Positieve intelligentie

Door Shirzad Chamine

Slechts twintig procent van alle teams en individuele medewerkers presteert zo goed als ze zouden kunnen. En de meeste pogingen om prestaties te verbeteren lopen op niets uit. Hoe kan dat? Hoe zorg je dat je je ware potentie wel bereikt? Door je PQ (Positive Intelligence Quotient) te verhogen, zegt Shirzad Chamine, voorzitter en voormalig CEO van Coaches Training Institute, de grootste coachtrainingsorganisatie ter wereld. Hij deed promotieonderzoek in de neurobiologie, heeft een bachelor psychologie en trainde zelf honderden CEO’s. Het verhogen van je PQ leidt niet alleen tot blijvend betere resultaten, maar ook tot meer tevredenheid. In zijn boek Positieve intelligentie legt hij uit hoe zijn wetenschappelijke methode helpt dat te bereiken. De hulpmiddelen en technieken combineren het beste van neurowetenschappen, positieve psychologie, organisatiekunde en coaching.

Je potentieel wordt bepaald door een heleboel factoren, zoals je cognitieve intelligentie (IQ), je emotionele intelligentie (EQ) en je vaardigheden, kennis, ervaring en sociale netwerk. Maar het is je positieve intelligentie (PQ) die bepaalt welk percentage van dat enorme potentieel je daadwerkelijk benut.

Je brein is je beste vriend, maar ook je grootste vijand. Positieve intelligentie zegt iets over de relatieve kracht van deze twee ‘standen’ in je hoofd. Een hoge positieve intelligentie betekent dat je brein veel vaker als je vriend fungeert dan als je vijand. Een lage positieve intelligentie wijst op het omgekeerde. Positieve intelligentie is dus een indicatie van de controle die jij over je brein hebt en van in hoeverre jouw brein in jouw belang handelt. De invloed van positieve intelligentie op hoeveel van je ware potentieel jij weet te bereiken, is vrij gemakkelijk vast te stellen.

Ik zal je een voorbeeld geven: als jouw brein tegen je zegt dat je je zo goed mogelijk moet voorbereiden op die belangrijke vergadering van morgen, fungeert het als je vriend. Maar maakt je brein je om drie uur ’s nachts wakker met gepieker over de vergadering en panische gedachtes over wat er allemaal mis kan gaan, dan fungeert het als je vijand; het roept simpelweg onrust en ellende op zonder daar een oplossing voor aan te dragen. Geen enkele vriend zou dat doen.

Je PQ is je positieve intelligentiescore, uitgedrukt in een percentage van 0 tot 100. Het is het percentage van de tijd dat je brein je helpt in plaats van saboteert. Een PQ van 75 betekent bijvoorbeeld dat je brein ongeveer 75 procent van de tijd behulpzaam is en ongeveer 25 procent van de tijd saboteert. De momenten waarop je brein in de neutrale stand staat, tellen we niet mee.

Een PQ-score van 75 is een cruciaal kantelpunt. Boven die score weet je brein je meestal te inspireren, eronder word je voortdurend door je innerlijke dynamiek naar beneden gehaald. Van alle individuen en teams scoort 80 procent lager dan dit cruciale PQ-kantelpunt. Dat is de reden waarom die 80 procent minder succes en geluk ervaart dan mogelijk is.

Conclusies uit wetenschappelijk onderzoek

Recent onderzoek op het gebied van neurowetenschappen, organisatiekunde en positieve psychologie bevestigt de principes van positieve intelligentie en de relatie tussen PQ en zowel prestaties als geluksgevoel. Hoewel verschillende onderzoekers verschillende methodes gebruiken om positiviteit te meten en de verhouding positiviteit-negativiteit te berekenen, zijn hun resultaten opvallend consistent. Ik heb de bevindingen van verschillende onderzoekers vereenvoudigd op een rijtje gezet:

Uit een analyse van meer dan tweehonderd wetenschappelijke onderzoeken, waaraan in totaal ruim 275.000 mensen meewerkten, bleek dat een hoger PQ tot een hoger salaris en meer succes op het gebied van werk, huwelijk, gezondheid, sociale contacten, vriendschap en creativiteit leidt. Medewerkers met een hoger PQ melden zich minder vaak ziek. De kans dat zij een burn-out krijgen of ontslag nemen, is kleiner. Leerlingen met een hoger PQ presteren aanzienlijk beter bij rekentoetsen. CEO’s met een hoger PQ leiden vaker tevreden teams, die aangeven dat hun werkklimaat bevorderlijk is voor topprestaties. Managers met een hoger PQ zijn zorgvuldiger en accurater bij het nemen van beslissingen, en hoeven zich minder in te spannen voor hetzelfde werk.

Baanbrekend onderzoek in de psychologie en de neurowetenschappen haalt de gangbare veronderstelling onderuit dat we eerst hard moeten werken om succesvol te worden, en dat we daarna pas gelukkig kunnen zijn. In werkelijkheid word je gelukkiger en productiever door een hoger PQ, en dan volgt het succes vanzelf. Met een laag PQ kun je succes hebben zonder je gelukkig te voelen. Maar structureel succes in combinatie met langdurig geluksgevoel is alleen te bereiken met een hoog PQ.

