Raar eigenlijk, wij zien alleen onze buitenkant maar bijna alles gebeurt vanbinnen
Door Henrica Elburg, Systeemspecialist NKS
Een jonge vrouw vertelt dat ze weer zichzelf wil zijn. Een oude vrouw vertelt hoe ze steeds meer nadenkt hoe het vroeger thuis was en zich afvraagt wie zij is. Een man van middelbare leeftijd vraagt zich af wie hij eigenlijk is nu hij vanwege ziekte niet meer kan werken. Wie ben ik zelf en wat is mijn identiteit?
Volgens Verhaeghe bestaat een vaststaande identiteit niet, we bouwen haar op met woorden, beelden, ideeën die anderen ons aanreiken (Trouw: 1-4-22). Mijn identiteit wordt dus grotendeels ingevuld door de Ander (Verhaeghe 2019: 197). Als baby heb je de zorg van de ander nodig en in de relatie met die ander kun je zelfvertrouwen, zelfrespect, zelfwaardering… opbouwen.
Wat als je dit niet hebt kunnen ontwikkelen. Als de woorden die je hebt gehoord jou Zelf niet opbouwden maar afbraken? Hoe afhankelijk word jij dan van de ander om iemand te zijn? Als je een jas draagt die je niet past en niet staat, maar die je wel draagt omdat de ander zegt dat je die aan moet doen, voel je dan nog dat je de jas niet past en niet mooi vindt?
Volgens Rogers is zelfverwerkelijking: erachter komen wie je werkelijk bent de belangrijkste taak in ieders leven en raken we zo gemakkelijk verstrikt in gewoonten om anderen te imponeren, onszelf voor de gek te houden en onze waarnemingen te verdraaien, dat we het contact met ons echte Zelf verliezen (Scroggs 1990: 73). En dat is ziekmakend, psychisch en lichamelijk.
Verhaeghe zegt daarover dat het lichaam ons meest intieme onbekende is die ons laat weten wanneer we van ons Zelf vervreemden (Trouw 1-4-22). Willen we dus niet vervreemden, dan is het belangrijk te luisteren naar ons lichaam. Het is van meerwaarde om lichaamsgericht te werken met de mensen die willen weten wie ze zijn. Wat voel en ervaar ik kan een opening zijn naar meer zelfbewustzijn. En van daaruit kan het contact met de ander er zijn. Want alleen maar bezig te zijn met onszelf brengt geen ontmoetingen voort. Of zoals Levinas het zegt: schep ruimte voor de ander om zichzelf te zijn zodat het verhaal verteld kan worden (Ghorashi: brainwash.nl). Dit biedt kansen om de woorden, de beelden en ideeën die anderen je hebben aangereikt opnieuw onder de loep te nemen en onderliggende verhaallijnen naar boven te halen. Identiteit is inderdaad niet iets vaststaand en tegelijkertijd is het ook niet een los iets. Reflecteren en zelf ervaren, naar binnen gaan en een verhaal vertellen, biedt de mogelijkheid voor verbindingen en voor een meervoudig beeld van kracht en kwetsbaarheid. Door het delen van verhalen zonder oordeel kan de reis beginnen naar het meer ontdekken van jezelf. Het meer kennen van de binnenkant en genieten van het alleen met jezelf zijn.
Lief voor jezelf zijn, is een van de allerliefste dingen die je kunt doen (Mackesy 2019).
