Er zijn vele vormen van lichaamsgerichte therapieën, waarbij het lichaam actief in het proces betrokken wordt, te noemen. Door met het lichaam te werken, kunnen diepere of onbewuste spanningen en emoties aan het licht komen en verwerkt worden. Hieronder vind je een aantal lichaamsgerichte methoden.
Haptonomie
Binnen de haptonomie staat (affectieve) aanraking centraal. Frans Veldman, de grondlegger, beschouwt haptonomie als ‘de wetenschap van de affectiviteit’. We begrijpen allemaal dat knuffelen en aanraken van een kind de basis legt voor een gezonde emotionele ontwikkeling. Als volwassenen raken we elkaar echter zelden nog op een natuurlijke en vertrouwde manier aan. Lichamelijk contact lijkt bijna uitsluitend toegestaan in privésituaties of wanneer het een duidelijke functie dient, zoals in verzorgende beroepen. Vaak krijgt aanraking dan een technische dimensie en wordt het niet meer ervaren als een persoonlijk en emotioneel geladen contact, terwijl aanraken een intrinsiek menselijke en basale vorm van verbinding is.
Haptonomie erkent de waarde van aanraking voor onze emotionele ontwikkeling en onderstreept dat aanraking een natuurlijke en essentiële vorm van menselijk contact is.
Haptotherapie
De therapeutische toepassing van haptonomie is haptotherapie. Deze vorm van therapie is geschikt voor mensen die sterk vanuit hun denken leven. Die veel ‘moeten’ van zichzelf en die daarin verandering willen brengen. Een haptotherapeut helpt cliënten door middel van aanraking en gerichte oefeningen om contact te maken met hun lichaam en te luisteren naar wat het te vertellen heeft. Je identificeert blokkades, verlangens en pijnlijke ervaringen. Door te leren voelen wat er werkelijk is, help je cliënten om authentiek zichzelf te zijn, los van externe verwachtingen. Haptotherapie biedt de mogelijkheid om in contact te komen met je ware zelf en vervolgens te ontdekken wat je echt wilt bereiken.
Somatic Experiencing
Somatic Experiencing betekent letterlijk ‘ervaren in het lichaam’. Het is een lichaamsgerichte methode voor het helen van trauma. SE richt zich op het begeleiden in gewaar-zijn van lichamelijke sensaties en het alsnog afronden van de natuurlijke reacties op traumatische gebeurtenissen.
Uitgangspunt bij SE is dat tijdens een stressvolle of traumatische gebeurtenis spanning zich vastzet in het lichaam. Wanneer spanning zich chronisch opstapelt, raakt het zenuwstelsel ontregeld. Dit heeft gevolgen op fysiek, emotioneel en mentaal niveau.
De grondlegger van Somatic Experiencing is dr. Peter A. Levine, gepromoveerd in de medische biofysica en in de psychologie. Peter Levine zag dat dieren in het wild onderhevig zijn aan hoge stress, maar niet getraumatiseerd raken. Hij ontdekte dat dieren instinctief weten hoe zij de intense energie die vrijkomt bij overlevingsgedrag (vechten, vluchten, bevriezen), kunnen reguleren en ontladen.
Als mens hebben we de neiging om deze natuurlijke ontladende reacties te blokkeren, wat leidt tot een opeenhoping van spanning. Peter Levine ontwikkelde de methode Somatic Experiencing om fysiologische reflexen alsnog af te ronden, zodat de balans in het zenuwstelsel kan herstellen. Somatic Experiencing is gestoeld op bevindingen uit de psychologie, neurowetenschappen en fysiologie.
Sensorimotor Psychotherapie
Sensorimotor Psychotherapie (SP) is een lichaamsgerichte behandelmethode voor trauma en gehechtheidsproblemen. Lichamelijke traumareacties kunnen alsnog worden verwerkt.
Uitgangspunt bij SP vormt het lichaam en de lichamelijke ervaringen. Het lichaam biedt informatie over wat iemand is overkomen, geeft aanknopingspunten voor het ontwikkelen van hulpbronnen en is de ingang voor verwerking van traumatische en gehechtheidservaringen.
De gedachte erachter is dat elementen uit een onverwerkt trauma in het lichaam worden opgeslagen. Deze lichamelijke reacties op trauma moeten alsnog worden afgemaakt om goed te kunnen verwerken. SP-therapeuten gaan ervan uit dat ieder mens beschikt over een helend vermogen en interne wijsheid.
Sensorimotor Psychotherapie (SP) is in 1980 ontwikkeld door dr. Pat Ogden. Zij bouwde voort op het werk van Ron Kurtz en zijn Hakomi-methode (1970) en de werkwijze van Ida Rolf voor structurele integratie (Rolf, 1971). Ogden baseert zich vooral op inzichten uit de gehechtheidstheorie, affectieve neurobiologie en dissociatie.
Ook is SP mede gebaseerd op de theorie van de Franse psychiater Pierre Janet, die het afmaken van lichaamsreacties na trauma, een ‘acte de triomphe’ noemde (1933).
Rebalancing
Rebalancing richt zich op het herstellen van de balans tussen lichaam, geest en emoties. Dit wordt gedaan door aanraking, zelfonderzoek en meditatie.
Rebalancing richt zich op het verkrijgen van meer contact met het lichaam en de gevoelswereld en wil mensen leren liefdevol en oordeelloos aanwezig te raken bij wat er zich afspeelt ‘van binnen’. Door deze aanwezigheid kan er een nieuwe balans ontstaan tussen lichaam, geest en ziel, tussen denken, voelen en zijn.
Rebalancing is oorspronkelijk ontstaan in de jaren ’70 in het Oosterse groei- en meditatiecentrum van de spirituele meester Osho. Rondom Osho verzamelden zich westerse lichaamswerkers en therapeuten met diverse expertises (als Rolfing, Feldenkrais, Trager, Alexandertechniek, craniosacraal-therapie en bio-energetica). Rebalancing ontstond uit de samensmelting van deze westerse vormen van lichaamswerk gecombineerd met de oosterse meditatieve benadering van Osho.
Pioniers Rob Merkx, Jeanine van Deursen en wijlen Barbara van Rooyen leerden elkaar kennen tijdens hun rebalancingopleiding in Italië en brachten deze methode naar Nederland. In 1989 richtten zij de Nederlandse opleiding tot Rebalancer op.
Bronnen: www.traumanet.nl en www.haptonomie.nl
