Filosofie voor de kleintjes
Filosofie voor kinderen hoeft niet zwaar of abstract te zijn. In deze boekbespreking komen vier prentenboeken en filosofieboeken langs die kinderen op een toegankelijke manier laten nadenken over wie ze zijn, wat het betekent om mens te zijn, en hoe ze met rust, verwondering en grote levensvragen kunnen omgaan.
Nu even niet – Martine Verstraete (Uitgeverij Pica)
Een geribbeld stokje, een gouden paperclip of een donzig veertje. Oscar ontdekt iedere dag iets bijzonders. Alle ontdekkingen bewaart hij in zijn kamer. In zijn bed, tussen zijn kleren, aan het plafond vind je honderden potjes met zijn schatten. Overal, behalve in zijn tentje: zijn lievelingsplek.
Nu even niet is een prentenboek dat kleuters en volwassenen leert verwonderen. Het gaat over het vinden van rust en aandacht voor jezelf, de ander en de wereld om je heen.
Ik ben mens – Susan Verde & Peter H. Reynolds (Uitgeverij Samsara Books)
Mens zijn betekent dat we vol mogelijkheden zitten. We leren, we dromen, en we verwonderen ons over de wereld om ons heen. Maar we maken ook fouten en kunnen ons bang en verdrietig voelen. Ik ben Mens bevestigt dat we goede keuzes kunnen maken door compassievol te handelen en empathisch te zijn naar anderen en onszelf. Als we overeenkomsten vinden, voelen we ons verbonden met de grote wereld om ons heen en spannen we ons in om de beste versie van onszelf te zijn.
Alles over wie ik ben – Stine Jensen (Uitgeverij Kluitman)
Ken jezelve, dat is een bekende uitspraak uit de filosofie. Maar hoe weet je nou wie je bent? En of je jezelf kent? Ligt je karakter al vast bij je geboorte of bepaalt je omgeving wat of wie je bent en wordt? Wat zegt je naam over jou? En als iedereen uniek is, waarom willen we dan toch zo graag ergens bij horen? Met deze vragen gaat Stine Jensen aan de slag in Alles over wie ik ben. Op haar inmiddels kenmerkende wijze laat ze haar lezers nadenken, voelen, praten en filosoferen. Dit prachtig uitgevoerde boek voor jong en oud is geïllustreerd door Marijke Klompmaker.
Wie ben ik? Filosofie voor kids – Oscar Brenifier (Uitgeverij Davidsfonds/Infodok)
Maak kennis met de filosofie en leer jongleren met gedachtes en ideeën. Filosofie voor kids is een wijze en uitdagende zoektocht naar antwoorden op grote vragen. Voor kinderen met een heleboel vragen in hun hoofd. Over zichzelf, het leven en de wereld. In dit deeltje komen de volgende vragen aan de orde: Vind je het leuk om groot te worden? Kijk je graag in de spiegel? Ben je een dier? Kies jij wie je bent? Wat ben jij je ouders schuldig? Ben je hetzelfde als andere mensen?
Waarom filosofie voor kinderen waardevol is
Meer achtergrond over het filosoferen met kinderen is te vinden bij het Filosofie Magazine, dat regelmatig aandacht besteedt aan filosofie voor jonge lezers.
Filosofie voor kinderen draait niet om ingewikkelde theorieën, maar om het serieus nemen van de vragen die kinderen zichzelf al stellen: wie ben ik, waarom voel ik me soms verdrietig, en waarom wil ik ergens bij horen. De vier boeken in deze bespreking laten zien hoe verschillend die aanpak kan zijn: van een prentenboek over verwondering en rust, tot een filosofieboek vol directe vragen voor kinderen die houden van nadenken.
Wat deze boeken met elkaar gemeen hebben, is dat ze kinderen niet vertellen wat ze moeten denken, maar hen uitnodigen zelf op zoek te gaan naar antwoorden. Dat maakt filosofie voor kinderen een waardevolle aanvulling op emotionele ontwikkeling en zelfbewustzijn, naast wat er op school of thuis al wordt besproken.
Voor welke leeftijd zijn deze boeken geschikt?
De boeken in deze bespreking variëren van eenvoudige prentenboeken voor kleuters, zoals Nu even niet en Ik ben Mens, tot meer uitdagende filosofieboeken voor oudere kinderen, zoals Alles over wie ik ben en Wie ben ik? Filosofie voor kids. Daarmee is er voor bijna elke leeftijd een geschikte ingang om samen met een kind te filosoferen over grote levensvragen.
Filosofie voor kinderen kan ook een mooie aanleiding zijn voor gesprekken tussen ouders en kinderen, waarbij er geen goed of fout antwoord bestaat, maar vooral ruimte is om samen na te denken en elkaar beter te leren kennen.
Veelgestelde vragen
Vanaf welke leeftijd kan een kind kennismaken met filosofie voor kinderen?
Al vanaf de kleuterleeftijd kunnen kinderen via prentenboeken zoals Nu even niet kennismaken met filosofische thema’s als rust en verwondering; oudere kinderen kunnen aan de slag met meer uitdagende boeken.
Wat maakt filosofie voor kinderen anders dan filosofie voor volwassenen?
Filosofie voor kinderen sluit aan bij concrete, herkenbare ervaringen en vragen, en nodigt uit tot nadenken zonder ingewikkeld jargon of theorie.
Welk boek is het meest geschikt voor jonge kleuters?
Nu even niet van Martine Verstraete is een prentenboek dat geschikt is voor de jongste kinderen en draait om verwondering en rust vinden.
Zijn deze boeken ook geschikt voor volwassenen?
Ja, meerdere van deze boeken, zoals Ik ben Mens, zijn bewust geschreven voor zowel kinderen als volwassenen om samen over te filosoferen.
Lees meer boekbesprekingen en artikelen over filosofie en zelfontwikkeling in het TCC Magazine 2021.
