Fijne motoriek bij kinderen is vaak onderbelicht als mogelijke oorzaak van onzekerheid en faalangst op school, zo blijkt uit de praktijkervaring van deze kinder- en jeugdtherapeut. Natuurlijk krijg ik ze bij me, in mijn praktijk voor integratieve kinder- en jeugdtherapie. Onzekere kinderen met een diepgewortelde angst om fouten te maken en te falen. Kinderen met een weerstand tegen alles wat te maken heeft met school. Het is een therapeutische puzzel om een mogelijke oorzaak te vinden. Wat maakt dat dit kind zó onzeker is en een verminderd zelfvertrouwen laat zien?
Een oorzaak waar ik al meerdere keren tegenaan ben gelopen, is het bestaan van visuele problemen, zoals kleurenblindheid of het Visual Snow Syndroom. Waarbij het mij van het hart moet dat ik niet snap hoe school en schoolartsen zoiets kunnen missen. Het houdt mij in ieder geval scherp.
Signalen van problemen met fijne motoriek bij kinderen
Een bron van informatie is het observeren tijdens het knippen, tekenen of bouwen van iets. Soms zie ik een afwijkend gedrags- of bewegingspatroon. Kinderen die met hun neus op het papier zitten, een aarzeling die je niet verwacht, zwetende handen, stroef bewegen etc. Dan wordt de puzzelaar in mij wakker.
Het boek Als fijne motoriek moeilijk gaat vind ik als ’therapeutische puzzelaar’ werkelijk een geschenk! Niet dat ik op de stoel wil gaan zitten van de psychomotorische professional, maar gewoon om meer vakkennis te hebben waardoor ik eerder herken en eventueel kan doorsturen.
Over de auteurs van het boek
Het boek is geschreven door Marc Litière, Ellen Schoonjans en Karen Vermeerbergen. Marc heeft een indrukwekkende 40 jaar ervaring op de teller in de diagnostiek en therapie bij kinderen. Ellen en Karen hebben een achtergrond in revalidatiewetenschappen en kinesitherapie. Deze samenwerking heeft een uitermate leesbaar en praktisch boek opgeleverd over het belang van fijne motoriek bij kinderen.
Ik werd erg blij van de combinatie van theorie en de vele oefeningen met een casus. In de casussen werden mijn persoonlijke ‘puzzeltochten’ gespiegeld. Aan de hand van de vraagstelling: wat zou er aan de hand zijn met deze kinderen? worden mogelijke hypotheses en oplossingen uitgewerkt. Prikkelende materie dus.
Naast het superhandige feit dat de hoofdstukken nog even voor de lezer worden samengevat is er nog meer dat Als fijne motoriek moeilijk gaat tot een aanrader maakt. De stappenplannen en de maar liefst 300 oefeningen en werkbladen zijn een welkome toevoeging. En ik val natuurlijk voor de prachtige quotes zoals:
‘See me, feel me
Touch me, heal me’.
The Who
Waarom fijne motoriek bij kinderen belangrijk is
Fijne motoriek bij kinderen omvat de kleine, precieze bewegingen van handen en vingers die nodig zijn bij schrijven, knippen, veters strikken en knoopjes dichtmaken. Problemen hiermee kunnen op school leiden tot vermijdingsgedrag, faalangst en een lager zelfbeeld, ook al heeft het kind verder geen leerprobleem. Vroege signalering door ouders, leerkrachten en therapeuten is daarom belangrijk, zodat een kind niet onnodig lang worstelt zonder dat de onderliggende oorzaak wordt herkend.
Bij aanhoudende zorgen over de fijne motoriek bij kinderen kan een kinderfysiotherapeut of ergotherapeut gerichter onderzoek doen en een passend oefenprogramma opstellen. Meer informatie over signalen en ondersteuning is te vinden via Opvoeden.nl.
Lees ook meer gerelateerde artikelen op de themapagina van TCC Magazine 2025.
Veelgestelde vragen
Hoe herken ik problemen met fijne motoriek bij kinderen?
Let op signalen zoals moeite met knippen, tekenen of veters strikken, een ongebruikelijke pengreep, snel gefrustreerd raken bij precieze taken, of vermijding van schoolse activiteiten. Fijne motoriek bij kinderen ontwikkelt zich in tempo per kind, maar aanhoudende achterstand verdient aandacht.
Kan een probleem met fijne motoriek bij kinderen samengaan met faalangst?
Ja, dat is precies waar dit boek en deze recensie op wijzen. Kinderen die merken dat schoolse taken hen meer moeite kosten dan leeftijdsgenoten, kunnen daardoor onzeker worden en schoolse activiteiten gaan vermijden, wat de problemen met fijne motoriek bij kinderen extra kan versterken.
Voor wie is het boek Als fijne motoriek moeilijk gaat geschikt?
Het boek is geschreven voor professionals zoals kinderfysiotherapeuten en ergotherapeuten, maar is ook toegankelijk voor kinder- en jeugdtherapeuten en andere begeleiders die meer willen leren over fijne motoriek bij kinderen zonder zelf specialist te worden.
Wat kan ik als ouder zelf doen bij problemen met fijne motoriek bij kinderen?
Stimuleer spelenderwijs oefenen, zoals kralen rijgen, klei kneden of knutselen, en bespreek aanhoudende zorgen met de leerkracht of huisarts. Bij twijfel kan een verwijzing naar een ergotherapeut of kinderfysiotherapeut helpen om de fijne motoriek bij kinderen gericht te ondersteunen.
Is professionele hulp altijd nodig bij problemen met fijne motoriek bij kinderen?
Niet per se meteen. Lichte achterstanden kunnen soms met extra oefening thuis en op school worden ingehaald. Wanneer een kind echter duidelijk achterblijft bij leeftijdsgenoten of er duidelijke emotionele impact is, zoals faalangst, is een verwijzing naar een specialist voor fijne motoriek bij kinderen wel aan te raden.
Kortom, fijne motoriek bij kinderen verdient een vaste plek in het denken van iedereen die met kinderen werkt, van leerkrachten tot therapeuten. Dit boek biedt daarvoor een praktische en toegankelijke basis.
