Wanneer ben je eigenlijk een narcist?
Niet iedereen die zelfverzekerd overkomt is meteen een narcist: Martin Appelo nuanceert dit begrip in zijn werk. Meer achtergrond over narcisme is te vinden op Wikipedia. Lees ook andere interviews en artikelen in PSC Magazine 2015.
Martin Appelo is gezondheidszorgpsycholoog met een bijzondere aandacht voor narcisme. Hij is bekend van zijn boek Een Spiegel voor Narcisten en sprak op verschillende grote podia over deze psychische aandoening. Nu is hij bij Hupper te zien in een uitgebreid videocollege, waarin hij dieper ingaat op het thema dat hem niet alleen door zijn vak, maar ook als persoon enorm bezighoudt. Een kort één-tweetje met Martin Appelo.
Voor de lezers die jou nog niet kennen, kun je iets vertellen over je achtergrond?
Ja, ik ben ooit na mijn studie psychologie begonnen als rouwtherapeut. Daarna werkte ik een tijd in de chronische psychiatrie, vooral met schizofreniepatiënten. Vervolgens was ik ruim 10 jaar hoofd wetenschappelijk onderzoek bij Lentis, de ggz-organisatie in Groningen. In de tussentijd schreef ik boeken over de onderwerpen die mij bezighielden. Dit leverde steeds meer verzoeken op om lezingen en workshops te geven. Nu doe ik dat twee dagen per week. Daarnaast werk ik twee dagen met kankerpatiënten in het Behouden Huys, een centrum voor psycho-oncologie in Haren. Voor de rest geef ik therapie aan huis en supervisie aan collega’s.
Een van je bestsellers is het boek Een Spiegel voor Narcisten. Met welke reden ben je je in narcisme gaan verdiepen?
Dat zijn er eigenlijk drie. De eerste is dat mijn aanstaande exen mij vaak naar mijn hoofd slingerden dat ik een narcist ben. Dat ontkende ik natuurlijk. Maar op een gegeven moment werd ik ziek en raakte ik behoorlijk lang uit de running. In die tijd heb ik veel aan introspectie gedaan. Toen kwam ik erachter dat het wel klopte.
Verder is het zo, dat binnen de kankerwereld opvallend veel mensen met narcistische problematiek om hulp vragen. Ik ontdekte dat zij wel goed zijn in het afweren van aanvallen die van buiten komen, maar niet in het omgaan met aanvallen die van binnen komen. Ook is het zo, dat kanker je een psychologische boodschap geeft, die veel mensen met narcisme vroeger ook kregen: ‘Jij doet er niet toe’. ‘Jij denkt wel dat je iets voorstelt, maar dat is niet zo. Ik bepaal wat er met jou gebeurt!’ Dit intrigeerde me.
Een derde reden is dat er ongelooflijk veel verwarring is over narcisme. Er werden zoveel kenmerken met narcisme geassocieerd dat het bijna niet meer mogelijk was om niet narcistisch te zijn. Daarom gingen er binnen de psychiatrie stemmen op om het concept maar af te schaffen. Maar omdat narcisme zo destructief is voor relaties, kwam daar ook weer protest tegen. Dat gedoe rond narcisme hield mij bezig.
Deze redenen hebben gemaakt dat ik van narcisme mijn specialiteit heb gemaakt en er nu zelf ook meer controle over heb. Sterker nog, eigenlijk ga ik er nu perfect mee om! (knipoog)
Waarom zouden hulpverleners zich moeten verdiepen in narcisme?
Narcisme heeft te maken met verlangen, frustratie en vertrouwen. Dit zijn thema’s die voor iedereen van belang zijn. Of je nou hulpverlener bent in de psychiatrie of op een ander terrein, overal kom je narcisten tegen. Hulpverleners gaan narcisten vaak het liefst uit de weg, omdat ze zich door hen gekleineerd voelen of gewoon bang voor hen zijn. Door het volgen van mijn college leren mensen dat dit niet nodig is. Ze leren de kwetsbare kant van narcisme zien en ze leren om beter met narcisten om te gaan. Bovendien zullen heel wat hulpverleners ook hun eigen narcisme gaan zien en begrijpen.
Het college Narcisme van Martin Appelo is op ieder gewenst moment te volgen op www.hupper.nl. Foto: Nick Luypen Fotografie.
