Ik ben Inge en ben nu 2,5 jaar bezig met mijn partner om zwanger te worden. Dit begon aanvankelijk met onschuldige IUI-pogingen en dit werd al snel een medisch verhaal door adenomyosis en endometriose. Inmiddels 4 operaties gehad en heb veel medische klachten die steeds erger worden, zodat het terugplaatsen van embryo’s letterlijk in de ijskast staat. Bang om nooit moeder of oma te worden. Het beperkt mijn leven op dit moment. Waar ik eerst vasthield aan hoop, ben ik nu bang voor dat zwarte gat. Ik voel me onbegrepen.
Met deze mail hebben we in april 2024 onze eerste afspraak voor een sessie gemaakt. De medische woorden, het onvervuld verlangen van de kinderwens kan ik makkelijk plaatsen en begrijpen door mijn achtergrond als obstetrisch verpleegkundige en in mijn vakgebied als therapeut.
Ik luister naar je verhaal, je pijn, je onvervulde verlangen en de rouw voor het kindje dat je nog niet hebt kunnen dragen. Hoop die langzaam van je wegsijpelt naar wanhoop. Alleen……. Eenzaam….. de stilte in jou terwijl de kinderen buiten schreeuwen op het schoolplein naast het huis waar je woont. Het huis dat daarom niet als thuis voelt. Gevangen in je verdriet. Gevangen in de pijn van je zieke baarmoeder die het terugplaatsen van jullie embryo’s niet aankan.
De weg kwijt, verdwaald in de mist met een lichaam dat ook steeds verder van je wegdrijft, dat niet meer van jou is, maar voelt als een project van de medische wereld. De medische molen van infertiliteit, de leeftijd die je inhaalt terwijl je hart huilt van de rouw van het kindje dat je niet dragen kan.
Wie ben jij Inge, zonder dit verlangen? Wat blijft er dan nog over? Is het hoop of wanhoop? Ben je aan het strijden of ben je uitgestreden? Deze vragen krijgen alle ruimte tijdens de sessies, je ervaart verdriet, moed, hoop, wanhoop, eenzaamheid en alle emoties daartussen. Je verlangen brengt je uit balans en je probeert steeds in verbinding te blijven met jezelf en je partner, de vader van jullie niet gedragen kind.
De verbinding wordt versterkt tijdens een sessie waarin jullie samen komen. Hetzelfde verlangen en ieder zijn betekenis aan dit verlangen. Op zoek naar balans, hoe de ruimte te vullen tussen eenzaamheid en gezamenlijkheid. Dezelfde wens en toch ieder zijn verdriet op zijn manier. Samen kijken we kritisch naar jullie leefstijl en voegen we tekorten aan met orthomoleculaire voedingssupplementen om van vullend naar voedend te komen.
Je baarmoeder blijft ziek, twijfel en wanhoop slaan toe. De pijn, steeds opnieuw naar het ziekenhuis…… Wanneer is het genoeg? Alleen jij hebt het antwoord op deze vraag. “Mijn baarmoeder is ziek, de plek die bedoeld is als een veilige plek voor een nieuw leven, is nu mijn vijand”, is je antwoord. De artsen hebben je verteld dat je baarmoeder verwijderd moet worden om de pijn, het bloedverlies te stoppen en herstel te overwinnen. Maar telkens als je het overweegt, voel je de angst. Voelt het niet als overwinnen maar als een verlies. Een verlies van je baarmoeder en een verlies van een mogelijkheid om jullie kindje te dragen. Want als je deze stap zet, is het definitief. Is de pijn definitief weg, maar tevens de kans op een terugplaatsing van jullie embryo’s. Wat blijft er dan nog over? Pleegouderschap, adoptieouder. Het voelt niet als het vervullen van je verlangen.
Want als een pleegouder of bij adoptie blijven jullie embryo’s onaangeraakt. Het maakt je wanhopig. Je hoopt dat je op een dag wakker mag worden en de kinderwens niet met je mee ontwaakt. Deze dag is er nog niet……… en telkens maakt wanhoop plaats voor hoop.
Hoop als een wensouder: jullie embryo’s in een gezonde baarmoeder van een andere vrouw. Dit voelt goed. Dit past.
En hier komt ruimte voor een andere manier. Een kindje van jullie samen op een andere manier. Maar de wet lijkt voor jullie gevoel tegen jullie te werken. Wat voor jullie zo vanzelfsprekend lijkt, wordt geblokkeerd door regels en beperkingen.
Draagmoederschap en de regels eromheen
Welke regels zijn er dan? De Raad voor de Kinderbescherming wil de rechten van kinderen vanaf het prille begin zo goed mogelijk beschermen. Ook de kinderen geboren uit draagmoederschap. Een draagmoeder is een vrouw die ervoor kiest om zwanger te worden met de bedoeling het kind na de geboorte af te staan. De draagmoeder maakt deze keuze bewust en vrijwillig.
