Op safari in de supermarkt

Naar de supermarkt gaan kan op een ware safari lijken. Maar in plaats van dat we wilde dieren gaan spotten in de jungle, worden wíj achternagezeten. Supermarkten willen dat we zolang mogelijk binnenblijven en zoveel mogelijk kopen. Op verpakkingen staan gezonde beloftes, ingrediëntenlijsten zijn soms ellenlang en volkomen onbegrijpelijk en als leek vallen we makkelijk ten prooi aan dit alles. Eigenlijk moeten we goed voorbereid en goed geïnformeerd op pad gaan, maar het is onmogelijk overal op te letten.

Gelukkig zijn er mensen die zich hebben verdiept in de jungle van de supermarkt. Ralph Moorman en Juglen Zwaan leggen zich al jaren toe wat er te koop is in de supermarkt en informeren mensen hierover. Door blogs en boeken te schrijven en met JouwBox; een doos met natuurlijke producten op het gebied van voeding, suppletie en lichaamsverzorging die door beide zijn goedgekeurd. Daarbij letten ze niet alleen op wat erin zit, maar ook op bruikbaarheid, verpakking en prijs.

Gezonder, natuurlijker en puurder

Ralph Moorman studeerde aan de Universiteit van Wageningen en is levensmiddelentechnoloog. ‘Van wat ik tijdens mijn studie gezien heb, schrok ik eigenlijk’, vertelt Ralph. ‘Veel voeding die in de supermarkt ligt, is gemaakt met behoorlijk wat kunstgrepen en de voedingswaarde stelt enorm teleur.

Ik had allemaal ideeën om producten gezonder, natuurlijker en puurder te maken, maar daar bleek op dat moment nog geen interesse voor te zijn. Ten eerste waren mensen niet bewust genoeg om dat soort producten te vragen. Daarnaast is het moeilijk om dit soort producten toe te eigenen. Je kunt nu eenmaal geen patent aanvragen op een natuurlijk iets. Dat frustreerde mij en ik zag maar één optie: de vraag naar gezonde producten vergroten en mensen bewust maken. Dat is mijn drive geworden bij het begeleiden van mensen en het schrijven van inmiddels 7 boeken. Samen met andere mensen denk ik, dat we invloed hebben gehad op de vraag naar een ander soort producten, want nu krijg ik wel de ruimte om die producten die ik voor ogen zag, te ontwikkelen.

Datzelfde zie je ook bij de huid- en haarverzorgingsbranche en de voedingssupplementenbranche. Ook daar ontstaat steeds meer vraag naar een ander soort producten.’

Gezondere keuzes in de supermarkt

‘Toen ik jong was, leefde ik heel ongezond’, zegt Juglen Zwaan. ‘Ik at veel fastfood, bewoog nauwelijks en rookte. Toen ik 18 was, besloot ik gezonder te gaan leven en andere producten te gaan kopen in de supermarkt. Zo zag ik bijvoorbeeld eens een blikje frisdrank waarop stond “Met antioxidanten”. Dat moet ik hebben, dacht ik toen. Eenmaal thuis ging ik eens goed kijken. Er zaten misschien wel wat antioxidanten in, maar er zat ook een hele hoop suiker in. Ik was dus eigenlijk ten prooi gevallen aan de marketeers.

Ik zag in dat ik mijn eigen onderzoek moest gaan doen. Wat stond er nu precies op die etiketten, en kloppen de beweringen die op de verpakking staan? Natuurlijk heb ik eerst ongelofelijk veel fouten gemaakt, maar daardoor ontstond het idee om een website te starten om anderen te inspireren en informeren om gezondere keuzes te maken en te behoeden voor de fouten die ikzelf heb gemaakt. Bovendien gaat het niet alleen om het analyseren van ingrediënten.’

Groen

‘Op verpakkingen wordt tegenwoordig veel gebruik gemaakt van greenmarketing’, zegt Juglen. ‘Iedereen wil groen zijn. Het is een stroming waarop producenten proberen mee te liften. Greenmarketing wil zeggen dat producten als groen worden aangeduid. Vaak wordt er benoemd wat er níet in die producten zit. Wij kijken dan juist wat er wél in zit wat de gezondheid zou kunnen verstoren.

Over het algemeen genomen zijn de producten die wij selecteren, producten met weinig ingrediënten. Zo is de kans kleiner dat ingrediënten een wisselwerking op elkaar hebben. Bij het bekijken van ingrediënten moet je ook bedacht zijn op schuilnamen. Een voorbeeld hiervan is gistextract, dat een bron is voor glutamaat, wat een bekende smaakversterker is, namelijk E621.

Een ander voorbeeld is aluin dat vaak in deodorant zit. Als je dat als consument leest, lijkt dat heel onschuldig, maar aluin is een aluminiumverbinding.

