoektocht is voorbij
Na jarenlang geprobeerd te hebben dingen voor elkaar te krijgen en antwoorden in de buitenwereld te zoeken, kom je op een punt waarop je stopt met zoeken. Dat wil niet zeggen dat je je dromen opgeeft, maar juist dat je diep vanbinnen weet dat je al bent waar je wilt zijn. Ik heb het nu niet over uiterlijk succes, zoals een fantastische baan of geld op de bank, hoewel je die doelen best bereikt kunt hebben. Belangrijker is dat je vanbinnen een gevoel van ‘heartfulness’ hebt waar je trots op bent. Vanbinnen heb je altijd een toevluchtsoord. Het hart is de plek waar je jezelf in koude winterdagen en op momenten dat je er behoefte aan hebt, kunt warmen. Mijn dierbare boeddhistische vriendin Ann, die in de tachtig is, zette de volgende, zelfgeschreven uitspraak naast haar meditatiealtaar. Ik hoop dat deze uitspraak ook jou vrede brengt op de weg naar persoonlijke groei en zelfrealisatie. Je hebt je doel al bereikt, alleen besef je dat nog niet. ‘Thuis’ is de duurzame liefdevolle vriendelijkheid die in je is.
Niets te doen
Niets te zijn
Niets te hebben
Rusten in je natuurlijke Volmaaktheid Zoals die is
En stoppen met zoeken
Je intentie voor de dag: Ik zal mij thuis voelen bij mezelf. Ik zal mijn eigen volmaaktheid ervaren, de vreugde van zijn wie ik ben.
6 maart — Kook met liefde
Voedsel schenkt ons leven, met name als het de liefdeskwaliteit in zich draagt. Met liefde bereid voedsel is gezonder voor je. Als je een maaltijd bereidt, zegen die dan met liefde. Op die manier breng je er positieve energie in. Dat verschilt enorm van een bord eten dat in een restaurant voor je op tafel wordt gekwakt door een bediende die gefrustreerd of nijdig is; schadelijke emoties hechten zich ook aan eten. Als je voor jezelf of voor je dierbaren een maaltijd klaarmaakt, kies dan intuïtief de juiste ingrediënten en kruiden. De zorgzaamheid waarmee jij deze keuzen maakt, wordt via het voedsel doorgegeven. Spreek om je eerbied en dankbaarheid te uiten voordat je begint met eten een gebed uit. Dank Spirit en de aarde voor het voedsel dat bijdraagt aan jouw overleving en welzijn.
Je intentie voor de dag: Ik zal met bewustzijn en liefde maaltijden bereiden. Als ik in een restaurant eet of elders een maaltijd gebruik, zal ik het voedsel met een gebed zegenen en liefde sturen naar het voedsel, voordat ik met eten begin.
Boekfragment uit Zelfontplooiing voor hooggevoelige mensen. Dagelijkse tips voor empathische mensen, door Judith Orloff. Oorspronkelijke titel: Thriving as an Empath. 365 Days of Self-Care for Sensitive People. Uitgegeven door Samsara. www.samsarabooks.com
Praktische zelfzorg voor hooggevoelige mensen
Zelfzorg voor hooggevoelige mensen begint bij het erkennen van je eigen grenzen, zeker in een helpend beroep waar empathie centraal staat. Bij Curova delen therapeuten regelmatig oefeningen die helpen om compassie te tonen zonder jezelf te verliezen. Meer over hoogsensitiviteit en zelfzorg is te vinden bij het Instituut voor Hooggevoeligheid.