Je PQ heeft niet alleen invloed op je prestaties en je geluksgevoel, het kan ook je gezondheid en je levensduur beïnvloeden. Uit onderzoek is gebleken dat een hoger PQ verband houdt met een beter functionerend immuunsysteem, lagere concentraties stresshormonen, een lagere bloeddruk, minder pijn, minder verkoudheid, betere nachtrust en een kleinere kans op hypertensie, diabetes en beroertes.

Ik heb het concept positieve intelligentie oorspronkelijk ontwikkeld omdat ik zelf graag zowel meer succes als meer gemoedsrust en geluk wilde bereiken. Alle tools en technieken van positieve intelligentie heb ik eerst op mezelf uitgeprobeerd, lang voordat ik besefte dat anderen er ook baat bij zouden kunnen hebben.

Drie strategieën om je PQ te verbeteren

Ik ben me op de volgende twee aan elkaar verwante dynamieken gaan concentreren: ons brein is onze grootste vijand; het herbergt elementen die actief ons geluk en ons succes saboteren. Deze Saboteurs zijn gemakkelijk te herkennen en te verzwakken. De ‘spieren’ van ons brein, die ons toegang geven tot onze grootste wijsheid en inzichten, zijn zwak omdat ze jaren niet getraind zijn. Maar ze zijn heel gemakkelijk op te bouwen. Sterkere mentale spieren geven je toegang tot diepere wijsheid en ongebruikte krachten (je Wijze).

Oefeningen die gericht zijn op een of beide dynamieken, kunnen je PQ in relatief korte tijd drastisch verbeteren. Het resultaat: je prestaties en je geluksgevoel schieten omhoog, zowel op je werk als in je privéleven. Om je PQ te verhogen kun je drie afzonderlijke maar met elkaar samenhangende strategieën gebruiken: je Saboteurs verzwakken, je Wijze versterken en de spieren van je PQ-brein trainen.

Verzwak je Saboteurs

Saboteurs (er zijn er tien) zijn je innerlijke vijanden: De Rechter, De Perfectionist, De Pleaser, De Streber, Het Slachtoffer, De Hyperrationele, De Waakzame, De Rusteloze, De Controlefreak en De Vermijder. Het zijn automatische en gewoontegetrouwe gedachtepatronen die je tegenwerken, en ze hebben allemaal hun eigen geluid, overtuigingen en aannames. Om je Saboteurs te kunnen verzwakken moet je hun gedachtepatronen en emotionele patronen herkennen en gaan inzien dat ze je niet helpen. Het enige dat je hiervoor hoeft te doen, is de gedachtes en gevoelens van je Saboteurs observeren en benoemen op het moment dat ze zich melden. Bijvoorbeeld door tegen jezelf te zeggen: ‘O, daar heb je mijn Rechter weer, die beweert dat ik ga falen’, of: ‘Mijn Controlefreak probeert me weer nerveus te maken!’

Versterk je Wijze

Je Wijze versterk je door over te stappen op zijn perspectief en jezelf toegang te verschaffen tot de vijf gaven die hij gebruikt om elke uitdaging aan te gaan. Je zult merken dat je deze Wijze in je hebt, en dat hij altijd betere oplossingen aandraagt dan je Saboteurs. De vijf gaven zijn: empathie, exploratie (nieuwsgierig en onbevooroordeeld verkennen), innovatie (nieuwe invalshoeken en originele oplossingen bedenken), navigatie (een weg kiezen die het beste past bij je diepere waarden en missie) en activatie (knopen doorhakken zonder de onrust, bemoeienissen of afleidingsmanoeuvres van de Saboteurs).

Train de spieren van je PQ-brein

De spieren van je PQ-brein train je door heel vaak ten minste tien seconden (of drie inademingen) lang zo veel mogelijk van je aandacht naar je lichaam en je vijf zintuigen te verleggen. Dit noem ik een PQ-rep. Ze zijn vergelijkbaar met de reps die je in de sportschool doet (‘reps’ is een afkorting van repetitions, herhalingen). Talloze onderzoeken hebben aangetoond dat er een verband bestaat tussen gerichte aandacht voor fysieke sensaties in het hier en nu en activatie van gebieden van het PQ-brein. Stimulering van je PQ-brein maakt je overleversbrein, de oplader van je Saboteurs, zwakker.

Elk van deze drie strategieën kan onafhankelijk van de andere worden ingezet en resulteert in een hoger PQ. Nog mooier is dat ze elkaar ook nog eens versterken. Elke strategie is uit te voeren met behulp van technieken die je nog geen tien seconden kosten. Ze zijn specifiek ontwikkeld voor mensen met een drukke agenda.

Op de website www.positiveintelligence.com kun je je eigen PQ en dat van een team berekenen.

Dit artikel is een boekfragment uit: Positieve intelligentie. Reken af met je saboteurs en benut je ware kracht. Shirzad Chamine, Thema, ISBN 9789462722927.