Ook de verpakking zelf en de bruikbaarheid nemen we in overweging. Zo bevat plastic veel stoffen die invloed hebben op de hormonen. En een supergezonde mascara die na een paar uur totaal is uitgelopen, is ook geen goed product.’

80/20

Ralph: ‘Bij een gezonde leefstijl is het belangrijk de nadruk te leggen op de juiste zaken. Je kunt je druk maken om alles wat je eet en smeert. Maar wat werkelijk telt, is wat je dagelijks eet en smeert en je dagelijkse gewoonten.

Als je doorslaat, kun je overal wel iets slechts in vinden en kun je alles schrappen in je leven.

Ik denk dat de 80/20 regel hier goed toe te passen is. Voor 80% doe je het goed en bij 20% gebruik je vrije punten. Bijvoorbeeld voor een product dat je maar af en toe gebruikt. Of voor een product dat je niet direct doorslikt zoals tandpasta. Zo kun je een goede balans zoeken.’

Verandering, valkuilen en blinde vlekken

‘Wanneer iemand gezonder wil gaan leven, stel ik altijd een belangrijke vraag’, zegt Ralph. ‘Waarom wil iemand gezond leven? Verandering kost namelijk moeite. Wat levert het op als je het daadwerkelijk gaat doen? Dat plaatje moet helder zijn, want dat zorgt ervoor dat je aan het roer gaat staan van je eigen leven.

Als coach kijk ik altijd met een helicopterview naar de verschillende leefstijlpijlers van mijn cliënten en probeer zo de grote valkuilen te ontdekken. Met bewustwording van die valkuilen kun je de meeste winst boeken.

Veel mensen stellen zich eerst vragen als: Wat moet ik eten? Of: Hoe moet ik trainen? Wat veel mensen niet doen is een zelfanalyse maken van het afgelopen jaar. Als je goed kijkt naar wat je de afgelopen periode hebt gedaan, kun je concluderen wat je grote valkuilen zijn.’

‘En probeer ook de blinde vlekken te ontdekken’, vult Juglen aan. ‘Wat je vaak doet, dat zie je niet meer. Wees daarom kritisch en eerlijk naar jezelf en zoek de oorzaak allereerst bij jezelf.’

Goed en efficiënt van start

‘Veel mensen gaan zelf dingen uitproberen en boeken lezen’, zegt Ralph. ‘Dan verlies je soms tijd. Met een professional kun je gelijk goed en efficiënt van start gaan.’

‘Je hoeft het wiel tenslotte niet zelf uit te vinden’, vult Juglen aan. ‘Een professional begeleidt veel mensen en kan met die ervaring snel en precies de vinger op de zere plekken leggen. Daarnaast ziet een fris stel ogen dingen, die je zelf niet meer ziet.

Ralph: ‘Om je leefstijl te veranderen kan een coach je helpen zelf oplossingen te vinden. Heb je aanhoudende klachten en kom je in de reguliere geneeskunde niet verder, dan kun je een complementair arts of therapeut zoeken. De complementaire geneeskunde zoekt vaak verder naar oorzaken. Als het lichaam krijgt wat het nodig heeft, zie je dat klachten op verschillende gebieden zich oplossen. Alles staat tenslotte met elkaar in verbinding.’

Juglen: ‘Een professional kan je helpen het kaf van het koren te scheiden. Je kunt van allerlei supplementen kopen, maar de vraag is ‘Wat heeft jouw lichaam nu echt nodig?’ en ‘Wat is de rode draad in jouw klachten?’. Van daaruit kan een professional bepalen wat je nodig hebt.’

Safari-tips

• Loop gemotiveerd de supermarkt in. Anders ben je loslopend wild.
• Maak een boodschappenlijstje en houd je daaraan. Zo kun je verleidingen het hoofd bieden.
• Ga met een gevulde buik de supermarkt in. Zo koop je minder.

Een missie met twee kanten

‘Ik heb een dubbele missie’, zegt Ralph. ‘Ik wil mensen zo bewust en gemotiveerd mogelijk maken om gezond te leven. Aan de andere kant van dit krachtenveld staat een heel ongezonde en ondermijnende omgeving, die ons verleidt tot ongezond gedrag. Die kant wil ik graag zwakker maken. Dat wil ik doen door gezonde producten te ontwikkelen. Zo kan ik het vraagstuk aan twee kanten verbeteren.

Met de bewustwording gaat het de goede kant op. Er zijn steeds meer goede coaches in Nederland die hetzelfde doel hebben als ik.

Daarom wordt nu de beschikbaarheid van gezonde producten belangrijker. Enerzijds zou je minder verleid moeten worden tot ongezond gedrag. En anderzijds zou je makkelijk een gezond product moeten kunnen kopen dat net zo lekker is. Nu moet je veel meer moeite moet doen voor het gezonde product, want het is minder verkrijgbaar, duurder en soms moet je er meer werk voor doen om het klaar te maken. Dat moet anders en daar wil ik aan meewerken.’

