Geheim recept
Column door Wilma de Haas
Mensen vragen weleens of ik gespecialiseerd ben. Meestal antwoord ik dan: ‘Nee, behalve in de mens.’ Verder werk ik niet met het begrip doelgroepen en houd me al helemaal niet bezig met specifieke problematiek.
Ik houd niet van problemen. Wel van mensen.
Toch klopt mijn antwoord niet helemaal. Want ik heb best wel veel ervaring met allochtonen. Niet alleen omdat ik zeven jaar met een Afrikaanse man een relatie heb gehad en volgens de statistieken een allochtoon kind heb omdat één van de ouders van niet-Nederlandse afkomst is. Maar ook heb ik jarenlang allochtonen begeleid in het kader van de inburgering en duale trajecten uitgevoerd.
Een van de belangrijkste boodschappen die ik mijn allochtone cliënten meegaf, was dat het er niet om ging hun identiteit in te ruilen voor die van de westerse. Maar dat ze het spel moesten leren spelen. ‘Als je dan de spelregels niet kent, verlies je altijd’, legde ik ze uit.
Zo begon ik dus standaard met de training cultuurverschillen waarbij ik het verschil tussen de Wij-cultuur en de Ik-cultuur aan de orde liet komen. Die cultuur zit zo verankerd in ons wezen dat ik cliënten bijna letterlijk verscheurd zag raken. Kies ik voor mezelf? Of kies ik voor mijn familie? Pijnlijke keuzes die altijd verlies impliceerden en volgens mij ook het onontkoombare drama van de multiculturele samenleving vormen. Vandaar mijn poging een onderscheid te maken tussen zijn en gedrag, want dat laatste vergt minder en is meer haalbaar.
De een pakte dit gegeven wat gemakkelijker op dan de ander. En leerde het spel (mee)spelen. Sommigen volhardden in een niet te winnen discussie. Die liet ik zichzelf mooi opblazen.
Bijzondere situaties dienden zich aan. Een cliënt bleef maar complete maaltijden aanleveren totdat ik me er bijna ongemakkelijk bij ging voelen. En ik zal nooit de cliënt vergeten die in zijn wil om mij te overtuigen zijn hele bovenlijf ontblootte om mij maar getuige te laten zijn van zijn oorlogslittekens. Toen zijn broek naar beneden ging, durfde ik pas in te grijpen.
Tijd bleek een rekbaar begrip, telefoontegoeden en batterijen bleken om onverklaarbare redenen altijd net op te zijn en ik heb nog nooit zoveel overlijdensberichten voorbij zien komen. Er was altijd wel eentje die week daarvoor doodgegaan.
Toen ik die trainingen gaf, was dan ook de verwachting dat die niet echt succesvol zouden verlopen. Dat het opkomstpercentage echt op het minimum zou zitten. Toch bleek tot grote verrassing het omgekeerde het geval.
Ze kwamen en ze bleven komen!
Voor mij een moment om me te bezinnen. Wat was het geheime recept? Hoe werd het schijnbaar onmogelijke mogelijk gemaakt?
Ik kon en kan hier na al die jaren eigenlijk niets anders op verzinnen dan dat het te maken heeft met het feit dat ik niet gespecialiseerd ben.
Behalve in de mens dan. Zoals een allochtoon.
Wilma de Haas is eigenaar van Haas & Konijn®, een bureau voor persoonlijke en professionele ontwikkeling en auteur van K-Therapie.
