Door: Rick Denkers, voorzitter NFG
Een mens kan te duur zijn. Als je de pech hebt om in Nederland met een verkeerde ziekte geboren te worden, kan het zo maar zijn dat je in de categorie ’te duur’ zit. ‘Wees gerust’, lazen we een paar dagen later. De berichtgeving was een proefballonnetje. Is dat zo? Maar wat dacht u van een jongetje van 11 dat in een speeltuin in coma is geschopt? De enige hoop die de ouders hadden, was een zuurstoftherapie die alleen in de Verenigde Staten gegeven wordt. De kosten liggen in de categorie ’te veel’. Nog los van de verblijfskosten van de ouders. En dus hebben de ouders van dit jongetje geld ingezameld om de therapie te kunnen betalen.
Moeten we in Nederland alles vergoeden? Moeten we elk medicijn of elke therapievorm maar bekostigen omdat iemand er baat bij kan hebben? Niet eens genezen maar er baat bij hebben? Eigenlijk is de onderliggende vraag er een voor de medische ethici. Wat is de prijs die we als samenleving aan een mensenleven toekennen?
Die discussie hebben we nog nooit durven voeren in onze samenleving. Daarom gelden nog altijd de christelijke uitgangspunten: het leven is heilig en door God gegeven. Prima als je christelijk bent, maar is onze samenleving niet sterk ontkerkelijkt? Waarom zijn we nog altijd niet aan de herijking gekomen van de normen en waarden van en voor de niet-christelijken?
Als je de cijfers bekijkt, schrik je wel even. Ruwweg is het aantal behandelmogelijkheden met 300 procent gestegen sinds 1980. Maar de kosten zijn vertienvoudigd.
Wie moet dit vergoeden?
Ik juich het proefballonnetje toe. In onze dagelijkse praktijk merken we hoe verzekeraars worstelen met de zware taak die wij hun gegeven hebben: bepalen wat wel en niet vergoed wordt. De vraag is echter of dat een taak is die alleen bij de zorgverzekeraars thuishoort. In mijn opvatting niet. We laten nu – heel handig want ethiek komt ons soms lastig uit – de zorgverzekeraar er maar alleen voor staan. De politiek draait er al jaren omheen.
Daarnaast woedde de afgelopen tijd de discussie over het feit dat voor medicijnen die verzekeraars wel vergoeden, vaak de hoofdprijs betaald dient te worden. Medicijnen die in Spanje bijvoorbeeld maar een fractie kosten van wat ze in Nederland kosten. Duidelijk is hieruit geworden dat we in Nederland niet de beste onderhandelaars op de farmaceutische industrie hebben afgestuurd. Of wellicht is de lobby van de farmaceutische industrie gewoon erg goed. Ook de apothekers spelen in dit spel een rol. Juist vanwege de enorme winsten in het verleden werden apotheken behoorlijk wat geld waard en moesten startende apothekers enorme geldbedragen neertellen om een apotheek over te nemen. En die komen nu in de problemen doordat verzekeraars steeds vaker ingrijpen in de prijzen van medicijnen. De apothekers daarentegen zijn niet zo snel bereid om goedkopere medicijnen te verkopen; dat scheelt hun immers fors in hun winstmarge. Zo speelt zich al jaren een soort van kat-en-muisspel af tussen verzekeraars en apothekers. De politiek staat erbij en kijkt ernaar en reageert zo typisch als de politiek dat alleen maar kan: ketelmuziek als het kalf verdronken is.
We kunnen niet meer alles vergoeden. Dat is hard om te moeten zeggen. Naast eerlijkheid moet er ook mededogen zijn. We moeten aan deze discussie een element toevoegen. Dat is adequate begeleiding in de vorm van palliatieve (psychische) zorg. Iets dat in Nederland volstrekt in de kinderschoenen staat. Als we naar andere landen kijken, zien we dat een land als bijvoorbeeld het Verenigd Koninkrijk vele jaren op ons voorligt.
De NFG kent inmiddels enige tientallen therapeuten die gespecialiseerd zijn in psychische, palliatieve ondersteuning. Die therapeuten helpen bij het geven van een zinvol (restant van het) bestaan. En dat tegen een fractie van de kosten die er nu vaak gemaakt worden en waarbij we onze ogen sluiten voor het onvermijdelijke: elk mens, hoe jong of oud ook, moet een keer sterven. Laten we als samenleving dat stervensproces met mededogen vormgeven en niet met pillen en poeders (alleen). We merken dat steeds meer mensen er bewust voor kiezen om zich op een waardige manier te laten bijstaan op weg naar de dood. Ervoor kiezen om niet achter een nieuwe ‘hoopvolle’ behandeling aan te gaan.
Het jongetje van 11 had er baat bij, zeiden zijn ouders. Hij is echter niet uit zijn coma ontwaakt.
Het wordt tijd dat we die discussie eens een keer met elkaar gaan voeren. Wat is de zorg ons waard? Wat mag een mensenleven kosten? De maatschappij begint er voorzichtig aan. Nu de politiek nog.
www.de-nfg.nl
Meer informatie over wat de basisverzekering wel en niet vergoedt, is te vinden bij de Rijksoverheid. Lees ook ons eerdere artikel over patiënten en medische incidenten.
