Relatietherapie: verbinding herstellen
Door: Ruud van Hal
De meeste relaties gaan niet stuk omdat er geen liefde meer is, maar men niet in staat is zich met elkaar te verbinden of verbonden te blijven.
Weinig mensen zijn graag alleen en zijn daarom dan ook al jong op zoek naar een duurzame relatie. Vaak begint dit leuk, soms zelfs romantisch, maar in de meeste situaties blijft dit niet zo. Het meest duidelijke signaal dat een duurzame relatie vaak een keerpunt kent, is terug te zien in het aantal duurzame relaties dat weer verbroken werd. Soms verloopt dit harmonieus maar in veel situaties met veel disharmonie. Er zijn ook situaties waarin geen andere uitweg is dan te kiezen voor het verbreken ervan.
In iedere relatie nemen we onze eigen unieke rugzak uit het verleden mee. In relaties speelt de manier waarop we hebben geleerd te hechten als kind, een belangrijke rol. Dit is mede bepalend voor hoe relaties er later uit komen te zien. Hierbij komt dat omstandigheden en mensen veranderen en soms niet zo zijn als ze dachten. Iedere relatie kent haar hoogte- en dieptepunten; van belang is de vraag wat mensen in een relatie op dat moment ermee willen. Ze kunnen ervoor kiezen om te denken dat ze niet meer bij elkaar passen; het is over en ieder gaat zijn eigen weg. Dit met het risico dat de situatie zich gaat herhalen in een nieuwe relatie. In iedere nieuwe relatie neem je jezelf immers ook altijd weer mee.
In de relatietherapie ga je als therapeut samen met cliënten op weg om te achterhalen wat ze beiden in hun rugzakje hebben als ballast. Hierbij is te denken aan de hechtingsstijl die ze als kind hebben ontwikkeld. Ook is het belangrijk te onderzoeken wat de geboden en verboden zijn, die ze beiden in hun opvoeding hebben meegekregen en die nu op volwassen leeftijd nog een belangrijke rol spelen. Mogelijk vragen die om een herdefiniëring. Ook de blauwe plekken die als kind of op latere leeftijd in het leven zijn opgelopen, kunnen in een volwassen relatie pijnpunten geven, die vragen om erkenning en verlichting.
Verder ga je als therapeut en cliënten samen onderzoeken hoe er meer vanuit eigen verantwoordelijkheid naar elkaar toegegroeid kan worden. In een relatie is er sprake van twee unieke persoonlijkheden, die vanuit een eigen verantwoordelijkheid een verbinding aangaan. Als relatietherapeuten noemen we dit wel dat je een eigen landje hebt maar ook een gezamenlijk landje. Dit vraagt zelfinzicht, respect en wederzijdse erkenning. Als hier in de verbinding deuken zijn ontstaan, is het zoeken naar een hernieuwde verbinding. Leren verbinding te maken en communicatie zijn twee belangrijke thema’s in relatietherapie.
Een ander punt dat om duidelijkheid vraagt, is het type strijdpatroon dat beide partners hebben ontwikkeld. Hoe ziet de onderlinge strijd eruit? Vechten, vluchten of bevriezen? Vaak is het een vicieuze cirkel geworden, die doorbroken mag worden. De wijze waarop de strijd wordt gestreden, heeft ook veel met de geschiedenis van beide personen te maken.
Als relatietherapeut heb je in relatietherapie een andere rol dan bij individuele therapie. Vaak zijn er twee cliënten die beiden willen, dat je achter hen staat. Neutraal boven de partijen staan klinkt mooi, maar is niet juist als je gelooft dat in therapie de relatie en verbinding tussen therapeut en cliënten een belangrijke basis is. Het vraagt veel fijngevoeligheid om beide deelnemers te erkennen in hun situatie en steun te bieden. Belangrijk is dat je als therapeut jezelf niet laat verleiden om in een patstelling mee te gaan. Bij relatietherapie is het regelmatig zo dat de emoties hoog oplopen en hier moet je als therapeut mee om kunnen gaan. Er zijn situaties waarbij directief zijn noodzakelijk is. Veel therapeuten werken indirect om de voortdurende directe confrontatie uit de weg te gaan. Hierbij kun je denken aan beeldcommunicatie met poppetjes wat je ook in een zandbak kunt doen. Er zijn veel stromingen op dit gebied, die allemaal effectief kunnen zijn als ze passen bij je als therapeut en de betreffende cliënten.
Bij relatietherapie is de motivatie bij beide partners van belang. Als therapeut herken je al snel of deze er wel of niet in voldoende mate is. Maak eventuele knelpunten hierin bespreekbaar. Herstel van relatie vraagt in veel situaties op het eerste gezicht meer inzet en energie dan uit elkaar gaan. Dit moeten mensen op kunnen brengen en anders is herstel niet haalbaar. Ook is het van belang dat de deelnemers niet elkaar willen veranderen, maar vooral gericht zijn op wat hun eigen deel kan zijn in de verandering om te komen tot een gezamenlijk landje dat voor beiden goed is!
Ruud van Hal is relatietherapeut en psychosociaal therapeut. www.setaradvies.nl
www.stichting-rosegarden.nl
Meer artikelen over relatietherapie en hechting leest u in ons magazine-archief. Achtergrondinformatie over relatietherapie en hechtingsstijlen vindt u ook bij Psychologie Magazine.
