Hoe lastige reacties op je cliënt gouden aanwijzingen bevatten

Door Nelleke Petit, Stichting Rosegarden

Moe kwam ik uit de sessie. Ik zette de theekopjes op het aanrecht en zuchtte even. Ik staarde een tijdje door het raam naar het bos achter mijn praktijk en nam een moment om mijn moeheid te doorvoelen. Wat gek, ik voelde me naast moe ook klein. En ik voelde twijfel over mijn bekwaamheid. Waar kwam dat ineens vandaan? Ah, ik wist het: mijn cliënt Robert keek steeds met een blik waar iets kritisch in zat, de ander op afstand zettend.

Het zegt iets over je eigen thema’s

Juist moeilijke reacties die in jouzelf worden opgeroepen door je cliënt, hebben iets te zeggen over je eigen thema’s. Ga je daarmee aan de slag, dan is het een uitgelezen kans voor innerlijke groei. Het is wel even puzzelen: waarom raakt dit mij? Ik ontdekte via doorvoelen dat mijn innerlijk kind nogal onder de indruk was van Roberts kritische blik. Ze voelde zich klein en sloeg aan het twijfelen. Begrijpelijk want mijn persoonlijke thema’s gaan over ‘doe ik het wel goed genoeg?’ Mijn reactie? Veel toelichten en uitleggen. Iets wat het patroon van Robert juist versterkte in plaats van dat het hem hielp te voelen. Plus, wat werd ik er moe van!

Gouden aanwijzingen

Tegelijk, wat je ervaart in reactie op je cliënt geeft ook gouden aanwijzingen over je cliënt. Het zegt iets over de thema’s in het leven van die persoon. Roberts kritische blik naar mij onthulde iets van de dynamiek binnen in hemzelf. Zijn kritische innerlijke stem blokkeerde zijn vermogen om te voelen. Zo kon hij niet kiezen voor veranderingen in zijn leven waar hij wel naar verlangde: nieuw werk, een relatie. Het blokkeerde hem, maar hij deed het onbewust.

Begrijpen geeft nieuw inzicht

Door te begrijpen wat de ander doet én hoe dat jou raakt, wordt zichtbaar wat er moet gebeuren.

Wat er voor Robert moest gebeuren, is ruimte krijgen om de dingen niet meteen precies te hoeven weten alvorens een stapje te zetten. Dat zette hem vast, al jaren. Ontdekken dat je zoekend, voelend en proberend de weg ontwaart die je past, dat opende voor hem een nieuwe wereld.

Om hem dat te kunnen laten ervaren in de therapeutische relatie met mij, moest er aan mijn kant ook wat gebeuren. Zelfzorg voorafgaand en tijdens de sessies. Begrip voor de deining die ik van binnen voel en snappen waarom ik dat zo ervaar, werkte voor mij geruststellend. Ik voel mijn innerlijke kind ontspannen. Kalmte en rust tijdens de sessies creëer ik door mijn handen om een kop warme thee te vouwen.

Anders begeleiden

Als de onderliggende dynamiek van je cliënt en van jouzelf helder wordt, kun je anders begeleiden. Juist het loskomen van datgene wat de cliënt bij je oproept, opent de weg naar herstel. In het traject met Robert kon ik daardoor bewust uitspreken ‘ik weet het even niet, laten we maar even een moment rust nemen’. En dan nam ik rustig een slokje thee. Ik ging niet meer mee in de beweging die hij bij me opriep: namelijk de dingen heel goed moeten weten. Het niét weten en toch oéké zijn was voor Robert een heilzame weg. Uiteindelijk riep het geen spanning meer bij hem op en kon hij in contact komen met de verlangens van zijn hart.

Schrik niet maar werk er doorheen

Schrik niet als de cliënt lastige emoties of gedrag bij je oproept. Werk erdoorheen. Dan valt de beladenheid van je af en kan je de cliënt ontwaren voor wie hij is: iemand die hulp zoekt omdat zijn strategieën hem gevangenhouden.

Nelleke Petit, Stichting Rosegarden. Rosegarden is een Stichting van Christen Psychosociaal Therapeuten. De psychosociale (kinder)therapeuten die zijn aangesloten bij Stichting Rosegarden, werken vanuit een christelijke identiteit. www.stichting-rosegarden.nl