De ene bore-out is de andere niet

Wanneer schrijver en coach Marjo Crombach mensen aan de telefoon vertelt waar haar nieuwe boek over gaat, valt er bijna altijd eerst een verbaasde stilte. Iedereen kent inmiddels burn-out, maar over bore-out – ziekmakende verveling op het werk – hebben zelfs veel professionals nog nooit gehoord. Dat onbegrip is precies het probleem, want bore-out kan mensen minstens zo ziek maken als zijn bekendere naamgenoot.

Wat is bore-out?

Bore-out ontstaat wanneer iemand onvoldoende wordt uitgedaagd door zijn werk of andere bezigheden. Dat kan een kwantitatief probleem zijn: iemand heeft simpelweg te weinig werk, is bijvoorbeeld om elf uur al klaar met de taken voor die dag terwijl hij tot vijf uur op kantoor moet blijven. Het kan ook kwalitatief zijn: het werk is wel voldoende in omvang, maar saai, eentonig of ver onder iemands niveau. Vaak spelen beide vormen tegelijk. Net zoals mensen ziek kunnen worden van structureel te hard werken zonder te rusten, kunnen ze ziek worden van chronische onderbelasting, te weinig gezonde prikkels en het gevoel niets waardevols bij te dragen.

Herkenbare klachten

Wie langdurig in een bore-outgevoelige situatie zit, kan zowel lichamelijke als psychische klachten ontwikkelen en er ook merkbaar ander gedrag door vertonen. Geen twee mensen hebben precies hetzelfde klachtenpatroon, maar veelgenoemde symptomen zijn een lamlendige, uitputtende vermoeidheid waardoor mensen niet meer vooruit te branden zijn, en slaapproblemen. Omdat deze klachten sterk lijken op die van burn-out, ontstaat er gemakkelijk verwarring – en blijft bore-out onopgemerkt onder de noemer van iets wat mensen wél kennen. Duurt de situatie te lang, dan is de kans op ziekte net zo groot als bij burn-out, en in extreme gevallen kan bore-out zelfs uitmonden in een depressie.

Dat bore-out zo onbekend is, heeft volgens Crombach twee schadelijke gevolgen. Ten eerste krijgen mensen met bore-out vaak dezelfde therapeutische aanpak als mensen met burn-out, omdat de klachten overeenkomen. Maar wie een bore-out heeft, heeft daarvoor vaak al veel te veel rust gehad; nog meer rust helpt dan juist niet. Wat deze mensen nodig hebben, is fysiek en psychisch weer wakker gemaakt worden – behalve bij de kleine groep die zelf al actief hulp zoekt. Ten tweede durven mensen met een (dreigende) bore-out zich meestal niet te melden. Ze voelen zich schuldig en beschaamd, hebben het idee dat ze hun salaris niet verdienen, voelen zich niet gezien en zijn bang beschuldigd te worden van luiheid. Daardoor houden ze zich zo lang mogelijk stil en vinden ze geen hulp of steun.

Meer risico sinds corona

Sinds de coronacrisis loopt een groeiende groep mensen risico op bore-out. Denk aan werknemers in de horeca, de detailhandel en de culturele sector die maandenlang zonder werk zaten, terwijl er nauwelijks alternatieve bezigheden waren om die leegte op te vullen. Ook scholieren en studenten die dagelijks urenlang achter een beeldscherm zitten en niet de ruimte krijgen om zich te ontwikkelen zoals bij hun leeftijd past, lopen meer risico. Niet toevallig zag Crombach het aantal coaches en therapeuten dat mensen met bore-out begeleidt in deze periode flink groeien. Haar boek was al meer dan een jaar voor corona in de maak, maar dat het nu verschijnt, sluit wrang genoeg goed aan bij de actualiteit.

Maatwerk in begeleiding

Zoals geen twee mensen hetzelfde zijn, zijn ook geen twee bore-outs identiek. Mensen verschillen in opvoeding, levenservaring, karakterstructuur en copingstrategieën, en ook de omstandigheden waaronder ze in een bore-out belandden lopen sterk uiteen. Ook het vangnet eromheen maakt verschil: de een kan terugvallen op een liefdevolle thuissituatie, boeiende hobby’s of zinvol vrijwilligerswerk, de ander heeft buiten het werk geen uitlaatklep en staat er alleen voor. Wie als coach of therapeut mensen met bore-out begeleidt, zal daarom net als bij andere aandoeningen altijd moeten aansluiten bij de specifieke aard en oorzaak van de klachten, het karakter van de cliënt en de steun die beschikbaar is.

Naar erkenning

Mensen met bore-out kunnen best geholpen worden om weer vervullend werk te vinden, maar of ze dat met opgeheven hoofd durven op te pakken, hangt sterk af van hoe de maatschappij tegen het fenomeen aankijkt. Krijgt bore-out dezelfde erkenning als burn-out, en worden de mensen die ermee te maken hebben net zo serieus genomen, dan is dat volgens Crombach al de halve oplossing. Haar boek gaat behalve over symptomen, oorzaken en gevolgen ook over therapeutische interventies en biedt oefeningen om daarmee aan de slag te gaan. Ze kent de impact van bore-out uit eigen ondervinding en wil mensen met dit probleem een makkelijkere weg naar hulp en begeleiding bieden.

Hulp bij bore-out zoeken

Herken je signalen van bore-out bij jezelf of een collega, wacht dan niet te lang met het bespreekbaar maken van onderbelasting op de werkvloer. Werkgevers en leidinggevenden spelen een belangrijke rol: door taken en verantwoordelijkheden beter af te stemmen op iemands capaciteiten ontstaat er weer ruimte voor betekenisvol werk en groei. Een coach of therapeut kan hierbij ondersteunen door samen te onderzoeken welke waarden en talenten iemand wil inzetten. Meer weten over begeleiding bij werkgerelateerde klachten? Kijk op curova.nl of lees de achtergrondinformatie van Arboportaal over onderbelasting en duurzame inzetbaarheid.