Verschillen overbruggen binnen de partnerrelatie
Verschillen horen bij elke relatie. De uitdaging is niet om ze weg te poetsen, maar om ze interessant te blijven vinden: steeds weer nieuwe kanten van elkaar ontdekken en elkaar blijven prikkelen. Toch loopt het in de praktijk vaak anders. In plaats van nieuwsgierigheid ontstaat er strijd: een gevecht om verschillend te mogen zijn, om niet samen te smelten met de ander en om niet volledig door de ander geleefd te worden.
Wanneer verschillen uitmonden in strijd
Die strijd laat sporen na, blauwe plekken in de relatie. Achter het gevoel van strijd schuilt vaak het gevoel niet gezien of niet gehoord te worden. Dat wijst op pijnpunten die bij iemand zelf liggen: eigen kwetsbaarheden die onvoldoende zijn verwerkt of die iemand onvoldoende bij zichzelf kan geruststellen. Wie de ander verwijt tekort te schieten, vertelt daarmee eigenlijk ook iets over zichzelf. De vraag is dan ook of er binnen de relatie nog energie is om dat patroon te onderzoeken en erop te werken.
Afstand als bescherming
Om de pijn van die strijd en de vermeende afwijzing niet te hoeven voelen, nemen partners vaak uit zelfbescherming afstand van elkaar. Dat is niet per se een probleem: die afstand mag er zijn, zolang de onderlinge verbinding in intimiteit intact blijft. Die intimiteit werkt dan als een brug om weer naar elkaar toe te groeien. Wordt de afstand echter te groot, dan raakt ook die verbinding in intimiteit zoek, en daarmee komt de relatie zelf onder druk.
Hardnekkige patronen en de rol van verlies
De zelfbeschermingsmechanismen die hierbij een rol spelen, zijn vaak al jarenlang actief en houden bepaalde patronen in de relatie in stand. Die patronen doen weliswaar pijn, maar bieden tegelijk ook veiligheid: het is vertrouwd, je weet wat je hebt en koestert misschien wat er ooit was. Iedereen krijgt in het leven met verlies te maken, soms zelfs ondraaglijk verlies, en ieder mens gaat daar anders mee om. Juist op momenten van verlies of gemis wordt vaak pijnlijk zichtbaar hoe groot de afstand binnen de relatie inmiddels is geworden, en of het nog lukt om weer naar elkaar toe te bewegen.
De weg terug: kwetsbaarheid durven tonen
Het verkleinen van die afstand vraagt om risico: het risico van pijn, omdat je jezelf kwetsbaar moet opstellen. Wie leert op zichzelf terug te vallen en een stevig fundament bij zichzelf voelt, kan die kwetsbaarheid beter aan. Bij iedere stap richting de ander die pijn oproept, is het zaak het eigen beschermingsmechanisme te herkennen en het juist een keer anders te doen: kwetsbaar blijven en de eigen angst de baas worden. Precies die confrontatie met jezelf, het jezelf kunnen geruststellen, zorgt voor groei en voor een stap richting intimiteit. Wie weer vertrouwen in zichzelf opbouwt en zichzelf kan liefhebben, kan dat vervolgens ook weer bij de ander. Zo groeit het vertrouwen in elkaar opnieuw en kan de intimiteit terugkeren.
Romantische illusies bij het begin van de liefde
Verliefdheid gaat gepaard met een hormonale roes die een goed gevoel geeft en het verlangen voedt om veel bij de ander te zijn. Om dat gevoel kracht bij te zetten, ontstaan er in het hoofd zogenoemde romantische illusies: verwachtingen zoals “hij zal mij altijd begrijpen” of “ik zal geaccepteerd worden zoals ik ben”. Naarmate een relatie langer duurt, ontstaan er onvermijdelijk barstjes in dat beeld, wat tot flinke frustraties kan leiden. Sommige mensen slagen erin die frustraties en teleurstellingen een plek te geven: zij vormen een realistischer beeld van de ander en passen zich aan waar dat nodig is, zonder zichzelf te verliezen.
Wanneer frustraties omslaan in angst
Voor anderen ligt dat lastiger, met name wanneer er al vroeger, vaak in de kindertijd, bepaalde kwetsuren zijn opgelopen. Frustraties en teleurstellingen kunnen dan omslaan in angsten die het handelen gaan sturen. De verbinding met de ander raakt dan zoek, maar ook de verbinding met zichzelf, wat het gevoel van veiligheid binnen de relatie ondermijnt en het risico op een negatief patroon vergroot. Niet iedereen slaagt erin uit dat patroon te stappen: de angst en het gevoel van onveiligheid kunnen zelfs groter worden, waardoor bepaalde patronen juist in stand blijven, ze doen pijn, maar geven tegelijk ook een vorm van veiligheid omdat het vertrouwd voelt. Wanneer machteloosheid de overhand krijgt, kunnen ruzies verder escaleren, tot en met grensoverschrijdend gedrag toe. De spanning loopt op, wat zich fysiek uit door de aanwezigheid van stresshormonen, waardoor zelfs een kleine irritatie al een woede-uitbarsting kan veroorzaken, terwijl de meeste mensen dat juist niet willen en verlangen naar een liefdevolle, intieme relatie.
Grip herwinnen door inzicht en hulp
Om weer grip te krijgen op dit soort dynamieken, is het belangrijk inzicht te krijgen in wat er werkelijk gebeurt: zowel in het contact met de ander als in wat er lichamelijk gebeurt in jezelf. Ook de romantische illusies die ooit zijn ontstaan spelen daarin een rol en kunnen bepalend zijn voor denken en handelen. Het is belangrijk daar niet alleen mee rond te blijven lopen; de schade die hierdoor is ontstaan verdient aandacht, zodat het draagbaar wordt en het patroon doorbroken kan worden. Zoek daarom samen hulp, ook wanneer de relatie zelf niet wordt voortgezet.
Werken aan een gezonde partnerrelatie
Een gezonde partnerrelatie vraagt onderhoud: door verschillen bespreekbaar te maken groeit de verbinding in de partnerrelatie weer. Meer weten over relatietherapie? Kijk bij de NVRG, en lees op curova.nl meer artikelen over de partnerrelatie en persoonlijke ontwikkeling.