Hierbij is er een verschil tussen laagtechnologisch draagmoederschap en hoogtechnologisch draagmoederschap. Bij laagtechnologisch draagmoederschap wordt de eicel van de draagmoeder bevrucht met het zaad van de wensvader of een donor. Bij hoogtechnologisch draagmoederschap wordt via IVF een embryo gecreëerd en teruggeplaatst in de baarmoeder van de draagmoeder. Zo is niet alleen de zaadcel van de wensvader of donor maar ook de eicel van de wensmoeder of een donor. Dit is de situatie voor jullie. Wensouders om jullie eigen embryo’s te laten plaatsen in een baarmoeder van een draagmoeder.
De slagingskans van IVF is ook bij hoogtechnologisch draagmoederschap van toepassing. Dit betekent dat de kans op zwangerschap per poging ongeveer 25% bedraagt. Na drie pogingen is ongeveer 60% zwanger. Zoals bij elke zwangerschap bestaat er een kans van ongeveer 20% op een miskraam.
De regels beginnen echter nog eerder, omdat je niet openbaar om een draagmoeder mag vragen. Hier voelt het voor jullie alsof de wens als wensouder een onuitgesproken wens is en blijft.
In Nederland is het in de wet nog niet goed geregeld met het juridische ouderschap voor wensouders en draagouders. Bij draagmoederschap maak je daarom tijdens de procedure bij de rechtbank gebruik van wetten en regels die van oorsprong niet bedoeld zijn voor draagmoederschap.
In het Nederlandse familierecht wordt uitgegaan van het principe ‘mater semper certa est’. Dit betekent dat degene die een kind draagt, volgens de Nederlandse wet de juridische moeder van het kind is. Dit principe stamt uit een tijd waarin er op medische gebied nog weinig mogelijk was en er ook geen rekening werd gehouden met draagmoederschap. De draagmoeder is de juridische ouder van het kind. Ook heeft de draagmoeder automatisch het ouderlijk gezag over het kind. Het ouderlijk gezag en het juridische ouderschap moet daarom overgedragen worden naar de wensouders. Dit gaat via een verzoek aan de rechtbank.
Na de geboorte zijn de wensouders niet altijd de juridische ouders en moeten de ouders verschillende procedures starten om de juridische ouders te worden. Deze procedures kunnen lang duren en brengen onzekerheid mee.
Veel regels en procedures, allemaal om het kind en elkaar te beschermen. En niet alleen het kind, ook de wensouder, de draagmoeder en het zorgteam dat het mogelijk kan maken. Er worden strenge voorwaarden gesteld. Er vindt een medische en psychosociale screening plaats voordat de behandeling van start kan gaan. Het zorgteam heeft niet alleen de taak om hulp te bieden maar is ook medeverantwoordelijk voor het welzijn van het toekomstige kind.
En wat als er complicaties optreden? Ook hier zijn regels vastgelegd om het kind centraal te stellen. De wensouders komen met de draagouders overeen dat ongeacht de medische toestand van het kind, ze het kind na de geboorte zullen verzorgen en opvoeden en dat een juridische procedure zullen starten om de opvoedverantwoordelijke taken over te dragen van de draagmoeder (en eventueel diens partner) naar de wensouder(s).
En de draagmoeder. Als je geen familiaire of diepe vriendschappelijke binding hebt met de wensouders?
Gedurende een zwangerschap kan er hechting plaatsvinden tussen draagmoeder en kind. De kwaliteit en intensiteit van die hechtingsrelatie is echter sterk afhankelijk van verwachtingen van de draagmoeder ten opzichte van het toekomstige kind. Over de hechtingsrelatie tussen draagmoeder en kind is vooralsnog weinig bekend. Draagmoeders lijken al van tevoren de baby te beschouwen als die van de wensouders. Deze zwangerschap wordt hierdoor als essentieel anders beleefd. Toch moet er rekening mee gehouden worden dat de draagmoeder gevoelens van hechting kan ontwikkelen waardoor er een conflict kan ontstaan tussen haar initiële bedoeling om het over te dragen en haar actuele beleving van de zwangerschap.
De regels zijn er dus om alle betrokkenen te beschermen. Maar het maakt dat de wens niet zichtbaar is. Een wensouder voelt dan meer als een hoopouder. Een onuitgesproken verlangen dat steeds opnieuw de teleurstelling geeft. In de regels, in je lijf…… in elkaar, met elkaar. Alles door elkaar.
Wat als……. je op een dag wakker wordt en je kinderwens niet met je mee ontwaakt? Wie ben jij dan Inge? Wie kan je dan zijn? Welke kant beweeg je dan op? En wat zie je dan?
Katja Ngo-van Hoof is als psychosociaal therapeut gespecialiseerd in het begeleiden van zwangere en kraamvrouwen. Ze begeleidt ouderparen bij het verlies van het (on) geboren kind en bij het verwerken van een traumatische bevalling.
www.counseling-warande.nl