Wetenschappelijke alternatieve informatie

‘Gezond leven is volgens mij niet zozeer een doel, maar een middel om meer uit je leven te halen’, zegt Juglen. ‘Ik wil mensen hier graag bij helpen door ze te informeren en bewust te maken om andere keuzes te maken in de supermarkt. Zo wordt de vraag anders en daarmee wordt ook het aanbod anders.

Wanneer je elke dag een klein stapje maakt in je leven, heb je na een jaar een enorme afstand afgelegd. Mijn speerpunt is daarom om elke week een nieuwsbrief te schrijven om te informeren. Het grotere doel hiervan is om alternatieve informatie te onderzoeken in de wereld van de reguliere geneeskunde. Voeding zou alternatief zijn, maar er is enorm veel onderzoek naar gedaan. Ik zou graag willen dat regulier ook de kracht van alternatief zou erkennen. Ze kunnen niet zonder elkaar. Ik probeer ze dichterbij elkaar te brengen. Alternatieve informatie op een wetenschappelijke manier te onderbouwen door te kijken naar gedegen studies en twee kanten van het verhaal te belichten.’

Wist je dat: E-nummers onder de loep

Voor een hele week de boodschappen laten thuisbezorgen. Of zelf naar de supermarkt en de kar volladen zodat je voldoende in huis hebt voor langere tijd. We vinden het doodgewoon. Onze verre voorouders in de oertijd moesten er daarentegen elke dag opnieuw op uit om hun eten bij elkaar te scharrelen of te jagen. Het enige wat ze konden doen om het eten een beetje langer houdbaar te maken, was verhitten. In de loop der tijd vonden ze ‘additieven’ uit. De mens ging groenten inleggen in azijn en vlees pekelen met zout. Dat verlengde de houdbaarheid aanzienlijk. Eeuwenlang werden deze methoden toegepast.

De laatste decennia zijn we steeds meer additieven aan onze voeding gaan toevoegen. Niet alleen voor de houdbaarheid, maar ook om producten te verbeteren, een mooiere kleur te geven of de smaak te versterken. Je kan je afvragen of we daarin niet erg zijn doorgeschoten. Want deze E-nummers zijn zeker niet allemaal onschuldig, vooral als ze kunstmatig in een fabriek zijn gemaakt. In 2007 kwam de gids Wat zit er in uw eten? van Corinne Gouget uit, vol waarschuwende informatie. Veel wetenschappers noemden het boek onnodige bangmakerij omdat Europa de E-nummers immers had goedgekeurd. Ondertussen zijn sinds 2007 veel van die additieven wel verboden vanwege de schadelijkheid als je ze over een lange tijd regelmatig binnenkrijgt. In 2017 verscheen een nieuwe editie van het boek.

In plaats van dat we voorzichtig zijn geworden, voegt de voedingsindustrie tegenwoordig meer en meer additieven toe aan de producten. Een paar voorbeelden:

• E250 – Natriumnitriet – Chemisch conserveermiddel dat gebruikt wordt in vlees. Wordt ook wel ‘zelfmoordpoeder’ genoemd. (Bron: Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde – www.ntvg.nl)
• E120 – Cochenille of karmijnzuur – Rode kleurstof. Het pigment wordt gewonnen uit het lichaam en de eieren van de luizen en wordt, op kleine schaal, nog steeds gebruikt bij de bestrijding van mieren. (Bron: www.Food-Info.net)
• E320 – Butylhydroxyanisool (BHA) – Conserveermiddel dat ervoor zorgt dat voeding niet verkleurt, van smaak verandert of ranzig wordt. Wordt toegevoegd aan ontbijtgranen, kauwgom, chips en plantaardige oliën. Kan onder andere het neurologisch systeem van de hersenen aantasten. (Bron: www.leefbewust.nu)
• E951 – Aspartaam – Wordt toegevoegd aan onder andere (fris)dranken, gebak en toetjes als caloriearme zoetstof. Hoewel de EFSA (Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid) het middel als veilig heeft aangemerkt, legt een aantal wetenschappelijke instituten (het Italiaanse Ramazzini Instituut, de Amerikaanse Purdue University) de link met verschillende ernstige aandoeningen. (Bron: www.healthwatch.eu)

Boeken van Ralph Moorman: De hormoonfactor, Het hormoonbalansdieet, De boodschappencoach, Hormoonbalans voor vrouwen, Hans halveert, Gezond van kop tot teen, De testofactor. www.ralphmoorman.nl

Boeken van Juglen Zwaan: De supplementenwijzer, De voedingswijzer, De receptenwijzer. www.juglenzwaan.nl