Supervisie als spiegel voor je professioneel handelen
Supervisie helpt therapeuten om bewust te worden van hun eigen invloed op het hulpverleningsproces. Meer achtergrond over supervisie als begeleidingsvorm is te vinden op Wikipedia. Lees ook andere artikelen over persoonlijke ontwikkeling in PSC Magazine 2015.
Door: Hetty van Leuven
Intervisie is breed geaccepteerd door psychosociaal therapeuten, terwijl supervisie minder bekend is. Het kan juist heel verrijkend en noodzakelijk zijn om te ontdekken welke invloed jij zelf hebt op je professioneel handelen, bemerkte Hetty van Leuven.
In 2008 richtte Hetty een praktijk voor psychosociale hulpverlening op: De Weergave-Ede. Een scala van hulpvragen passeerden in de afgelopen jaren de revue. Van angsten en een gebrek aan zelfvertrouwen tot geloofsconflicten en depressies. “Maar toen een cliënt aanklopte, die een boekje opendeed over de impact van huiselijk geweld, merkte ik, dat ik dat lastig vond om daar met haar over te spreken. Het onderwerp raakte aan ervaringen uit mijn eigen jeugd.” Toen zij zocht waar dat vandaan kwam, merkte Hetty dat ze zichzelf onbewust een spreekverbod had opgelegd over dit onderwerp. “Ik had het veilig opgeborgen op de rommelzolder van mijn leven. Maar nu liep ik ineens tegen die rommel aan.”
Geen therapie
Het was deze ervaring die Hetty ertoe aanzette om supervisie te zoeken. Tot die tijd had ze voornamelijk ervaringen met intervisie. “Daarbij bespreek je samen met andere therapeuten een casus. Hoe pak je een hulpvraag van een cliënt aan, waarom maak je bepaalde keuzes? Allemaal relatief veilig. Je kunt er zelf als persoon min of meer buiten blijven.”
Supervisie gaat een stapje verder. Daarbij kijk je naar wie jij bent en hoe je handelt als therapeut. Met als doel dat denken, voelen en handelen uiteindelijk één geheel gaan vormen. “Voor de duidelijkheid”, zegt Hetty, “het is niet dat je zo zelf in therapie gaat. Het is altijd gerelateerd aan je beroep, het professioneel handelen als therapeut. Daarbij ontdek je ook hoe het voor cliënten voelt om met jou in gesprek te gaan. Het is heel kwetsbaar om supervisie te hebben. Je stelt jezelf kwetsbaar op en dat kan pijnlijk zijn, maar tegelijkertijd verrijkt het je persoonlijk enorm. Ik leerde erdoor om te ervaren wat er in mij omging en dat te benoemen. Dit te doen had, merkte ik, ook weer effect in gesprekken met cliënten en supervisanten.”
Opleiding tot supervisor
Inmiddels is Hetty zelf bezig met een tweejarige post-hbo-opleiding tot ervaringsgerichte supervisor. Toelating tot de opleiding geschiedt na een intake. Therapeuten moeten onder meer kunnen aantonen dat ze beschikken over voldoende cliënturen, open zijn, bereid zijn om te leren en te reflecteren op hun eigen handelen. “Ik vind het heerlijk om mezelf te ontwikkelen. Bovendien ligt de opleiding in het verlengde van wat ik in mijn praktijk doe. Je bent ook als supervisor bezig met therapeutische processen.”
Supervisanten kunnen bij Hetty terecht voor het ontdekken van hun blinde vlekken of het opruimen van blokkades. “Supervisie kan ook uitkomst bieden als je stagneert met een cliënt. Bijvoorbeeld, als je de kern niet kunt raken, of als een cliënt zich niet houdt aan de afspraken, of te makkelijk is, of zich niet kwetsbaar wil opstellen. Het vraagt moed om in supervisie ook naar jezelf te kijken en je af te vragen: zit het bij mij soms niet lekker?”
Om kwetsbaar te kunnen zijn is veiligheid belangrijk. Dat zorgt ervoor dat nog altijd meer therapeuten kiezen voor intervisie dan supervisie. “Therapeuten willen graag anderen helpen, maar het is ook belangrijk om jezelf te ontwikkelen en issues in je leven onder ogen te zien. Supervisie is in mijn ogen dan ook noodzaak en een waardevolle aanvulling op intervisie.”
Registratiepunten
Supervisie telt net als intervisie, bijscholing en literatuurstudie mee voor het behalen van NFG-registratiepunten. Supervisietrajecten zijn er in verschillende vormen. Je kunt individueel supervisie ondergaan, in tweetallen of in een kleine groep. De individuele methodiek heeft als voordeel dat je als therapeut veel aandacht krijgt. De triade- of groepsmethodiek heeft als meerwaarde, dat je ook kunt spiegelen met andere therapeuten. Een supervisietraject start met een kennismakingsgesprek. Daarin komt aan de orde waarom je als supervisant supervisie wilt ondergaan. Ook bespreek je de voorwaarden zoals de kosten, locatie, eventuele groepssamenstelling en het aantal sessies. Dat zijn er minimaal tien. Deze afspraken komen op papier te staan.
Reflectieverslagen
“In de gesprekken beginnen we met vragen zoals: Wie ben je en wat voor praktijk heb je? Vervolgens zoomen we steeds verder in. Waar loop je tegenaan, wat ervaar je daarbij en hoe beïnvloedt dat jouw handelen? Van elk gesprek maak je een reflectieverslag waarin je aangeeft wat het gesprek met je doet. Dat bespreek je weer samen want dit versterkt het zelfonderzoek en maakt het leerproces zichtbaar.”
Dat het schrijven van reflectieverslagen soms uitdagend is, heeft Hetty zelf gemerkt toen ze supervisie onderging. “Zeker als je kiest voor ervaringsgerichte supervisie. In tegenstelling tot het wat meer theoretische alternatief, niet-ervaringsgerichte supervisie, gaat het om wat cliëntcontact met jou doet en welke invloed jij hebt op de ander. Ik merkte dat ik het spreken over wat ik dacht, vond of voelde, afgeleerd had in mijn jeugd. Ik moest soms echt zoeken naar woorden. Opnieuw leren benoemen kan een proces zijn.”
Supervisie heeft Hetty geholpen en aangespoord om (onbewuste) patronen en pijn onder ogen te komen en de confrontatie ermee aan te gaan. “Daardoor heb ik gemerkt dat, na verwerking, moeilijke situaties uit het verleden geen belemmering meer hoeven te zijn in het contact en werk met cliënten. Deze ervaringen kunnen cliënten weer helpen om op hun beurt hun eigen ervaringen onder ogen te zien en te verwerken, zodat ze op een goede manier verder kunnen met hun leven.”
De supervisor
Een ervaringsgerichte supervisor kan supervisie geven aan bijvoorbeeld therapeuten, maatschappelijke werkers en studenten. Hij of zij leert de supervisant om problemen in wisselwerking te zien tussen de supervisant, zijn cliënten en directe werkomgeving, treedt de problemen van de supervisant op een persoonlijke en ervaringsgerichte wijze tegemoet, en helpt de supervisant zijn moeilijkheden te zien in verband met hoe de supervisant leert van zijn eigen ervaringen.
Supervisie volgen bij Hetty: NFG-registerleden moeten tweejaarlijks een aanvraag indienen voor herregistratie. Hetty van Leuven is, ook voor haar opleiding tot supervisor, nog op zoek naar therapeuten die, geregistreerd door het LVSC, supervisie willen ondergaan (supervisanten). Voor aanmeldingen of meer informatie: www.deweergave-ede.nl of vanleuven@deweergave-ede.nl.
