Steeds meer verlang ik terug naar de tijd dat er genoeg tijd, ruimte en geld was in de geestelijke gezondheidszorg. De tijd waarin niet alleen de diagnose en het aantal minuten voor een behandeling centraal staan. Maar het gesprek waar het veel meer gaat over de vraag: ‘Wat is je overkomen’, wat is jouw diepste pijn en wat is jouw diepste verlangen?’
We meten, diagnosticeren en behandelen, maar wat zijn we nou eigenlijk aan het doen? Als we ons die vraag stellen, begeven we ons op het filosofische vlak. Een verstillende vraag. Dan raakt de psychologie de filosofie, de oorsprong van het denken over ons zijn en over onze pijn. De eerste psychologen waren immers filosofen.
Er is weinig besef van het belang voor een filosofische blik in gangbare psychologische interventies. We worstelen allemaal met het leven, met onszelf, met relaties, met wat we ten diepste verlangen maar niet krijgen. Met trauma en verlies. Met de vraag wat we hier allemaal met elkaar aan het doen zijn. Hele normale existentiële vragen, waar we steeds meer hulp voor vragen, alleen de antwoorden vinden we niet in de DSM-V, niet in de GGZ.
En voor die existentiële vragen is geen diagnose nodig. Alhoewel een heel grote groepering dat wel steeds vaker eist. Stante pede, ik wil een oplossing voor mijn lijden en daar moet een psycholoog maar voor zorgen. Wat echter meer waarde zou kunnen toevoegen, is een filosofische aanpak in aanvulling op de psychologie. Een aanpak met veel meer focus op het verklaren van hoe het leven nou eigenlijk werkelijk in elkaar zit en hoe we ons daarmee moeten leren verhouden. En dan in het bijzonder hoe we ons moeten verhouden tot elkaar. Filosofie als antwoord op het waarom en psychologie over het hoe en het wat van de menselijke geest en het menselijk gedrag.
Anita Laumann is integratief therapeut, poh-ggz, docent social work, schreef in 2020 het boekje De kunst van veerkracht, schildert, schrijft theaterstukken, woont samen met Joop en poes Isabelletje en is Omanita van 5 bonuskleinkinderen. www.authenticum.nl
